Số hóa dữ liệu đất đai mở đường cho quản lý minh bạch

Số hóa dữ liệu đất đai mở đường cho quản lý minh bạch

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất trên phạm vi toàn quốc đang tạo nền tảng đổi mới phương thức quản lý, giảm giấy tờ và nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch. Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự phục vụ người dân, doanh nghiệp, việc số hóa phải đi cùng chuẩn hóa hồ sơ, kết nối liên thông và hoàn thiện hành lang pháp lý.

Ngày 22/10, Báo An ninh Thủ đô phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tọa đàm “Hoàn thiện Luật Đất đai và số hóa dữ liệu: Đột phá hướng tới quản lý minh bạch, hiệu quả”.

Trung tá. Tiến sĩ Chu Quốc Dũng, Trưởng ban biên tập An ninh Thủ đô. Ảnh: Phú Khánh.

Chương trình tập trung thảo luận những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, những khó khăn trong quá trình triển khai và giải pháp khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực, số hóa dữ liệu đất đai được xem là nhiệm vụ quan trọng bởi thông tin về đất đai liên quan trực tiếp đến quyền tài sản, hoạt động đầu tư, giao dịch bất động sản và công tác quy hoạch.

Trung tá Nguyễn Chính Trung, Trưởng Ban Phóng viên An ninh Thủ đô, người điều hành nội dung tọa đàm, trao đổi với ông Phạm Văn Tình, Phó Giám đốc Văn phòng đăng ký đất đai, Sở NN&MT Hà Nội. Ảnh: Phú Khánh.

Hơn 68 triệu thửa đất đã được đưa vào cơ sở dữ liệu

Theo thông tin trong tài liệu tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Vũ, Trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết cả nước có khoảng 104,8 triệu thửa đất. Trong đó, hơn 68,3 triệu thửa đã được xây dựng cơ sở dữ liệu và quản lý trên Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (VNLIS), tương đương khoảng 65%.

Khoảng 36,5 triệu thửa đất còn lại cần tiếp tục được xây dựng dữ liệu. Đây cũng là nhóm hồ sơ có nhiều khó khăn về nghiệp vụ.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ hồ sơ địa chính được lập qua nhiều thời kỳ, nhiều nơi vẫn lưu trữ bằng giấy, thông tin chưa đầy đủ hoặc chưa được cập nhật sau các biến động về quyền sử dụng đất.

Một số hồ sơ cũ thiếu thông tin định danh của người sử dụng đất, trong khi dữ liệu được xây dựng bằng những phần mềm khác nhau cũng đặt ra yêu cầu chuyển đổi và chuẩn hóa trước khi đưa vào hệ thống thống nhất.

Theo ông Vũ, khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở hạ tầng công nghệ mà chủ yếu ở chất lượng hồ sơ đất đai. Điều này cho thấy việc số hóa không thể dừng ở thao tác quét tài liệu giấy và lưu trữ trên máy tính.

Tọa đàm về hoàn thiện Luật Đất đai và số hóa dữ liệu tại Hà Nội

Mỗi thửa đất cần có thông tin chính xác về vị trí, diện tích, chủ sử dụng, tình trạng pháp lý và các biến động liên quan. Những dữ liệu này phải được kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ gốc và các cơ sở dữ liệu khác trước khi khai thác.

Hệ thống VNLIS được xây dựng theo mô hình tập trung, thống nhất, có công cụ đồng bộ dữ liệu từ địa phương về Trung ương. Hệ thống cũng được kết nối với các cơ sở dữ liệu thuộc Bộ Công an để phục vụ xác thực thông tin.

Đây là nền tảng kỹ thuật để chuyển từ phương thức quản lý hồ sơ phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu dùng chung.

Số hóa dữ liệu đất đai mở đường cho quản lý minh bạch

Tích hợp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên ứng dụng định danh điện tử VNeID và lợi ích đối với người dân

Một nội dung được quan tâm tại tọa đàm là khả năng tích hợp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên ứng dụng định danh điện tử VNeID. Theo dữ liệu từ đại diện Cục Chuyển đổi số, hơn 22 triệu giấy chứng nhận đã được đồng bộ sang hệ thống dữ liệu dân cư thuộc Bộ Công an. Việc hiển thị thông tin giấy chứng nhận trên VNeID đã được triển khai đối với dữ liệu đáp ứng điều kiện đồng bộ và xác thực.

Để thực hiện, thông tin người sử dụng đất phải được đối chiếu với dữ liệu định danh cá nhân. Những giấy chứng nhận cũ sử dụng số chứng minh nhân dân hoặc thiếu thông tin nhân thân cần tiếp tục được kiểm tra, chuẩn hóa.

Luật sư Vũ Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam Giám đốc Công ty Luật TNHH Vũ và cộng sự phát biểu tọa đàm. Ảnh: Phú Khánh.

Khi dữ liệu được xác thực và đáp ứng yêu cầu pháp lý, người dân có thể sử dụng thông tin điện tử trong những thủ tục được cơ quan có thẩm quyền cho phép, giảm việc phải kê khai lại hoặc nộp nhiều lần các giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc hiển thị giấy chứng nhận trên VNeID và việc sử dụng dữ liệu điện tử thay thế giấy tờ trong từng thủ tục cụ thể. Phạm vi áp dụng phải căn cứ quy định pháp luật và mức độ kết nối của hệ thống tiếp nhận hồ sơ.

Đối với người dân, lợi ích thiết thực của số hóa dữ liệu đất đai nằm ở việc rút ngắn thời gian xác minh, hạn chế hồ sơ trùng lặp và tăng khả năng tiếp cận thông tin.

Đối với doanh nghiệp, dữ liệu đất đai chính xác có thể hỗ trợ quá trình tìm hiểu tình trạng pháp lý, quy hoạch và các điều kiện liên quan trước khi quyết định đầu tư.

