Cổ phiếu Elice lao dốc, rủi ro đầu tư AI gia tăng

Cổ phiếu Elice lao dốc, rủi ro đầu tư AI gia tăng

Cổ phiếu Elice lao dốc, nhà đầu tư lo ngại bong bóng AI

Cổ phiếu Elice giảm 32% trong phiên giao dịch đầu tiên sau IPO, làm dấy lên lo ngại về hiệu quả của làn sóng đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng AI. Giới phân tích cảnh báo chi phí vay và áp lực lợi nhuận có thể khiến thị trường phân hóa mạnh.

Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang đối mặt với một phép thử mới khi giới đầu tư ngày càng thận trọng trước những khoản chi khổng lồ dành cho trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán. Diễn biến cổ phiếu của Elice, doanh nghiệp cung cấp hạ tầng AI có trụ sở tại Seoul, Hàn Quốc, cho thấy thị trường đang chuyển sự chú ý từ tốc độ mở rộng sang khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế.

Lợi suất trái phiếu tăng, cơn sốt đầu tư AI đối mặt phép thử nợ vay

Theo thông tin được công bố, Elice huy động 201 tỷ won, tương đương khoảng 151 triệu USD, thông qua đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Doanh nghiệp chốt giá chào bán ở mức cao nhất trong khoảng giá dự kiến. Tuy nhiên, cổ phiếu Elice giảm tới 32% trong phiên giao dịch đầu tiên ngày 20/10, trước khi phục hồi khoảng 30% vào phiên tiếp theo, ngày 21/10.

Biến động mạnh trong hai phiên giao dịch liên tiếp phản ánh sự thiếu ổn định trong kỳ vọng của nhà đầu tư đối với nhóm doanh nghiệp cung cấp hạ tầng điện toán chuyên dụng cho AI. Elice hoạt động trong lĩnh vực được gọi là neocloud, mô hình cung cấp dịch vụ điện toán đám mây thế hệ mới, tập trung vào năng lực xử lý phục vụ các ứng dụng AI.

Khác với dịch vụ đám mây truyền thống phục vụ nhiều loại phần mềm và dữ liệu, các doanh nghiệp neocloud thường đầu tư mạnh vào bộ xử lý đồ họa (GPU), hệ thống máy chủ và hạ tầng mạng để đáp ứng nhu cầu huấn luyện, vận hành mô hình AI.

Mô hình này đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn. Doanh nghiệp phải xây dựng hoặc thuê trung tâm dữ liệu, mua thiết bị tính toán đắt tiền và bảo đảm nguồn điện ổn định trước khi có thể khai thác toàn bộ công suất. Vì vậy, tốc độ tăng trưởng doanh thu chưa đủ để phản ánh sức khỏe tài chính của một nhà cung cấp hạ tầng AI.

Ông Dan Ives, nhà phân tích công nghệ tại Yorkville Ives, nhận định đây là thời điểm quan trọng đối với thị trường công nghệ, khi nhà đầu tư bắt đầu phân biệt rõ hơn giữa doanh nghiệp có khả năng thành công và những mắt xích dễ tổn thương trong chuỗi cung ứng AI. Theo ông, sự kiên nhẫn của thị trường đang giảm dần. Các doanh nghiệp điện toán đám mây mới nổi có tỷ lệ vay nợ cao sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ hơn.

Rủi ro đầu tư AI gia tăng khi hạ tầng điện toán AI đòi hỏi vốn đầu tư lớn vào máy chủ, bộ xử lý và hệ thống trung tâm dữ liệu.

Khi hàng tỷ USD đầu tư vào AI chưa bảo đảm lợi nhuận

Trong giai đoạn đầu của làn sóng AI, những thông báo đầu tư hàng tỷ USD vào trung tâm dữ liệu thường được thị trường đón nhận tích cực. Quy mô chi tiêu lớn được xem là tín hiệu doanh nghiệp đang chuẩn bị đón đầu nhu cầu công nghệ tương lai. Tuy nhiên, tâm lý này đang thay đổi.

