Biến đổi khí hậu đang tác động tiêu cực đến sức khỏe của lao động tự do

Ngày 14/8, tại Hà Nội, Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp với Viện Phát triển Sức khỏe Cộng đồng Ánh sáng (LIGHT) và Viện Y học ứng dụng Việt Nam (VIAM) tổ chức Hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu "Tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe người lao động tự do làm việc ngoài trời tại các thành phố lớn ở Việt Nam".

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam. Ảnh: BTC

Từ tháng 4/2024 đến tháng 8/2026, Tổng hội Y học Việt Nam chủ trì, triển khai nghiên cứu trên diện rộng tại 4 thành phố lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ. Nghiên cứu khảo sát trên 1.208 lao động tự do thuộc 4 nhóm nghề đặc trưng (bán hàng rong/vé số, xe ôm/giao hàng, bốc vác/vận chuyển, lao động xây dựng), khảo sát định tính với 124 đại diện tham gia phỏng vấn sâu, cho thấy thực trạng đáng lo ngại về mức độ phơi nhiễm và tổn thương sức khỏe.

Cụ thể, 68,5% người lao động gặp triệu chứng cơ - xương - khớp ngay sau ngày làm việc trong tháng gần nhất; 23,7% gặp vấn đề hô hấp; 13,1% có biểu hiện về da và 12,2% mắc bệnh tiêu hóa. Đáng chú ý, yếu tố sức khỏe tâm thần chưa được quan tâm đúng mức khi có tới 32,8% ghi nhận biểu hiện lo âu và 17,8% chịu áp lực căng thẳng (stress) từ nhẹ đến rất nặng.

TS. BS Trương Hồng Sơn - Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam. Ảnh: BTC

Mặc dù 89,4% người lao động nhận biết thời tiết thay đổi cực đoan và 86,1% rất quan tâm đến biến đổi khí hậu, nhưng chỉ có 19,1% có khả năng ngừng làm việc khi nắng nóng gay gắt và 1,4% có thể chuyển sang công việc ít chịu ảnh hưởng hơn. Áp lực "nghỉ làm là mất thu nhập" buộc họ phải tiếp tục phơi nhiễm dưới thời tiết khắc nghiệt.

Theo ước tính của Tổng hội Y học Việt Nam, Việt Nam hiện có khoảng 33 triệu lao động phi chính thức, chiếm hơn 50% tổng số người lao động. Nhóm lao động phi chính thức/tự do gồm nhiều nhóm người như: Bán hàng rong, xe ôm/giao hàng, xây dựng, vệ sinh, thu gom phế liệu, bốc vác, nông/ngư nghiệp. Biến đổi khí hậu không những gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe, nhất là sức khỏe của những người lao động tự do ngoài trời.

Toàn cảnh hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu. Ảnh: BTC

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cho biết, với sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu xã hội Quốc gia Vương quốc Anh - NatCen và Quỹ Wellcome Trurst, Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp với Viện Light, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe của người lao động tự do làm việc ngoài trời tại một số thành phố lớn ở Việt Nam”, nhằm xác định và mô tả các chính sách lao động, y tế, khí hậu và môi trường hiện hành ở Việt Nam có liên quan đến sức khỏe của người lao động tự do ngoài trời trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Từ các bằng chứng khoa học thu được, nhóm nghiên cứu và các đại biểu tham dự hội thảo khuyến nghị cần đưa lao động tự do làm việc ngoài trời vào danh mục nhóm dễ bị tổn thương cần ưu tiên trong các chiến lược quốc gia về thích ứng biến đổi khí hậu và y tế dự phòng.

Theo TS. Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam (VIAM), cần có thêm các chính sách tích hợp đồng thời cả 3 nội dung: Thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp và an sinh xã hội cho lao động tự do ngoài trời. Một số ý kiến đề xuất thí điểm mô hình "Trạm y tế thích ứng biến đổi khí hậu và thân thiện với lao động tự do" tại các tuyến xã/phường.