Kết luận thanh tra SHBFinance chỉ ra 6 vi phạm, số hóa chạy trước kiểm soát
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước công bố kết luận thanh tra SHBFinance, ghi nhận công ty mở rộng hạ tầng chuyển đổi số và kênh cho vay trên nền tảng số, đồng thời chỉ ra sáu hành vi vi phạm hành chính với tổng mức phạt 1.590 triệu đồng cùng tám kiến nghị xử lý.
Ngày 11/08/2026, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước ban hành Kết luận thanh tra số 40/KLTT-TTNH5 đối với Công ty Tài chính TNHH Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHBFinance). Căn cứ Điều 37 Luật Thanh tra năm 2025, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước phát đi thông báo kết luận thanh tra, do Phó Chánh Thanh tra Đỗ Anh Quân ký thay Chánh Thanh tra.
SHBFinance hoạt động theo Giấy phép số 77/GP-NHNN cấp ngày 12/12/2016 và Giấy phép số 21/GP-NHNN cấp ngày 25/04/2023, thời hạn 50 năm kể từ ngày cấp. Trụ sở chính đặt tại Tòa nhà Gelex, số 52 Lê Đại Hành, phường Hai Bà Trưng, TP Hà Nội. Bà Khlon Olena giữ vai trò người đại diện theo pháp luật. Tại thời điểm 31/03/2026, vốn điều lệ của công ty ở mức 1.000 tỷ đồng. Công ty huy động tiền gửi của các tổ chức, cho vay và phát hành thẻ tín dụng, đồng thời làm đại lý bảo hiểm.
 |
| SHBFinance chỉ ra 6 vi phạm, số hóa chạy trước kiểm soát |
Hạ tầng số mở rộng, thu nhập vẫn dựa vào sản phẩm cho vay
Phần đánh giá ưu điểm của kết luận thanh tra dành nhiều dòng cho mảng công nghệ. Trong thời kỳ thanh tra, SHBFinance phát triển mô hình kinh doanh đa kênh, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cùng hiệu quả vận hành. Công ty củng cố hạ tầng chuyển đổi số, mở rộng hệ sinh thái qua kênh công nghệ số và hợp tác với các ví điện tử, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn trên nền tảng số cho nhóm người lao động có mức thu nhập trung bình. Thu nhập từ sản phẩm cho vay đóng vai trò chủ đạo trong kết quả kinh doanh toàn công ty.
Ở phần quản trị, kết luận ghi nhận công ty bảo đảm đủ số lượng nhân sự tham gia Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng thành viên và thành viên Ban Kiểm soát theo Điều lệ, đều thuộc danh sách Ngân hàng Nhà nước chấp thuận. Tổng Giám đốc Khlon Olena đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn theo Luật Các tổ chức tín dụng cùng Điều lệ công ty. SHBFinance cũng ban hành các quy định nội bộ hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến hoạt động.
Sáu hành vi vi phạm hành chính và tổng mức phạt 1.590 triệu đồng
Bên cạnh những mặt được, kết quả thanh tra phát hiện một số tồn tại, vi phạm trong công tác quản trị, điều hành, hệ thống kiểm soát, kiểm toán nội bộ, ban hành quy định nội bộ, thẩm định và quyết định cho vay, kiểm tra sử dụng vốn vay, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro, gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cấp tín dụng.
Trước đó, ngày 06/07/2026, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định xử phạt số 97/QĐ-XPHC đối với sáu hành vi vi phạm hành chính. Hai hành vi đầu tiên nằm ở khâu ban hành quy định nội bộ, gồm quy định về phân loại tài sản có, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro có nội dung không đúng quy định của pháp luật, cùng quy định về cấp tín dụng với mẫu hợp đồng cho vay tiêu dùng có nội dung không đầy đủ. Hành vi thứ ba là lập hợp đồng cho vay không đủ các nội dung theo quy định của pháp luật.
