Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực bảo vệ môi trường

Ứng dụng khoa học công nghệ, kiểm soát nguồn gây ô nhiễm

Tại phiên chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội sáng 22/10 về lĩnh vực môi trường, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thời gian qua, Sở đã phối hợp với các cơ quan liên quan, chính quyền địa phương và các làng nghề tìm kiếm giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất và xử lý ô nhiễm.

Trong tháng 7/2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức hội thảo với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và đại diện các xã, phường có làng nghề trên địa bàn. Hội thảo tập trung trao đổi, nhận diện những tồn tại trong hoạt động sản xuất, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất các nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm từng bước khắc phục ô nhiễm, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Phiên chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội sáng 22/10 về lĩnh vực môi trường

Đối với các làng nghề tiêu biểu như Bát Tràng, Vạn Phúc, Sơn Đồng, lãnh đạo Sở đã trực tiếp làm việc với địa phương để đánh giá nhu cầu thực tế và khả năng ứng dụng công nghệ trong sản xuất, xử lý ô nhiễm môi trường. Trên cơ sở đề xuất của các địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu UBND Thành phố phê duyệt một số nhiệm vụ khoa học và công nghệ để triển khai.

Theo đại diện Sở, giải quyết ô nhiễm làng nghề cần gắn với đổi mới công nghệ sản xuất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với đặc điểm sản xuất của từng làng nghề, qua đó hỗ trợ địa phương xử lý những vấn đề môi trường còn tồn tại.

Bên cạnh ô nhiễm tại các làng nghề, chất lượng không khí tiếp tục là vấn đề được quan tâm tại phiên chất vấn. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi đánh giá, phiên chất vấn được tổ chức thiết thực, kịp thời, tập trung vào những vấn đề bức xúc, cấp bách cần giải quyết. Công tác chuẩn bị, từ giám sát chuyên đề của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND Thành phố đến xây dựng tài liệu, phóng sự phục vụ chất vấn, được thực hiện chu đáo. Các câu hỏi và phần trả lời của đại diện sở, ngành đã làm rõ nhiều vấn đề, đồng thời đưa ra những cam kết giải quyết cụ thể.

Đánh giá công tác bảo vệ môi trường của Hà Nội, ông Tạ Đình Thi ghi nhận trong giai đoạn 2025-2026, Thành phố đã triển khai nhiều giải pháp, từ hoàn thiện cơ chế, chính sách đến tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm. HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành ít nhất 13 nghị quyết triển khai Luật Thủ đô liên quan đến khoa học, công nghệ và môi trường. Đây là cách làm có ý nghĩa thực tiễn, được các địa phương khác quan tâm, học hỏi kinh nghiệm.

Công tác xử lý chất thải rắn sinh hoạt có chuyển biến, tỷ lệ chôn lấp giảm. Thành phố cũng tăng cường mạng lưới quan trắc môi trường không khí tự động, bước đầu triển khai vùng phát thải thấp, đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Tuy nhiên, theo ông Tạ Đình Thi, ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, vẫn diễn biến phức tạp do chịu tác động của điều kiện thời tiết và nhiều nguồn phát thải. Hà Nội cần tiếp tục kiểm soát bụi từ hoạt động xây dựng, giao thông, hoạt động đốt và các nguồn khác.

Đối với những giải pháp có thể thực hiện ngay, Thành phố cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát nguồn phát thải; thực hiện rửa đường, giám sát phương tiện vận chuyển và áp dụng các biện pháp hạn chế phát tán bụi ra môi trường. Đồng thời, công tác bảo vệ môi trường cần được mở rộng tới khu vực nông thôn, nơi việc kiểm soát nguồn phát sinh chất thải còn gặp nhiều khó khăn so với khu vực nội đô.

Nâng cao năng lực quản lý môi trường từ cơ sở

Cùng với ứng dụng công nghệ và kiểm soát nguồn phát thải, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại cơ sở là yêu cầu quan trọng được đặt ra tại phiên chất vấn. Theo ông Tạ Đình Thi, Hà Nội cần triển khai đồng bộ việc phân loại rác tại nguồn, góp phần nâng cao hiệu quả thu gom và xử lý chất thải.

Thành phố cũng cần quan tâm quy hoạch các điểm tập kết, trung chuyển rác thải; đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật môi trường; tập trung tháo gỡ khó khăn trong quản lý, xử lý chất thải xây dựng. Đặc biệt, khi thực hiện phân cấp quản lý, kinh phí cần được bố trí tương xứng với nhiệm vụ giao cho chính quyền cấp xã.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi phát biểu tại phiên chất vấn. Ảnh: Thành Thái

Bên cạnh nguồn lực tài chính và hạ tầng, nhân lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường ở cơ sở cũng cần được quan tâm. Hà Nội cần bố trí đủ nhân lực, tăng cường đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Song song với đó, các cơ quan chức năng tiếp tục kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

Đối với các vấn đề môi trường có tính liên vùng, ông Tạ Đình Thi cho biết Hà Nội đã chủ động triển khai cơ chế phối hợp vùng Thủ đô với 5 tỉnh, thành phố lân cận nhằm cụ thể hóa Điều 30 Luật Thủ đô năm 2024. Thành phố cần tiếp tục quan tâm thực hiện hiệu quả cơ chế này. Nếu triển khai thành công, đây có thể trở thành mô hình điển hình về phối hợp liên vùng trong bảo vệ môi trường.

Từ những nội dung được đề cập tại phiên chất vấn, có thể thấy công tác bảo vệ môi trường Thủ đô đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa ứng dụng khoa học công nghệ, kiểm soát nguồn phát thải, đầu tư hạ tầng xử lý chất thải và nâng cao năng lực quản lý tại cơ sở. Trong đó, các giải pháp công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, gắn với đặc điểm của từng địa bàn và loại hình sản xuất.

Việc xác định rõ trách nhiệm quản lý, bảo đảm nguồn lực thực hiện và tăng cường phối hợp giữa các địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý những vấn đề môi trường cấp bách, hướng tới cải thiện chất lượng môi trường và phát triển bền vững tại Hà Nội.