Hoàn thện chính sách pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá đáp ứng những thách thức mới trong thực tiễn
Ngày 17/11, tại Hà Nội, Cục Báo chí (Bộ VHTTDL) tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Hội thảo nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá, đáp ứng những thách thức mới trong thực tiễn.
Bảo vệ người dưới 18 tuổi
Thuốc lá một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm, cướp đi hàng triệu sinh mạng mỗi năm trên toàn cầu. Các hợp chất độc hại trong thuốc lá như nicotine và hàng trăm chất gây ung thư đã được chứng minh là tác nhân trực tiếp dẫn đến ung thư, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều hệ lụy sức khỏe khác.
![]() |
| Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi phát biểu tại hội thảo. |
Số liệu Bộ Y tế cho thấy, mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 trường hợp liên quan đến hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động. Chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP.
Theo Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi, sau hơn 13 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội.
Tuy nhiên, thực tiễn đang đặt ra những thách thức vô cùng gay gắt. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là cần thiết nhằm tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Phó Cục trưởng Cục Báo chí Đặng Khắc Lợi cho biết, tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện nay đang tập trung thảo luận nhiều giải pháp chính sách đột phá, nhằm ngăn chặn từ gốc hành vi bắt đầu hút thuốc.
![]() |
| Các chuyên gia chia sẻ, trao đổi thông tin tại Hội thảo. |
Dự thảo Luật đã được định hướng theo hướng bổ sung, làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá thông thường và các loại thuốc lá mới khác; Tăng cường kiểm soát việc bán thuốc lá; Không cho phép trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá tại điểm bán; Tăng cường bảo vệ người dưới 18 tuổi.
ThS.BS. Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam cho biết, hiên nay, các sản phẩm thuốc lá mới liên tục thay đổi thiết kế, thành phần và hình thức sử dụng. Bên cạnh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thị trường còn xuất hiện túi nicotine, sản phẩm dạng kết hợp và những loại được quảng bá là không chứa nicotine.
ThS.BS. Nguyễn Tuấn Lâm cảnh báo, nicotine có khả năng gây nghiện và ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, đặc biệt đối với các chức năng liên quan đến chú ý, học tập và kiểm soát hành vi. Các hương vị hấp dẫn, kiểu dáng nhỏ gọn cùng hoạt động quảng bá trên mạng xã hội có thể làm gia tăng nguy cơ thử và sử dụng sản phẩm.
“Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị việc bảo vệ thanh thiếu niên trong môi trường số, đòi hỏi sự tham gia chủ động của gia đình, nhà trường và các cơ quan báo chí trong nhận diện sản phẩm, cảnh báo thủ đoạn quảng bá trá hình và cung cấp thông tin khoa học về tác hại của thuốc lá mới” - ThS.BS. Nguyễn Tuấn Lâm chia sẻ.
Cần tăng cường hiệu quả quản lý
Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến cho rằng, quy định hiện hành về diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá là 50%. Sau thời gian dài áp dụng, các mẫu cảnh báo chưa được đổi mới tương xứng, khiến thông điệp có nguy cơ trở nên quen thuộc, giảm tác động đến nhận thức người tiêu dùng. Quốc hội ghi nhận nhiều ý kiến đại biểu đề nghị nâng diện tích cảnh báo lên tối thiểu 85%.
Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến đồng thời cho rằng, trọng tâm của chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá trong thời gian tới phải đặt phòng ngừa lên hàng đầu. Cần ưu tiên giảm số người bắt đầu hút thuốc, nhất là thanh thiếu niên. Ngăn chặn hành vi hút thuốc ngay từ đầu là giải pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo vệ giống nòi.
![]() |
ĐBQH Vũ Văn Tiến phát biểu tham luận tại Hội thảo. |
Bên cạnh đó, Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến đề nghị tập trung hoàn thiện chính sách theo hướng cụ thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, rà soát chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi vi phạm, buông lỏng quản lý.
Cần có cơ chế giám sát, đánh giá kết quả thực hiện, gắn trách nhiệm của người quản lý với hiệu quả bảo đảm môi trường không khói thuốc tại cơ quan, đơn vị và địa điểm thuộc phạm vi quản lý. Tiếp tục điều chỉnh thuế, giá theo hướng giảm khả năng chi trả đối với thuốc lá. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động trưng bày tại điểm bán, hướng tới cấm trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức, hạn chế tối đa những trường hợp ngoại lệ có thể làm giảm hiệu quả của chính sách.
Đối với lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và truyền thông, Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến cho rằng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần cần thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc tại các sự kiện; kiểm soát hình ảnh diễn viên, ca sĩ sử dụng thuốc lá trong phim ảnh, sân khấu, chương trình truyền hình và các nội dung văn hóa có đề cập đến thuốc lá.
Phước Hà


