Trung tâm dữ liệu AI gia tăng tiêu thụ điện, ngành điện Việt Nam chịu sức ép lớn

5 động lực thúc đẩy kinh tế Đông Nam Á trong năm 2026 Đông Nam Á tiếp tục cho thấy sức bền kinh tế trong năm 2026 với năm động lực chính gồm thương mại bền vững, chi ...

SK Telecom sẽ xây trung tâm dữ liệu AI 1GW, tham vọng làm bá chủ châu Á SK Telecom vừa công bố kế hoạch xây hạ tầng trung tâm dữ liệu AI công suất vượt 1GW trên toàn Hàn Quốc, nhắm tới ...

TP.HCM sắp khởi công trung tâm dữ liệu AI hơn 2,1 tỉ USD dịp 30/4 Sáng 11/3, UBND TP.HCM tổ chức buổi làm việc giữa lãnh đạo thành phố với liên doanh nhà đầu tư và các đối tác quốc ...

Trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh trong những năm gần đây, thúc đẩy nhu cầu xử lý dữ liệu với quy mô chưa từng có. Tại Việt Nam, các tập đoàn công nghệ như Viettel, FPT, VNG đẩy nhanh đầu tư trung tâm dữ liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế, hướng đến phục vụ điện toán đám mây, AI và các dịch vụ số. Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ Thông tin và Truyền thông cũ) định hướng phát triển Việt Nam thành trung tâm dữ liệu khu vực, qua đó tạo động lực lớn cho hạ tầng số, đồng thời kéo theo nhu cầu điện năng tăng nhanh.

Theo số liệu từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam, phụ tải điện quốc gia duy trì mức tăng trưởng trên 8% mỗi năm, trong đó nhóm khách hàng công nghệ cao ghi nhận mức tăng vượt trung bình. Một trung tâm dữ liệu quy mô lớn có thể tiêu thụ lượng điện tương đương một khu dân cư hàng chục nghìn hộ. Khi các mô hình AI ngày càng phức tạp, nhu cầu điện cho máy chủ, lưu trữ và hệ thống làm mát tiếp tục gia tăng theo cấp số nhân, đặt ra áp lực trực tiếp lên hệ thống cung ứng điện.

Trung tâm dữ liệu mở rộng nhanh, phụ tải điện tăng cục bộ

Sự xuất hiện của các trung tâm dữ liệu tiêu chuẩn Tier III, Tier IV tại Hà Nội, TP.HCM, Bắc Ninh, Bình Dương tạo ra những điểm tiêu thụ điện tập trung với cường độ cao. Trung tâm dữ liệu của Viettel IDC tại Hòa Lạc vận hành với hàng nghìn tủ rack, công suất tiêu thụ đạt mức tương đương một đô thị nhỏ. Các bộ xử lý đồ họa chuyên dụng cho AI tỏa ra lượng nhiệt lớn, buộc hệ thống làm mát hoạt động liên tục với cường độ cao, làm gia tăng đáng kể tổng mức tiêu thụ điện.

Trung tâm Viettel IDC tại Hòa Lạc, Hà Nội. Ảnh: Vietnamplus

Thực tế vận hành cho thấy, một truy vấn AI tiêu tốn điện năng cao hơn nhiều lần so với các tác vụ tìm kiếm truyền thống. Khi số lượng người dùng tăng nhanh, tổng công suất tiêu thụ của hệ thống cũng tăng theo cấp số nhân. Điều này làm thay đổi cấu trúc phụ tải điện tại các đô thị lớn, đặc biệt tại Hà Nội và TP.HCM, nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ.

Không chỉ gia tăng về lượng, yêu cầu về chất lượng điện năng cũng trở nên khắt khe hơn. Hệ thống máy chủ AI đòi hỏi nguồn điện ổn định, hạn chế dao động điện áp nhằm bảo vệ linh kiện nhạy cảm. Điều này buộc ngành điện phải nâng cấp trạm biến áp, cải tạo lưới điện phân phối và tăng cường năng lực truyền tải tại các khu vực trọng điểm. Các doanh nghiệp công nghệ như FPT Smart Cloud hay VNG Cloud liên tục mở rộng quy mô vận hành, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh tại các khu công nghệ cao.

Trong các giai đoạn cao điểm nắng nóng năm 2024 và đầu năm 2025, một số khu vực miền Bắc ghi nhận tình trạng quá tải cục bộ. Trung tâm dữ liệu vận hành liên tục 24/7 khiến đường cong phụ tải duy trì ở mức cao trong thời gian dài, làm giảm khả năng điều tiết linh hoạt của hệ thống điện. Áp lực này không chỉ đặt lên lưới phân phối mà còn lan sang hệ thống truyền tải.

Hệ thống điện quốc gia đối mặt yêu cầu cân bằng cung cầu mới

Sự phát triển của AI thúc đẩy xu hướng xây dựng các trung tâm dữ liệu cận biên, phân bổ rộng khắp nhiều địa phương. Các điểm tiêu thụ điện mới liên tục xuất hiện, khiến bản đồ phụ tải điện quốc gia thay đổi đáng kể. Quy hoạch điện VIII xác định ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, tuy nhiên việc cung cấp nguồn điện ổn định cho trung tâm dữ liệu vẫn gặp nhiều hạn chế do đặc tính biến động của điện gió và điện mặt trời.

Ứng dụng AI trong hệ thống điện. Ảnh: EVN

Trong khi đó, các hệ thống AI yêu cầu nguồn điện liên tục, ổn định tuyệt đối. Sự khác biệt giữa đặc tính nguồn cung và yêu cầu tiêu thụ buộc hệ thống điện duy trì các nguồn điện nền như thủy điện và nhiệt điện để đảm bảo ổn định. Điều này tạo ra sự giằng co giữa mục tiêu phát triển năng lượng sạch và yêu cầu vận hành thực tế của hạ tầng số.

Tại khu vực phía Bắc, đường dây 500kV mạch 3 đóng vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn điện từ miền Trung ra Bắc, góp phần giảm áp lực cho các khu công nghiệp và trung tâm dữ liệu tại Hà Nội. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của hạ tầng AI vẫn cao hơn tiến độ xây dựng lưới truyền tải, khiến áp lực cân bằng cung cầu tiếp tục gia tăng.

Ngành điện bắt đầu chuyển hướng sang mô hình quản trị nhu cầu, ứng dụng công nghệ số để dự báo phụ tải theo thời gian thực. Hệ thống đo đếm thông minh được triển khai tại nhiều đô thị lớn, hỗ trợ nhận diện sớm các khu vực có nguy cơ quá tải. Đồng thời, một số doanh nghiệp công nghệ chủ động tìm kiếm nguồn điện riêng hoặc tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cho hoạt động vận hành.

Mối liên kết giữa công nghệ số và năng lượng ngày càng chặt chẽ, hình thành trục nền tảng cho tăng trưởng kinh tế. Nhu cầu điện từ trí tuệ nhân tạo không chỉ phản ánh sự phát triển của ngành công nghệ mà còn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc hệ thống điện theo hướng linh hoạt, hiệu quả và thích ứng nhanh với biến động phụ tải trong kỷ nguyên số.