Ông Billy Leung, chuyên gia của Global X ETFs, cho rằng thị trường đã chuyển từ việc đánh giá cao quy mô đầu tư sang đặt câu hỏi về khả năng sinh lời của số vốn được triển khai. Theo ông, nhà đầu tư hiện phân biệt giữa hai nhóm doanh nghiệp: những công ty phải liên tục huy động vốn để duy trì quá trình xây dựng hạ tầng và những công ty đã tạo được doanh thu, dòng tiền ngay trong giai đoạn mở rộng.

Một doanh nghiệp có dòng tiền ổn định có thể sử dụng nguồn lực nội bộ để tiếp tục đầu tư. Ngược lại, doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay hoặc phát hành cổ phiếu sẽ đối mặt với rủi ro lớn hơn nếu thị trường tài chính trở nên thận trọng. Khi lãi suất vay tăng, chi phí tài chính có thể tăng nhanh hơn doanh thu. Đồng thời, các khoản đầu tư máy chủ, GPU và thiết bị trung tâm dữ liệu cũng phát sinh chi phí khấu hao, ngay cả khi hạ tầng chưa được khai thác hết công suất.

Ông John Blank, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu tại Zacks Investment Research, lấy CoreWeave, một trong những nhà cung cấp hạ tầng điện toán AI thế hệ mới, làm ví dụ tiêu biểu cho những căng thẳng tài chính mà ngành đang đối mặt. Theo ông, vấn đề không đơn thuần xuất phát từ hoạt động đầu cơ cổ phiếu. Những biến động trên thị trường tín dụng, trong đó có sự gia tăng chênh lệch lãi suất giữa các khoản vay có mức độ rủi ro khác nhau, đang phản ánh mối lo thực tế của giới đầu tư.

Khi bên cho vay yêu cầu mức lãi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn sẽ chịu thêm áp lực. Với ngành AI, nơi chu kỳ đầu tư hạ tầng có thể kéo dài trong khi công nghệ thay đổi nhanh, rủi ro này càng cần được tính toán thận trọng.

Ngành bán dẫn châu Á chịu áp lực từ tâm lý thị trường

Những lo ngại về hiệu quả đầu tư AI đang lan sang thị trường công nghệ châu Á, nơi các doanh nghiệp sản xuất chip và bộ nhớ giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Hàn Quốc và Đài Loan là hai thị trường có mức độ tập trung cao vào ngành bán dẫn. Các doanh nghiệp tại đây cung cấp nhiều linh kiện thiết yếu cho máy chủ và hệ thống tính toán AI.

SK Hynix và Samsung Electronics của Hàn Quốc nằm trong nhóm hưởng lợi từ nhu cầu chip nhớ tiên tiến, trong đó có bộ nhớ băng thông cao (HBM), loại bộ nhớ hỗ trợ bộ xử lý AI truy cập dữ liệu với tốc độ lớn. Tuy nhiên, cổ phiếu của các doanh nghiệp này đang chịu sức ép khi giới đầu tư đánh giá lại tính bền vững của làn sóng chi tiêu cho AI.

Ông Billy Leung nhận định thị trường công nghệ châu Á nhạy cảm hơn với những thay đổi trong kỳ vọng đầu tư AI do có tỷ trọng lớn ở lĩnh vực phần cứng và bộ nhớ. Khi nhà đầu tư đặt câu hỏi về khả năng huy động vốn và hiệu quả tài chính của các dự án AI, các thị trường công nghệ Bắc Á có thể chịu tác động mạnh. Dù vậy, chuyên gia của Global X ETFs cho rằng diễn biến giá cổ phiếu chưa đồng nghĩa nhu cầu chip AI đã suy giảm đột ngột.

Các dự báo lợi nhuận được điều chỉnh tăng tại Hàn Quốc và Đài Loan cho thấy đợt bán tháo gần đây có thể phản ánh sự suy yếu trong tâm lý và mức định giá cổ phiếu hơn là sự sụp đổ của nhu cầu thực tế. Giá cổ phiếu có thể giảm khi nhà đầu tư không còn sẵn sàng trả mức định giá cao như trước, ngay cả khi doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu các nhà cung cấp hạ tầng AI cắt giảm kế hoạch đầu tư do khó khăn tài chính, nhu cầu thiết bị máy chủ và chip nhớ trong tương lai cũng có thể chịu ảnh hưởng.