Hai hành vi tiếp theo thuộc khâu xử lý số liệu, gồm trích lập dự phòng rủi ro không đúng quy định của pháp luật và phân loại tài sản có, tức phân loại nợ, không đúng quy định của pháp luật. Hành vi thứ sáu là vi phạm quy định về gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức theo Luật Các tổ chức tín dụng. Tổng số tiền phạt là 1.590 triệu đồng, tương đương gần 1,6 tỷ đồng.
 |
| Thông báo Kết luận thanh tra SHBFinance nêu sáu hành vi vi phạm hành chính và tổng mức phạt 1.590 triệu đồng |
Nhìn từ góc độ công nghệ, sáu hành vi trên rơi vào ba lớp quen thuộc của mô hình cho vay tiêu dùng vận hành trên nền tảng số. Lớp thứ nhất là bộ quy tắc, gồm quy định nội bộ và biểu mẫu hợp đồng. Trong mô hình số hóa, biểu mẫu hợp đồng thường dựng sẵn một lần rồi phát hành đồng loạt cho toàn hệ thống, nên một chi tiết thiếu ở biểu mẫu sẽ đi cùng mọi khoản vay phát sinh sau đó. Lớp thứ hai là dữ liệu, gồm phân loại nợ và trích lập dự phòng, phần lớn do hệ thống lõi tự chạy theo tham số cài sẵn. Lớp thứ ba là luồng bán hàng, nơi sản phẩm bảo hiểm và sản phẩm tín dụng cùng xuất hiện trên một giao diện đăng ký.
Về nguyên nhân, kết luận thanh tra nêu SHBFinance gặp khó khăn trong hoạt động thu hồi nợ trước tình hình thị trường tài chính tiêu dùng có nhiều thông tin thiếu tính tích cực. Một bộ phận khách hàng lợi dụng tình trạng đó, cố tình chây ỳ, không hợp tác và trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Công tác chỉ đạo, điều hành cùng công tác kiểm toán nội bộ chưa kịp thời phát hiện các tồn tại, sai phạm trong hoạt động. Một số cán bộ nhân viên chưa chấp hành đúng quy định pháp luật và quy định nội bộ của SHBFinance khi thực thi nhiệm vụ chuyên môn.
Về trách nhiệm, kết luận xác định Hội đồng thành viên, Ban Kiểm soát, người điều hành, Hội đồng Xử lý rủi ro cùng các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm trong việc quản trị, điều hành, kiểm soát và tham mưu chỉ đạo, phê duyệt, kiểm tra, giám sát.
Tám kiến nghị và lộ trình từ một đến sáu tháng
Căn cứ kết quả thanh tra, cơ quan thanh tra yêu cầu SHBFinance thực hiện 03 kiến nghị chung và 05 kiến nghị cụ thể. Hội đồng thành viên, Ban Kiểm soát và người điều hành chỉ đạo các đơn vị chấm dứt ngay và không để tiếp tục xảy ra các hành vi vi phạm pháp luật nêu tại kết luận, nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm theo từng cấp quản lý. Một kiến nghị khác yêu cầu công ty có kế hoạch tăng vốn và khắc phục tình trạng lỗ lũy kế.
Nhóm kiến nghị còn lại hướng vào phần vận hành. Công ty lập kế hoạch rà soát các văn bản, quy định nội bộ toàn hệ thống cho phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, lập lộ trình kiểm toán nội bộ đối với các nội dung liên quan đến vi phạm mà thanh tra phát hiện, lập lộ trình cụ thể thu hồi nợ xấu và nợ đã xử lý rủi ro. Kiến nghị cuối cùng yêu cầu công ty rà soát xây dựng định hướng hoạt động, phương án kinh doanh phù hợp với năng lực của mình và định hướng phát triển hệ thống tổ chức tín dụng của Ngân hàng Nhà nước. Thời gian thực hiện kéo dài từ 01 tháng đến 06 tháng kể từ ngày ban hành kết luận thanh tra, tùy theo từng kiến nghị.
Yêu cầu rà soát toàn bộ văn bản nội bộ và lập lộ trình kiểm toán nội bộ đặt ra khối lượng công việc lớn về dữ liệu. Với một công ty đã mở rộng hệ sinh thái qua kênh công nghệ số và ví điện tử, việc soát lại biểu mẫu hợp đồng, tham số phân loại nợ hay luồng giới thiệu sản phẩm bảo hiểm kéo theo chỉnh sửa cấu hình trên hệ thống lõi, kho dữ liệu khách hàng và nhật ký giao dịch. Đây cũng là lý do nhiều tổ chức tín dụng trong nước chuyển dần sang mô hình kiểm toán nội bộ liên tục, dùng công cụ phân tích dữ liệu và học máy để soi toàn bộ danh mục thay cho cách chọn mẫu thủ công, qua đó phát hiện sai lệch ngay khi phát sinh. Hướng đi đó khớp với khung thời gian từ một đến sáu tháng mà cơ quan thanh tra ấn định cho SHBFinance.
Đình Tưởng