Meta Muse tác nhân AI làm việc giỏi nhưng đòi quá nhiều quyền riêng tư

Meta ra mắt Muse, trợ lý AI có thể mua sắm và lên lịch trình thay người dùng

AI, robot, Bitcoin và công nghệ sinh học sẽ thay đổi kinh tế toàn cầu

Gemini chuyển mình thành tác nhân AI cá nhân, hỗ trợ người dùng 24/7

Trợ lý AI tự hành Meta Muse. Ảnh: Samuel Boivin/NurPhoto via Getty Images

Meta Muse là trợ lý AI mà Meta tung ra cho người dùng phổ thông. Theo bài đánh giá David Gewirtz, biên tập viên cao cấp của trang công nghệ ZDNET, đăng ngày 28/9, công cụ này cho kết quả trò chuyện và nghiên cứu ngang ngửa sản phẩm của OpenAI, Google hay Anthropic. Dù vậy, ông vẫn xếp Muse vào hàng tệ nhất về quyền riêng tư trong số các trợ lý AI mình từng dùng, và chỉ dám thử nghiệm trong vùng cách ly.

Gewirtz có hơn 30 năm gắn bó với lĩnh vực AI. Ông cho biết mình không cài Muse lên iPhone, không đưa nó lên máy Android gắn tài khoản cá nhân và cũng không chạy chung hồ sơ Chrome với phần việc hằng ngày. Điểm xuất phát duy nhất ông chấp nhận là tài khoản Meta vốn dùng cho kính thực tế ảo Meta Quest 3. Ông thừa nhận cách thử này khá khó, bởi Muse sinh ra để giúp người dùng lo những việc riêng hằng ngày, trong khi ông lại không muốn nó biết chút gì về đời tư của mình. Theo ông, Muse hoạt động gần giống OpenClaw, một công cụ AI có thể tự tay làm việc thay người dùng, nhưng dễ dùng hơn nhiều, nhắm tới cả những người không rành công nghệ và do chính Meta, công ty mẹ của Facebook, phát hành.

Xin quyền từ ổ đĩa tới mật khẩu

Muse mời người dùng để nó giúp tiết kiệm tiền ngay khi đăng nhập. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Vừa mở ứng dụng hoặc truy cập trang web, người dùng đã thấy Muse ngỏ ý giúp họ tiết kiệm tiền, một lời mời khiến Gewirtz chột dạ vì chuyện tiền nong nhiều người còn chẳng kể với bạn thân. Tiếp đó, ứng dụng giới thiệu mình như một trợ lý chạy suốt ngày đêm, tự theo dõi và đứng ra lo liệu thay người dùng như một thư ký riêng. Meta cho biết Muse hoạt động trong một máy ảo riêng để làm các việc trên trình duyệt.

Muse giới thiệu khả năng làm việc thay người dùng suốt ngày đêm. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Danh sách quyền truy cập cứ dài thêm qua từng bước cài đặt. Muse xin đọc toàn bộ ổ đĩa, kết nối với Mail, Messages, Notes, WhatsApp, và muốn vào cả danh bạ, lịch lẫn hộp thư. Lạ ở chỗ trợ lý này bỏ qua Facebook Messenger. Nó cũng không kết nối với trang cá nhân Facebook mà chỉ làm việc với trang Facebook dạng fanpage. Nói cách khác, Muse sẵn sàng đọc kỹ email và danh bạ của người dùng, nhưng lại tránh chạm vào mạng lưới bạn bè và các mối quan hệ của họ trên Facebook. Gewirtz lưu ý ChatGPT, Claude và Gemini trên máy ông đều không có quyền đọc toàn bộ ổ đĩa, trong khi Muse đòi quyền ấy.

Bên trái là danh sách ứng dụng có quyền đọc toàn bộ ổ đĩa trên máy tác giả, bên phải là Muse xin quyền tương tự. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Chuyện mật khẩu mới là chỗ Gewirtz thấy Meta đi quá đà. Mỗi khi người dùng vào một trang web cần đăng nhập, Muse sẽ hỏi mật khẩu, rồi đề nghị lưu luôn tên đăng nhập và mật khẩu đó vào kho bảo mật riêng của nó. Người dùng hoàn toàn có thể không đồng ý lưu, và Muse cũng liên kết với dịch vụ quản lý mật khẩu 1Password, nhưng theo ông, riêng việc trợ lý này mở lời xin mật khẩu đã là quá tay. Ông không muốn Facebook giữ mật khẩu của mình, dù Meta có hứa kho dữ liệu an toàn tới đâu.

Muse đề nghị lưu tên đăng nhập và mật khẩu vào kho bảo mật riêng. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Muse còn xin quyền dùng micro khi Gewirtz chưa hề bấm biểu tượng micro hay đọc lệnh bằng giọng nói lần nào. Ông bỏ qua yêu cầu trong lúc cài đặt, nhưng vài phút sau Muse lại xin quyền lần nữa.

Muse xin quyền micro ngay trong khâu cài đặt. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Gewirtz nói rõ chưa có bằng chứng nào ủng hộ thuyết âm mưu cho rằng Facebook nghe lén người dùng. Dù vậy, việc xin micro trước khi cần tới vẫn khiến ông thấy có gì đó mờ ám.

Dù người dùng đã bỏ qua, Muse vẫn xin quyền micro lần thứ hai qua hệ điều hành. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Ông cũng nhận thấy nhiều khả năng Meta dùng các cuộc trò chuyện với Muse để huấn luyện mô hình, trừ khi người dùng chủ động tắt. Muốn tắt, người dùng mở phần Setup, kéo xuống Data Controls rồi gạt tắt mục Help us improve our models.