Dữ liệu được cập nhật thường xuyên cũng giúp hạn chế tình trạng thông tin trên giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính và thực tế sử dụng đất không thống nhất.

Ông Nguyễn Văn Lăng, Phó trưởng Phòng Kinh tế, hạ tầng UBND xã Thanh Trì. Ảnh: Phú Khánh.

Hà Nội đẩy mạnh chuẩn hóa dữ liệu đến từng thửa đất

Tại Hà Nội, quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đang được triển khai trên phạm vi 126 xã, phường. Theo thông tin được đăng tải trên Báo An ninh Thủ đô công bố ngày 16/10, tính đến ngày 15/10, thành phố đã đưa hơn 4,8 triệu thửa đất vào cơ sở dữ liệu, đạt khoảng 99,6% tổng số thửa đất được xác lập trên bản đồ địa chính. Gần 4,63 triệu thửa đã được đối khớp với dữ liệu dân cư.

Tại tọa đàm, đại diện Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội cho biết thành phố đã xây dựng hệ thống bản đồ và các lớp thông tin phục vụ tra cứu đến từng thửa đất, giấy chứng nhận và người sử dụng đất. Các dữ liệu này được chia sẻ để hỗ trợ quản lý quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và giải quyết thủ tục hành chính.

Bà Tạ Thị Hạnh, Phó Trưởng phòng Hạ tầng, UBND phường Láng, Hà Nội, phát biểu tọa đàm. Ảnh: Phú Khánh.

Ở cấp cơ sở, bà Tạ Thị Hạnh, Phó Trưởng phòng Hạ tầng, UBND phường Láng, cho biết địa phương đã hoàn thành thu thập thông tin đối với 9.518 thửa đất, đạt 100% kế hoạch. Tuy nhiên, việc thu thập thông tin mới là một phần công việc. Các hồ sơ tiếp tục phải được phân loại, kiểm tra và đối chiếu để xử lý những trường hợp thiếu giấy tờ, chưa được cấp giấy chứng nhận hoặc có sai lệch về diện tích, ranh giới.

Tại xã Thanh Trì, ông Nguyễn Văn Lăng, Phó Trưởng phòng Hạ tầng, cho biết địa phương đã xây dựng cơ sở dữ liệu đối với 21.274 trong tổng số 21.316 thửa đất, đạt 99,8%. Một số khó khăn vẫn tồn tại, nhất là đối với đất nông nghiệp chưa xác định rõ ranh giới, hồ sơ biến động qua nhiều thời kỳ hoặc có sự khác biệt giữa bản đồ và hiện trạng sử dụng.

Thực tế này cho thấy tỷ lệ số hóa cao chưa đồng nghĩa toàn bộ dữ liệu đã đạt chất lượng để khai thác ngay. Cơ quan quản lý vẫn cần tiếp tục xác minh nguồn gốc, cập nhật biến động và giải quyết các hồ sơ tồn đọng.

Luật sư Vũ Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam Giám đốc Công ty Luật TNHH Vũ và cộng sự phát biểu tọa đàm. Ảnh: Phú Khánh.

Hoàn thiện pháp luật để dữ liệu đất đai thực sự phát huy giá trị

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, các chuyên gia cho rằng việc hoàn thiện hành lang pháp lý giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả khai thác cơ sở dữ liệu đất đai. Luật sư Vũ Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Vũ và cộng sự, nhận định Luật Đất đai năm 2024 đã có những quy định về hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Tuy nhiên, quá trình sửa đổi luật cần tiếp tục làm rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu khi phát sinh các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc thế chấp.

Theo quan điểm của luật sư, mỗi biến động cần được ghi nhận với thông tin về thời điểm cập nhật, cơ quan thực hiện và căn cứ pháp lý. Đồng thời, người sử dụng đất cần có cơ chế thuận tiện để kiểm tra, yêu cầu chỉnh sửa và theo dõi kết quả xử lý thông tin sai lệch. Vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn hệ thống cũng cần được đặt ra trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Toàn cảnh buổi Toạ đàm. Ảnh: Phú Khánh.

Việc mở rộng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước phải đi cùng cơ chế phân quyền truy cập, xác thực thông tin và kiểm soát hoạt động khai thác dữ liệu. Ở góc độ quản lý, cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất có thể hỗ trợ cơ quan chức năng theo dõi tình trạng sử dụng đất, phát hiện dấu hiệu sử dụng sai mục đích, chậm triển khai dự án và xác minh thông tin phục vụ giải quyết tranh chấp.

Đối với thị trường bất động sản, việc công khai thông tin quy hoạch, tình trạng pháp lý và các dữ liệu được phép tiếp cận có thể giúp người mua, nhà đầu tư kiểm tra thông tin trước khi giao dịch, qua đó hạn chế rủi ro do thiếu minh bạch. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, phạm vi công khai và khả năng cập nhật liên tục của các cơ quan có trách nhiệm.

Tọa đàm Hoàn thiện Luật Đất đai và số hóa dữ liệu: Đột phá hướng tới quản lý minh bạch, hiệu quả, nhận được sự quan tâm, đưa tin của các cơ quan báo chí Trung ương và Hà Nội. Ảnh Phú Khánh.

Trong bối cảnh dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đang được xem xét, yêu cầu đặt ra là kết hợp hoàn thiện thể chế với đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu. Khi thông tin đất đai được chuẩn hóa, kết nối và sử dụng đúng mục đích, cơ quan quản lý có thêm công cụ giám sát, doanh nghiệp có thêm cơ sở để ra quyết định đầu tư, còn người dân có điều kiện thực hiện các quyền hợp pháp của mình thuận tiện và minh bạch hơn.