5 động lực thúc đẩy kinh tế Đông Nam Á trong năm 2026

Theo Businesstimes, kinh tế Đông Nam Á dự kiến tiếp tục tăng trưởng bền vững trong năm 2026 bất chấp những lo ngại về thuế quan từ Mỹ. Ba trụ cột chính gồm xuất khẩu điện tử, đầu tư trực tiếp nước ngoài và chi tiêu trong nước sẽ là những động lực quan trọng giúp khu vực vượt qua bất ổn toàn cầu. Các chuyên gia kinh tế từ ING, Maybank và Deutsche Bank đều nhận định rằng khu vực này đang ở vị thế thuận lợi để thu hút dòng vốn chuyển hướng từ Trung Quốc.

5 động lực từ xuất khẩu điện tử, đầu tư AI tăng 36%, quỹ chủ quyền mới, cắt giảm lãi suất đến 75 điểm cơ bản và thị trường vốn tư nhân dự kiến giúp Đông Nam Á duy trì tăng trưởng trong năm 2026. Ảnh: BLOOMBERG

Khả năng phục hồi thương mại giữa khó khăn thuế quan

Thuế quan cao khoảng 20% mà Mỹ áp lên sáu nước Đông Nam Á trong năm 2025 ban đầu gây nhiều lo ngại về suy thoái thương mại. Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Philippines và Campuchia đều chịu tác động từ mức thuế này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình hình không tồi tệ như dự báo.

Deepali Bhargava, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ING, giải thích rằng mức thuế mới nhất gần như không đổi so với tháng 8/2025, giúp thu hẹp khoảng cách thuế suất giữa Đông Nam Á và Trung Quốc. Điều này tạo ra một lợi thế tương đối cho khu vực trong cạnh tranh thu hút đầu tư sản xuất.

Yếu tố then chốt giúp thương mại khu vực duy trì được sức bền là các khoản miễn thuế trong ngành điện tử và chất bán dẫn. Hai ngành này chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của nhiều nước Đông Nam Á.

Tổng thống Mỹ Donald Trump còn gỡ bỏ thuế với khoảng 200 mặt hàng thực phẩm vào tháng 11/2025 khi lạm phát tại Mỹ gia tăng. Động thái này đặc biệt có lợi cho xuất khẩu nông sản của Indonesia. Bhargava cho biết Thái Lan, Philippines và Việt Nam cũng hưởng lợi từ quyết định này dù ở mức độ thấp hơn, vì ba nước này vẫn duy trì tỷ trọng xuất khẩu thực phẩm và nông sản đáng kể trong tổng kim ngạch thương mại. Tuy nhiên, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung vẫn là yếu tố bất ổn lớn có thể gây gợn sóng khắp chuỗi cung ứng sản xuất và công nghệ châu Á nếu leo thang trở lại.

Tăng trưởng nội địa phục hồi dần

Chi tiêu trong nước đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng cho nhiều nền kinh tế trong khu vực.

Năm 2025 chứng kiến chi tiêu hộ gia đình yếu ở một số nước do căng thẳng biên giới tại Thái Lan và biểu tình công khai ở Philippines, Indonesia làm giảm niềm tin tiêu dùng. Tình hình này có thể thay đổi trong năm 2026 khi lạm phát giảm và tác động từ các đợt cắt giảm lãi suất bắt đầu lan toa đến người tiêu dùng.

Maybank dự báo ngân hàng trung ương Indonesia và Philippines sẽ cắt lãi suất chuẩn 75 điểm cơ bản mỗi nước, trong khi Thái Lan có thể hạ thêm 25 điểm cơ bản sau đợt cắt giảm gần đây. Những động thái nới lỏng tiền tệ này nhằm kích thích cầu trong nước khi các nền kinh tế đối mặt với tăng trưởng chậm lại.

Philippines đang trải qua thời kỳ khó khăn đặc biệt khi bê bối tham nhũng tiếp tục cản trở tăng trưởng. Các chuyên gia kinh tế Vaninder Singh và Joey Chung từ Deutsche Bank nhận định chi tiêu công giảm là yếu tố chính đằng sau tăng trưởng kém của nước này trong quý ba năm 2025. Họ cảnh báo hoạt động tư nhân có thể suy giảm thêm trong năm tới, với rủi ro là chu kỳ nới lỏng tiền tệ phải kéo dài và sâu hơn dự kiến.

Đối với Indonesia, tình hình cũng tương tự với chi tiêu trong nước co hẹp và không gian tài khóa hẹp có thể vẫn là trở ngại lớn trong nửa đầu năm 2026. Ngược lại, Malaysia, Singapore và Việt Nam có triển vọng tích cực hơn khi tăng trưởng vượt kỳ vọng trong năm 2025, dù các nước này phải đối mặt với rủi ro lạm phát có thể leo thang do chuỗi cung ứng phân mảnh và nhu cầu năng lượng tăng.