Người dùng có thể tắt tùy chọn cho phép Meta dùng cuộc trò chuyện để huấn luyện AI. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Nghiên cứu tốt nhưng vấp ở cửa Amazon

Muse cho biết nó chạy trên mô hình Muse Spark. Khi Gewirtz hỏi số phiên bản hay ngày phát hành, trợ lý chỉ đáp là không có. Phần trò chuyện gây ấn tượng tốt với ông, với câu trả lời mạch lạc, đầy đủ và khâu nghiên cứu chắc tay, nhìn chung không thua mô hình của OpenAI, Google hay Anthropic. Điểm trừ lớn nhất là ứng dụng tự đăng xuất sau vài tiếng, và ông chưa rõ Meta cố ý làm vậy hay đây chỉ là trục trặc trong tuần đầu ra mắt.

Meta quảng bá Muse như một trợ lý cá nhân nặng về mua sắm. Thế nhưng khi Gewirtz giao lệnh tìm chuột công thái học dạng đứng, Muse đụng ngay bức tường Amazon. Trang Gizmodo đưa tin Amazon chặn Muse vì không đồng ý cho trợ lý này truy cập, đồng thời lo ngại cách nó xử lý thông tin đăng nhập và dữ liệu tài khoản khách hàng. Amazon lập luận rằng Muse không tự xưng danh tính, nên thực chất nó là một bên thứ ba giấu mặt, vào tài khoản khách hàng mà Amazon không hay biết cũng không cho phép.

Amazon chặn Muse ngay khi trợ lý này tìm chuột công thái học. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Kết quả khả quan hơn khi ông giao cho Muse việc tổng hợp cảm nhận của người dùng về Claude Opus 5.5 trong ngày đầu mô hình này ra mắt. Ông yêu cầu gom bài đăng mạng xã hội và blog thay vì điểm chuẩn hay tài liệu tiếp thị. Lần đầu, Muse trả lời sau khoảng 20 giây với nội dung khá mỏng. Sau khi ông phàn nàn và yêu cầu tìm kỹ hơn, nó dành vài phút để nộp bản báo cáo khá đầy đủ từ X, Threads và Reddit.

Bài kiểm tra cuối là bản đánh giá tình hình các mô hình AI hàng đầu. Ông xem việc này khá an toàn, vì Muse chỉ lấy dữ liệu trên web chứ không chạm vào thông tin cá nhân. Muse trả về bản báo cáo dày 12 trang, phần lớn chính xác, dù nhầm lẫn giữa Opus 5.5 và Fable 5.1 khi cho rằng Fable yếu hơn.

Muse chia việc cho nhiều nhóm nghiên cứu chạy song song. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Gewirtz khen trợ lý này đã chỉ ra đúng một điểm yếu của các bài kiểm tra chấm điểm mô hình AI, và nêu thành lời cảnh báo để người đọc không tin vào những con số ấy một cách dễ dãi. Khi ông chạy cùng câu lệnh trên ChatGPT, Claude và Gemini, mỗi công cụ đều sai vài chi tiết. Muse không kém bên nào, và cách trình bày của nó cũng chặt chẽ không thua.

Muse nhắc người đọc thận trọng với các con số benchmark. Ảnh chụp màn hình: David Gewirtz/ZDNET

Sản phẩm tốt, niềm tin mỏng

Nỗi e ngại của Gewirtz bắt nguồn từ hồ sơ xử lý dữ liệu của Meta mà ông liệt kê khá dài. Theo ông, công ty này từng lừa dối người dùng về quyền riêng tư và chia sẻ dữ liệu danh sách bạn bè cho ứng dụng bên thứ ba, rồi nhận án phạt 5 tỷ USD. Ông cũng nhắc tới việc Meta từng bí mật tác động cảm xúc người dùng trong một thí nghiệm lây lan cảm xúc, và từng giấu nghiên cứu nội bộ cho thấy Facebook và Instagram gây hại cho thiếu niên.

Ông kể thêm vụ lộ dữ liệu của 533 triệu người dùng. Trong vụ đó, Meta không báo cho những người liên quan và nhận mức phạt 265 triệu euro. Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) cũng từng phạt Meta vì nói sai về công cụ kiểm soát quyền riêng tư và chia dữ liệu riêng cho nhà quảng cáo. Bộ Tư pháp Mỹ thì xử phạt Meta vì thuật toán quảng cáo nhà ở phân biệt người dùng theo chủng tộc, tôn giáo, giới tính, khuyết tật, hoàn cảnh gia đình và nguồn gốc quốc gia.

Nghịch lý nằm ở chỗ Meta vẫn làm ra sản phẩm tốt. Bằng chứng là kính Meta Quest 3 năm 2024 từng khiến Gewirtz bất ngờ vì chất lượng chế tạo lẫn giá trị mang lại. Với Muse, ông cũng thấy một trợ lý có năng lực, chính xác ở mức khá, không xu nịnh quá đà và nhìn chung hữu ích.

Gewirtz cho biết sẽ tiếp tục dùng Muse và đưa nó vào bộ công cụ AI của mình, nhưng chỉ cho những dự án tách hẳn khỏi thông tin cá nhân. Lý do nằm ở niềm tin, bởi theo ông, Meta nhiều lần cho thấy thiếu một chuẩn mực đạo đức vững vàng trong cách đối xử với dữ liệu người dùng. Bài đánh giá vì thế khuyên người dùng đọc kỹ trước khi đồng ý từng quyền mà Muse xin, đúng tinh thần câu một lần bất tín, vạn lần bất tin.