IPO có thực sự là một bước ngoặt về chất của doanh nghiệp?

Sự kiện góp phần tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư cùng trao đổi, đưa ra các góc nhìn, thúc đẩy sự minh bạch, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhà đầu tư và khuyến khích doanh nghiệp phát triển.

IPO - bước ngoặt về chất của doanh nghiệp

Phát biểu tại toạ đàm Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi trẻ Lê Cao Cường nhận định, khi nói đến một thương vụ IPO, thị trường thường quan tâm đến những con số: Doanh nghiệp huy động được bao nhiêu tiền? Cổ phiếu được định giá bao nhiêu? Có bao nhiêu nhà đầu tư đăng ký mua? Và sau khi lên sàn, giá cổ phiếu tăng hay giảm?

Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi trẻ Lê Cao Cường phát biểu tại toạ đàm.

Tuy nhiên, theo ông Lê Cao Cường, có một vấn đề quan trọng hơn, cần được quan tâm không chỉ tại thời điểm IPO mà cả nhiều năm sau. Đó là sau khi huy động được tiền của nhà đầu tư, doanh nghiệp đã làm gì với số tiền ấy? Những người góp vốn thực sự nhận lại được giá trị gì?

Ông Lê Cao Cường cho rằng, một thương vụ IPO có thể rất thành công về mặt huy động vốn, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ thành công trong hoạt động kinh doanh; một cổ phiếu tăng giá mạnh ngay sau IPO chưa chắc đã là một khoản đầu tư tốt trong dài hạn. Có những doanh nghiệp sau khi tham gia thị trường chứng khoán đã phát triển vượt bậc, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng quy mô, mang lại lợi ích cho cổ đông và đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế. Cũng có những trường hợp, kết quả kinh doanh, hiệu quả sử dụng vốn và giá trị mang lại cho cổ đông lại không được như mong đợi.

Trên cơ sở những bài học thực tế, ông Lê Cao Cường đề nghị các đại biểu, diễn giả trao đổi, thảo luận, tập trung vào những vẫn đề cụ thể: IPO có thực sự là một bước ngoặt về chất của doanh nghiệp? Sau khi nhận tiền của cổ đông, doanh nghiệp có trách nhiệm gì? Làm thế nào để định giá IPO hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư? Điều gì tạo nên niềm tin dài hạn trên thị trường chứng khoán?

Quang cảnh toạ đàm.

Trên thực tế, IPO không đơn thuần là bán cổ phần để huy động vốn. Đó còn là thời điểm doanh nghiệp bước vào một giai đoạn mới, với những yêu cầu cao hơn về quản trị, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nhà đầu tư góp vốn không chỉ để nhận những lời hứa về tương lai. Họ cần biết đồng vốn được sử dụng như thế nào, những cam kết có được thực hiện hay không, rủi ro được thông tin ra sao và thành quả tăng trưởng được chia sẻ thế nào. Doanh nghiệp mong muốn huy động được nguồn vốn lớn với mức định giá tốt. Nhà đầu tư lại cần một mức giá hợp lý, có dư địa tăng trưởng và đủ biên an toàn.

“Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, việc hình thành một thế hệ doanh nghiệp đại chúng có năng lực quản trị tốt, minh bạch và hướng đến tăng trưởng bền vững là hết sức quan trọng” - ông Lê Cao Cường khẳng định.

IPO thành công phải được đo bằng giá trị dài hạn

Bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho bết, nền kinh tế Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới với yêu cầu huy động vốn cho phát triển. Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, còn IPO là một hoạt động quan trọng của thị trường. Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán hay quy mô hoạt động, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng.

Bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại toạ đàm.

