Chính phủ chấp nhận rủi ro khi đầu tư công nghệ chiến lược

Thủ tướng giao 20 nhiệm vụ công nghệ chiến lược, hoàn thành trước 30/6

Infographic 20 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược

Gần 9.700 tỷ đồng được đề xuất cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược

Chiều 12/11/2026, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Chính phủ đã phê duyệt khoảng 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược, hướng tới giải quyết những bài toán lớn của đất nước và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Thông tin được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ đang đổi mới phương thức triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW. Thay vì chỉ tập trung vào hoạt động nghiên cứu, các nhiệm vụ được định hướng gắn với nhu cầu thực tiễn, nâng cao năng suất lao động và tạo ra sản phẩm phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ lần đầu xác định 20 bài toán lớn, 30 sản phẩm công nghệ chiến lược và gắn trách nhiệm giải quyết với 10 bộ trưởng. Trên cơ sở đó, các bộ trưởng phê duyệt nhiệm vụ, lựa chọn cơ quan chủ trì và doanh nghiệp tham gia triển khai.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm liên quan đến lĩnh vực khoa học và công nghệ - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Đáng chú ý, Chính phủ áp dụng cơ chế cấp kinh phí trực tiếp cho doanh nghiệp, đồng thời chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu công nghệ chiến lược. Đây là thay đổi trong cách tiếp cận nguồn lực nghiên cứu, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia giải quyết các vấn đề công nghệ ở cấp quốc gia.

Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cũng làm rõ quy trình triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Sau khi Thủ tướng phê duyệt danh mục và giao nhiệm vụ, các bộ, ngành đề xuất bài toán cụ thể. Doanh nghiệp tham gia xây dựng phương án trước khi hồ sơ được Hội đồng liên bộ thẩm định.

Một số lĩnh vực được đề cập gồm trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn, thiết bị bay không người lái, nền tảng AI hỗ trợ học tập và nghiên cứu vaccine. Tuy nhiên, đây là những lĩnh vực, đề xuất được nêu tại phiên chất vấn, chưa đồng nghĩa tất cả đều nằm trong khoảng 19 nhiệm vụ đã phê duyệt.

Đối với cơ chế tài chính, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết việc khoán chi có thể gắn với từng mốc sản phẩm, từ chế tạo nguyên mẫu, thử nghiệm, đánh giá chất lượng đến thương mại hóa. Kinh phí được lập dự toán theo từng giai đoạn và việc thanh toán căn cứ kết quả thẩm định tương ứng.

Dù vậy, thông tin công bố ngày 12/11 chưa cung cấp danh sách đầy đủ các nhiệm vụ đã được phê duyệt, tên doanh nghiệp tham gia, kinh phí phân bổ hoặc số tiền thực tế giải ngân. Vì thế, con số khoảng 19 nhiệm vụ mới phản ánh tiến độ phê duyệt, chưa cho thấy số sản phẩm hoàn thành hay đã đưa ra thị trường.

Vấn đề nguồn lực cũng đặt ra nhiều thách thức. Theo báo cáo 18175/BTC-ĐTPT ngày 11/11/2026 của Bộ Tài chính, đến ngày 5/11, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của Bộ Khoa học và Công nghệ đạt 10% kế hoạch Thủ tướng giao; Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đạt 16,3%.

Đây là số liệu giải ngân vốn đầu tư công của từng cơ quan, không phải tỷ lệ giải ngân ngân sách khoa học, công nghệ nói chung hay kinh phí dành riêng cho khoảng 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thừa nhận tiến độ triển khai còn chậm, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu gắn kết quả nghiên cứu với thương mại hóa sản phẩm. Chính phủ cũng định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo mang thương hiệu Việt Nam, bảo đảm khả năng làm chủ công nghệ, an ninh và an toàn.

Từ những nhiệm vụ đã được phê duyệt, vấn đề tiếp theo là xác định rõ doanh nghiệp thực hiện, nguồn kinh phí, tiến độ và kết quả đầu ra. Việc công khai những thông tin này sẽ giúp đánh giá thực chất hiệu quả đầu tư, cũng như khả năng chuyển các nhiệm vụ công nghệ chiến lược thành sản phẩm có giá trị ứng dụng.