Đầu tư nước ngoài vẫn mạnh mẽ

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Đông Nam Á tiếp tục duy trì đà tăng mạnh bất chấp thuế quan cao từ Mỹ. Jayden Vantarakis, nhà phân tích của Macquarie, lưu ý rằng lo ngại về việc khu vực mất sức hấp dẫn so với Trung Quốc không trở thành hiện thực.

Chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn kiên trì với chiến lược "Trung Quốc cộng một" và tiếp tục chuyển năng lực sản xuất vào khu vực. Việt Nam, Thái Lan và Indonesia là ba điểm đến hàng đầu thu hút các nhà máy chuyển từ Trung Quốc, trong khi Malaysia nổi lên như điểm đến ưa thích cho các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn. Maybank ghi nhận các chỉ số FDI tiếp tục cải thiện ở Malaysia, Việt Nam và Thái Lan trong năm 2025, dù chậm lại ở Indonesia và Philippines do tình hình chính trị bất ổn.

Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu đang tạo nên cơ hội lớn cho Đông Nam Á. Phần lớn FDI của khu vực hiện nay được thúc đẩy bởi chi tiêu vốn trong các dự án liên quan đến AI, chủ yếu đến từ Mỹ và Trung Quốc.

Maybank cho biết sáu công ty công nghệ lớn của Mỹ có kế hoạch tăng chi tiêu vốn khoảng 36% trong năm 2026, tập trung vào xây dựng trung tâm dữ liệu, cơ sở nghiên cứu và phát triển AI. Malaysia và Thái Lan đang hưởng lợi nhiều nhất từ xu hướng này.

ByteDance cam kết rót 8,8 tỷ USD vào Thái Lan trong năm năm tới, trong khi nhà cung cấp trung tâm dữ liệu Stack Infrastructure đang xây dựng khuôn viên 220 megawatt tại Johor với giai đoạn đầu dự kiến hoàn thành vào quý bốn năm 2026.

Quỹ nhà nước đẩy mạnh vai trò

Các quỹ đầu tư chủ quyền của Đông Nam Á đang đóng vai trò ngày càng tích cực trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nước.

Jamus Lim, Phó Giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh Essec, nhận xét rằng các quỹ này đã chuyển trọng tâm chiến lược nhiều hơn về các cơ hội đầu tư nội địa.

Danantara của Indonesia đang được các nhà quan sát theo dõi sát với kế hoạch nắm cổ phần vàng trong thương vụ sáp nhập tiềm năng giữa hai gã khổng lồ công nghệ Grab và GoTo.

Khazanah của Malaysia gần đây đã có động thái bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia trong ngành tinh chế đất hiếm, một ngành có tầm quan trọng chiến lược.

Khu vực cũng chào đón hai quỹ đầu tư chủ quyền mới trong năm qua, với Indonesia ra mắt Danantara và Quỹ Đầu tư Maharlika của Philippines thực hiện các khoản đầu tư đầu tiên kể từ khi thành lập năm 2023.

Vốn tư nhân có dấu hiệu hồi phục

Thị trường vốn tư nhân của Đông Nam Á có thể trải qua bước ngoặt tích cực sau nhiều năm trì trệ. Không gian vốn tư nhân của khu vực hiện chỉ chiếm 0,5% tổng sản phẩm trong nước, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 1,5%.

Sự ra mắt của Hội đồng Thị trường Tư nhân Asean vào tháng 9/2025 mang đến hy vọng mới cho hệ sinh thái vốn cổ phần tư nhân và vốn mạo hiểm.

Thom Abbott, trưởng bộ phận Đông Nam Á tại Sở Giao dịch Chứng khoán London, cho biết nhiều công ty thị trường tư nhân đặt trụ sở tại Singapore và Indonesia đang có dấu hiệu hoạt động trở lại, trong khi các mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam tiếp tục tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Các ngành công nghệ tài chính, chăm sóc sức khỏe và năng lượng vẫn là lĩnh vực được quan tâm nhiều nhất.

Các nhà đầu tư toàn cầu đang tìm kiếm cơ hội đầu tư ngoài Trung Quốc, và Đông Nam Á đang ở vị thế thuận lợi để thu hút dòng vốn tái phân bổ này.

Abbott nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa hỗ trợ cơ sở hạ tầng và hợp tác khu vực có thể mở ra các giải pháp xuyên biên giới mới trong thị trường tư nhân. Hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng tăng lên cũng sẽ tạo thêm cơ hội thoát vốn cho các nhà đầu tư.

Với thị trường tín dụng tư nhân châu Á được dự báo tăng 46% lên 92 tỷ USD vào năm 2027, Đông Nam Á có cơ hội lớn để thu hút một phần trong làn sóng vốn này và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong dài hạn.