Hiệp hội Di động Toàn cầu GSMA : Niềm tin số là nền tảng cho tương lai kinh tế số ASEAN

Ngày 9/9, tại Kuala Lumpur (Malaysia), Hiệp hội Di động Toàn cầu (GSMA) công bố hai báo cáo mới tại Digital Trust Summit, thuộc khuôn khổ chuỗi hội nghị M360 ASEAN. Các báo cáo nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của niềm tin số đối với quá trình phát triển kinh tế số, AI và chính phủ số tại ASEAN.

Theo GSMA, khi các quốc gia trong khu vực đẩy mạnh chuyển đổi số, người dân, doanh nghiệp và chính phủ cần có khả năng tiếp cận các dịch vụ số một cách an toàn, đáng tin cậy. Tuy nhiên, lừa đảo trực tuyến, gian lận và các hình thức giả mạo trên môi trường số đang trở thành những rào cản đáng kể đối với niềm tin này.

Khoảng 45% vụ lừa đảo được báo cáo chưa được giải quyết

Báo cáo GSMA ASEAN Consumer Scam Report 2026 cho biết khoảng 45% các vụ lừa đảo được báo cáo tại Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam vẫn chưa được giải quyết.

Đáng chú ý, những người có vụ việc chưa được giải quyết có mức độ tin tưởng thấp hơn đối với các kênh liên lạc, nền tảng số và hoạt động chia sẻ dữ liệu. Một bộ phận cũng thay đổi cách sử dụng dịch vụ số hoặc tiếp nhận các cuộc gọi, tin nhắn và thông tin liên lạc từ bên ngoài.

Ông Julian Gorman, Giám đốc Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, phát biểu tại Digital Trust Summit nằm trong khuôn khổ M360 ASEAN . Ảnh: GSMA

Báo cáo cho thấy 8% người tiêu dùng được khảo sát cho biết đã trở thành nạn nhân của lừa đảo trong 12 tháng qua. Trong số này, 68% chịu thiệt hại tài chính. Có tới 82% không thu hồi được bất kỳ khoản tiền nào đã mất, trong khi chỉ 10% thu hồi được toàn bộ số tiền.

Những người từng là nạn nhân của lừa đảo cũng có khả năng chuyển đổi tài khoản hoặc nhà cung cấp dịch vụ cao hơn gấp đôi so với những người chưa từng bị ảnh hưởng.

Theo các kết quả chính của báo cáo, 96% người tiêu dùng lo ngại trở thành nạn nhân của lừa đảo hoặc bị tấn công mạng. Gần 9/10 người được khảo sát nhận diện được ít nhất một hình thức AI được sử dụng trong các vụ lừa đảo.

69% nạn nhân cho biết đã báo cáo vụ việc, song khoảng 45% số vụ được báo cáo vẫn chưa được giải quyết. Các ứng dụng nhắn tin hiện là kênh phổ biến nhất mà người tiêu dùng gặp phải lừa đảo, chiếm 41% tổng số vụ việc.

Lừa đảo cũng ngày càng xuất hiện dưới nhiều hình thức như đầu tư, tiền điện tử, mua sắm trực tuyến và tuyển dụng việc làm, trong đó thủ đoạn thường khiến nạn nhân tự chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo.

Niềm tin số trở thành nền tảng chiến lược

Báo cáo thứ hai, Digital Nations 2026: Building Trusted Digital Ecosystems in ASEAN, nhận định niềm tin đang trở thành nền tảng chiến lược đối với tương lai số của ASEAN.

Theo GSMA, khi các nước trong khu vực thúc đẩy kinh tế số, ứng dụng AI, chính phủ số và hội nhập số xuyên biên giới, mức độ tin cậy đối với hạ tầng, dịch vụ và các thể chế số ngày càng có ảnh hưởng đến khả năng đưa các sáng kiến từ chiến lược vào thực tiễn. Đây cũng là yếu tố tác động đến mức độ ứng dụng, đổi mới sáng tạo, đầu tư và những tác động kinh tế - xã hội của quá trình số hóa.

Hội nghị M360 ASEAN Digital Trust diễn ra ngày 9/9/2026 tại Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: GSMA

Các công nghệ mới nổi đang làm thay đổi bản chất của niềm tin số. AI tạo điều kiện cho các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, trong khi deepfake, sao chép giọng nói và giả danh trên môi trường số khiến cá nhân, tổ chức khó phân biệt giữa tương tác hợp pháp và hành vi lừa đảo.

Báo cáo cho rằng niềm tin số ngày càng phụ thuộc vào khả năng xác minh danh tính, xác thực thông tin liên lạc, nâng cao khả năng chống chịu và chia sẻ những thông tin đáng tin cậy để ngăn chặn rủi ro trước khi thiệt hại xảy ra.

GSMA xác định bốn nền tảng có mối liên hệ chặt chẽ với niềm tin số gồm danh tính số; thông tin liên lạc; hạ tầng vững chắc và khả năng ứng phó; chia sẻ thông tin.

Trong đó, danh tính số liên quan đến khả năng xác minh danh tính của cá nhân và tổ chức trong môi trường số. Thông tin liên lạc tập trung vào mức độ tin cậy về nguồn gốc và độ chính xác của các tương tác số.

Hạ tầng vững chắc cùng các giải pháp an ninh mạng giúp dịch vụ số duy trì hoạt động liên tục và an toàn trước sự cố, nguy cơ tấn công. Trong khi đó, chia sẻ thông tin giúp xây dựng, chia sẻ và khai thác các nguồn dữ liệu đáng tin cậy nhằm tăng cường an ninh, khả năng ứng phó và bảo vệ hệ thống số.

GSMA kêu gọi tăng cường phối hợp trong hệ sinh thái số

Phát biểu tại Digital Trust Summit, ông Julian Gorman, Giám đốc Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, cho rằng việc cung cấp quyền tiếp cận các dịch vụ số là chưa đủ, khi người dân ngày càng cần sự bảo đảm rằng những dịch vụ này an toàn, đáng tin cậy và có trách nhiệm.

Theo ông Julian Gorman, niềm tin số đang trở thành điều kiện để người dân tham gia vào môi trường số, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng. Những quốc gia xây dựng được niềm tin đối với hạ tầng, dịch vụ và các thể chế số sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc thực hiện các mục tiêu số.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết của phối hợp giữa chính phủ, các nhà mạng di động, nền tảng số, tổ chức tài chính và các bên liên quan nhằm xác minh danh tính, xác thực thông tin liên lạc và ngăn chặn gian lận trước khi thiệt hại xảy ra.

Báo cáo Digital Nations 2026 cũng cho rằng việc củng cố các nền tảng của niềm tin số đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ, cơ quan quản lý, nhà mạng di động, tổ chức tài chính, nền tảng số và các bên liên quan trong hệ sinh thái.

Từ vai trò truyền thống là cung cấp dịch vụ kết nối, các nhà mạng di động ngày càng tham gia sâu hơn vào việc xây dựng niềm tin số thông qua xác minh danh tính, bảo đảm an ninh mạng, phòng chống gian lận, cung cấp dịch vụ xác thực và chia sẻ thông tin đáng tin cậy.

GSMA nhận định hợp tác trong khu vực có thể giúp phát huy hiệu quả các sáng kiến cấp quốc gia, tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao khả năng ứng phó trước rủi ro và củng cố niềm tin vào tiến trình chuyển đổi số của ASEAN.