Ngân hàng thận trọng hơn với các dự án trung tâm dữ liệu

Sự thay đổi trong cách đánh giá rủi ro không giới hạn ở thị trường chứng khoán. Các tổ chức tài chính cũng bắt đầu xem xét kỹ hơn chất lượng của những dự án trung tâm dữ liệu trước khi quyết định cấp vốn.

Ông Georges Elhedery, Tổng giám đốc điều hành HSBC, cảnh báo nhà đầu tư và bên cho vay cần lựa chọn dự án một cách thận trọng. Theo ông, chất lượng hợp đồng thuê và mức giá cho thuê là những yếu tố quan trọng khi đánh giá khả năng sinh lời của một trung tâm dữ liệu. Không phải mọi dự án đều có cấu trúc thương mại đủ vững chắc để nhận được sự ủng hộ hoàn toàn từ các tổ chức tài chính.

Trên thực tế, khả năng tạo dòng tiền của trung tâm dữ liệu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tỷ lệ lấp đầy, thời hạn hợp đồng, năng lực thanh toán của khách thuê và chi phí vận hành. Một dự án có khách hàng cam kết sử dụng dịch vụ dài hạn thường tạo cơ sở dự báo doanh thu rõ ràng hơn so với dự án xây dựng trước và kỳ vọng sẽ tìm được khách hàng sau. Ngoài ra, chi phí điện năng, làm mát và nâng cấp thiết bị cũng tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.

Khi công nghệ xử lý AI liên tục thay đổi, nhà vận hành có thể phải tiếp tục đầu tư thiết bị mới trong lúc chưa thu hồi hết vốn của hệ thống cũ. Điều này đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro tài chính ngay từ giai đoạn lập dự án.

Doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn gì từ biến động của Elice?

Biến động của cổ phiếu Elice đặt ra một vấn đề có ý nghĩa với các doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia phát triển hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu. Trong bối cảnh nhu cầu điện toán AI gia tăng, cơ hội đầu tư vào máy chủ, lưu trữ dữ liệu và dịch vụ đám mây vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, quy mô đầu tư không nên là thước đo duy nhất để đánh giá hiệu quả của một dự án.

Các doanh nghiệp cần xác định rõ nguồn khách hàng, nhu cầu sử dụng thực tế, thời gian thu hồi vốn và khả năng duy trì dòng tiền trước khi mở rộng công suất. Đối với những dự án phải huy động vốn vay, việc tính toán chi phí lãi vay, khấu hao thiết bị và rủi ro công nghệ cần được đặt ngang với mục tiêu tăng trưởng doanh thu. Một yếu tố khác là hiệu quả sử dụng điện. Trung tâm dữ liệu AI có nhu cầu năng lượng lớn, khiến khả năng tiếp cận nguồn điện ổn định và chi phí vận hành trở thành những điều kiện ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh.

Với các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ AI, lựa chọn nhà cung cấp cũng cần dựa trên năng lực tài chính, chất lượng dịch vụ và khả năng duy trì hoạt động lâu dài, thay vì chỉ nhìn vào công suất quảng bá hoặc tốc độ mở rộng hạ tầng. Diễn biến tại Elice chưa đủ cơ sở để kết luận thị trường AI đang bước vào một cuộc khủng hoảng hay bong bóng công nghệ sắp vỡ. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp có dòng tiền bền vững và những doanh nghiệp phụ thuộc vào vốn vay đang trở thành yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư. Khi thị trường chuyển từ kỳ vọng tăng trưởng sang yêu cầu chứng minh lợi nhuận, năng lực tài chính và hiệu quả khai thác hạ tầng có thể quyết định doanh nghiệp nào tiếp tục hưởng lợi từ làn sóng AI.