Thời gian qua thị trường chứng khoán đã có những bước phát triển, chuyển biến rất tích cực. Từ cuối năm 2025, hoạt động IPO đã có sự thay đổi đáng kể: 10 doanh nghiệp thực hiện IPO nhưng tổng giá trị huy động vốn tăng vượt bậc, đạt 60.900 tỉ đồng, gấp hơn 9 lần tổng của 4 năm trước đó cộng lại. Trong đó, 7 doanh nghiệp đã niêm yết, 3 doanh nghiệp đang làm thủ tục niêm yết. Việc doanh nghiệp IPO thực hiện niêm yết không chỉ tạo nguồn cung chất lượng cho thị trường, mà còn góp phần mở rộng quy mô hàng hóa, nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp thông qua thị trường chứng khoán.

Ông Bùi Ngọc Huyên, Phó trưởng Ban Quản lý chào bán chứng khoán UBCKNN cho rằng yêu cầu quan trọng của đợt IPO là hài hòa giữa hai mục tiêu: tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đáp ứng điều kiện huy động vốn, và bảo vệ nhà đầu tư thông qua việc cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác để họ có cơ sở đưa ra quyết định đầu tư.

Theo ông Bùi Ngọc Huyên nhấn mạnh, tổ chức phát hành phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của thông tin công bố cho nhà đầu tư. Vì thế điều quan trọng của một đợt chào bán không chỉ là thông tin có đầy đủ theo quy định hay không, mà thông tin đó còn phải chính xác, trung thực, giúp nhà đầu tư hiểu được bản chất hoạt động kinh doanh, những rủi ro của doanh nghiệp cũng như rủi ro của đợt chào bán để đưa ra quyết định đầu tư.

Ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT Công ty CP AzFin Việt Nam chia sẻ tại toạ đàm. Ảnh: Danh Khang

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT Công ty CP AzFin Việt Nam cho biết, trong hơn 80% thương vụ IPO được khảo sát, sau một năm niêm yết, phần lớn nhà đầu tư chịu thua lỗ. Cổ phiếu được bán hết nhưng một nửa, thậm chí hơn, do người nội bộ mua để hoàn tất đợt chào bán, như vậy chưa thể coi là IPO thành công.

Ông Đặng Trần Phục cho rằng, doanh nghiệp khi IPO thường muốn bán được nhiều cổ phiếu với giá càng cao càng tốt, trong khi nhà đầu tư muốn mua doanh nghiệp tốt ở mức giá hợp lý. Do đó, hai bên cần nhìn nhận từ góc độ của nhau; đặc biệt doanh nghiệp phát hành phải cân nhắc góc nhìn nhà đầu tư khi xây dựng chiến lược IPO. “IPO cần được nhìn nhận trong cả quá trình hoạt động của doanh nghiệp, thay vì chỉ ở thời điểm chào bán cổ phiếu. Doanh nghiệp cũng cần tăng cường trao đổi thông tin rộng rãi để cổ đông hiểu và có thể đồng hành lâu dài” - ông Đặng Trần Phục kiến nghị.

Ông Hoàng Viết Tiến, Phó tổng thư ký Hội Truyền thông số Việt Nam doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược truyền thông trước IPO để vừa thu hút sự quan tâm của thị trường, vừa bảo đảm thông tin khách quan, minh bạch. Truyền thông phải gắn với chiến lược phát triển của doanh nghiệp trước, trong và sau IPO, thay vì chỉ tập trung tạo sự chú ý cho thị trường trước thời điểm lên sàn. Các nhà đầu tư hiện nay họ đánh giá doanh nghiệp thực chất hơn, tập trung vào dòng tiền, mô hình kinh doanh và khả năng tăng trưởng dài hạn; các quỹ đầu tư hiện ưu tiên năng lực tuân thủ pháp luật, chiến lược kinh doanh và hiệu quả hoạt động thực tế.

“Doanh nghiệp IPO cần truyền thông minh bạch, gắn với thực chất kinh doanh, chú trọng quản trị rủi ro, bảo vệ quyền lợi cổ đông nhỏ và chuẩn bị phương án xử lý khủng hoảng sau khi lên sàn” - ông Hoàng Viết Tiến chia sẻ.