Thiết lập cơ chế giám sát và chuẩn vận hành cho thị trường tài sản số Việt Nam

Đây là khẳng định của đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, tại Diễn đàn “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) - Bộ Tài chính phối hợp cùng Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức vào sáng 25/3, tại Hà Nội.

Diễn đàn có sự tham dự của hàng trăm khách mời là đại diện các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; các doanh nghiệp tài sản mã hoá, công nghệ, ngân hàng, định chế tài chính và cộng đồng nhà đầu tư.

Cấp phép thí điểm tài sản số: Phép thử về nhân lực, công nghệ và tính minh bạch

Ông Phan Đức Trung - Chủ tịch VBA cho biết, đây là Diễn đàn mở để cơ quan quản lý lắng nghe thực tế, góp phần hoàn thiện các văn bản dưới luật, hướng dẫn thực thi Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hoá. Đồng thời, đối thoại cũng là một “sân chơi” để các sàn đã nộp đơn xin cấp phép tìm kiếm khách hàng và đối tác cung cấp dịch vụ, giải pháp. Các sàn giao dịch và những tổ chức lớn có tên tuổi trên thế giới cũng đang rất mong chờ những quyết định, thông tin và bước đi cụ thể từ phía Việt Nam để có thể tham gia vào thị trường quy mô hơn 200 tỷ USD này.

Ông Phan Đức Trung - Chủ tịch VBA phát biểu tại sự kiện.

Từ thực tế đấu tranh với các tội phạm liên quan đến tài sản mã hoá, đại tá Hoàng Ngọc Bách cho biết, sự thiếu hụt về quy định pháp lý khiến quá trình điều tra không chỉ gặp khó ở giai đoạn truy vết mà ngay cả khi đã tìm ra manh mối cũng rất khó xử lý do các dòng tiền đều chuyển qua các sàn nước ngoài.

Thị trường tài sản mã hoá minh bạch cần sự tham gia của tất cả các bên. Đại tá Hoàng Ngọc Bách khuyến nghị nhà đầu tư cần trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng. Các sàn giao dịch cần xây dựng quy trình vận hành minh bạch, kiểm soát chặt chẽ ngay từ danh tính người dùng, giám sát giao dịch bất thường và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý với lực lượng thực thi. Cơ quan quản lý cần kiện toàn quy định pháp lý về quản lý giao dịch, chủ động phòng ngừa và xử lý các hành vi lợi dụng tài sản mã hóa để trục lợi.

Trong phần đối thoại Công - Tư về thí điểm tài sản mã hoá, vấn đề giám sát sau cấp phép được đặt ra một cách trực diện. Ông Tô Trần Hoà - Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) cho biết, bên cạnh các điều kiện pháp định như vốn điều lệ hay cấu trúc cổ đông, Ban quản lý sẽ tập trung đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp, bao gồm chất lượng hệ thống công nghệ, kinh nghiệm đội ngũ và mức độ minh bạch trong hoạt động.

“Đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cơ quan quản lý tiếp cận theo hướng thận trọng, từng bước. Giai đoạn đầu chỉ nhà đầu tư có sẵn tài sản mã hóa trên sàn quốc tế mới được giao dịch tại sàn Việt Nam. Nhiệm vụ phụ trọng tâm trong thời gian tới sẽ là các chương trình phổ cập kiến thức với nhà đầu tư do UBCKNN phối hợp cùng các đơn vị như Bộ Công an, Ngân hàng nhà nước, VBA”, ông Tô Trần Hoà nhấn mạnh.

Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an phát biểu tại Đối thoại về thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.

Một trong những nguyên tắc quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tách biệt tài sản khách hàng khỏi tài sản của sàn. Đây được xem là nền tảng để bảo vệ nhà đầu tư trong mọi kịch bản, kể cả khi sàn ngừng hoạt động. Song song với đó, cơ quan quản lý cũng xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro thị trường, bao gồm cơ chế cảnh báo sớm và cho phép nhà đầu tư chủ động xử lý tài sản trong những tình huống bất thường.

Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh - Trưởng Ban Chiến lược, MEXC Việt Nam cho rằng, các sàn nội địa cần đầu tư bài bản cho hệ thống từ đầu. Cộng đồng nhà đầu tư tài sản mã hóa hiện nay không còn mới, đã có kinh nghiệm và yêu cầu rất cao về tốc độ xử lý, an toàn tài sản, bảo mật dữ liệu KYC, hệ thống phòng chống rửa tiền AML cũng như năng lực quản trị rủi ro từ cả công nghệ lẫn con người.

Bài toán niềm tin và trải nghiệm khách hàng

Nếu câu hỏi của phiên đối thoại đầu tiên là “Làm thế nào để vận hành đúng?”, thì nội dung của phiên thảo luận thứ hai "Chiến lược thu hút nhà đầu tư cho các sàn giao dịch ở giai đoạn khởi đầu" lại tập trung vào một vấn đề không kém phần quan trọng: Làm thế nào để có người dùng thực sự trong bối cảnh thị trường đã quen với các sàn quốc tế?

(Từ trái sang phải) Ông Nguyễn Lê Thành (Verichains), bà Đoàn Mai Hạnh (TCEX), ông Tô Trần Hòa (UBCKNN), bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh (MEXC Việt Nam) và ông Trần Huyền Dinh (VBA) trao đổi về việc thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.

Theo ông Lê Sỹ Nguyên - Giám đốc BitGet Việt Nam, những yếu tố giữ chân nhà đầu tư Việt Nam khi giao dịch trên sàn nội địa bao gồm tính thanh khoản, tối ưu trải nghiệm người dùng, đa dạng sản phẩm và đảm bảo an toàn. Hệ thống cần hoạt động ổn định ngay từ những ngày đầu vận hành. Một sự cố kỹ thuật nhỏ cũng có thể làm "xói mòn" niềm tin nhanh chóng khiến việc khôi phục lại uy tín mất nhiều thời gian hơn rất nhiều.

Trên thế giới ghi nhận nhiều mô hình thành công về sàn giao dịch tài sản mã hóa. Bà Lê Vũ Hương Quỳnh - Giám đốc Phát triển khu vực APAC, Tập đoàn Tài chính Công nghệ Tether dẫn ví dụ về sàn PDAX của Philippines. Ngoài cung cấp giao dịch tài sản mã hóa (ví, tạo lập thanh khoản, chuyển đổi giao dịch ngoại tệ, cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá…), sàn này còn thu hút nhà đầu tư quốc tế khi tham gia cung cấp dịch vụ về kiều hối lên tới khoảng 40 tỷ USD mỗi năm.