AI đang tạo 'siêu chu kỳ' năng lượng mới?

AI thúc đẩy cổ phiếu năng lượng vượt Nvidia. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright chia sẻ trên CNBC.

AI đang “ngốn điện” của thế giới

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cuộc dịch chuyển dòng vốn lớn nhất trong nhiều năm qua, nhưng tâm điểm không còn chỉ là các hãng chip như Nvidia hay Microsoft.

Trong khi nhà đầu tư vẫn tập trung vào GPU và các mô hình AI tạo sinh, Phố Wall đã bắt đầu đặt cược vào một lĩnh vực khác: điện năng và cơ sở hạ tầng phục vụ AI.

Theo phân tích từ giới đầu tư năng lượng Mỹ, nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu AI đang tăng với tốc độ chưa từng có. Các “ông lớn” công nghệ đang chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng hệ thống máy chủ, hạ tầng làm mát và nguồn điện ổn định cho AI. Điều đó kéo theo sự bùng nổ của các công ty điện lực, LNG và hạ tầng năng lượng.

Một rổ cổ phiếu hạ tầng AI liên quan đến điện lực và năng lượng đã tăng khoảng 100% trong vòng 12 tháng qua, vượt xa nhóm cổ phiếu AI truyền thống. Trong khi đó, nhóm “Big Tech AI” chỉ tăng khoảng 43% cùng kỳ.

Dòng tiền hiện không còn tập trung tuyệt đối vào chip AI. Thị trường bắt đầu nhìn sâu hơn vào “xương sống” vận hành AI: điện.

LNG trở thành “nhiên liệu” của AI

Tại Mỹ, các bang như Louisiana và Texas đang nổi lên như trung tâm của “siêu chu kỳ năng lượng AI”.

Các dự án LNG mới liên tục được triển khai nhằm đáp ứng đồng thời hai nhu cầu lớn: xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng và cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI.

Dự án xuất khẩu LNG Golden Pass tại Texas của Exxon Mobil và QatarEnergy đang được xem là một trong những biểu tượng mới của xu hướng này.

Trong các cuộc trao đổi với giới truyền thông Mỹ, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng Trung Quốc có thể sẽ mua nhiều dầu thô của Mỹ hơn trong bối cảnh nguồn cung từ Iran gặp nhiều bất ổn.

Điều này phản ánh một thực tế lớn hơn: an ninh năng lượng đang quay trở lại vị trí trung tâm trong chiến lược công nghệ toàn cầu.

Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Một mô hình AI quy mô lớn có thể cần lượng điện tương đương hàng chục nghìn hộ gia đình. Khi số lượng trung tâm dữ liệu tăng mạnh, nhu cầu khí đốt tự nhiên cũng tăng theo vì đây vẫn là nguồn điện ổn định nhất cho các hệ thống AI quy mô lớn.

Thương vụ 67 tỷ USD gây chấn động ngành điện Mỹ

Giữa lúc nhu cầu điện cho AI tăng mạnh, NextEra Energy bất ngờ công bố kế hoạch mua lại Dominion Energy trong thương vụ trị giá khoảng 67 tỷ USD bằng cổ phiếu.

Nếu được phê duyệt, công ty mới sẽ có giá trị doanh nghiệp khoảng 420 tỷ USD, trở thành tập đoàn điện lực lớn nhất nước Mỹ.

Tuy nhiên, thương vụ này đang đối mặt với rào cản pháp lý rất lớn. Các chuyên gia cho rằng quá trình phê duyệt sẽ phải đi qua hàng loạt cơ quan như FERC, NRC cùng các cơ quan quản lý cấp bang.

Dù vậy, giới phân tích tin rằng thương vụ cho thấy một điều rõ ràng: các công ty điện lực đang bước vào cuộc đua sở hữu hạ tầng điện cho AI.

Theo Jefferies, trong ngắn hạn, nhà đầu tư có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp điện lực được xem là “an toàn” hơn như Duke Energy hay Southern Company.

Cổ phiếu năng lượng đang vượt mặt cổ phiếu công nghệ

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất trên thị trường Mỹ là hiệu suất của nhóm cổ phiếu năng lượng.

Theo dữ liệu được trích dẫn trong bản tin Power Insider, cổ phiếu ngành năng lượng đã tăng trung bình khoảng 35% từ đầu năm, cao hơn nhiều so với nhóm công nghệ thông tin.

Các quỹ ETF năng lượng như XLE, XOP hay OIH trở thành điểm đến mới của dòng tiền đầu cơ.

Đáng chú ý hơn, nhiều cổ phiếu hạ tầng AI tăng mạnh dù không trực tiếp sản xuất chip AI.

Equinix, doanh nghiệp trung tâm dữ liệu lớn của Mỹ, tiếp tục hưởng lợi nhờ nhu cầu máy chủ AI tăng mạnh.

Eaton, công ty chuyên về quản lý điện năng, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng nhờ nhu cầu nâng cấp hệ thống điện.

Trane Technologies, doanh nghiệp chuyên về hệ thống làm mát, cũng hưởng lợi vì AI cần hệ thống làm lạnh công suất lớn để vận hành GPU.

Trong khi đó, cổ phiếu của Meta Platforms và Microsoft có giai đoạn tăng chậm lại sau chuỗi tăng nóng trước đó.

Điều này cho thấy thị trường đang bắt đầu nhìn AI theo hướng “hạ tầng hóa”, thay vì chỉ tập trung vào phần mềm hay chip xử lý.

Giá dầu vẫn là biến số lớn nhất

Song song với câu chuyện AI, thị trường vẫn phải theo dõi sát diễn biến tại eo biển Hormuz.

Giá dầu đã giảm sau khi lưu lượng tàu qua eo biển này tăng trở lại. Theo giới giao dịch năng lượng, đây mới là yếu tố thực sự khiến giá dầu hạ nhiệt, thay vì các phát biểu liên quan đến đàm phán Mỹ và Iran.

Tuy nhiên, rủi ro lạm phát vẫn chưa biến mất.

Theo Bespoke Investment Research, chỉ số giá tiêu dùng liên quan đến năng lượng tại Mỹ đã tăng với tốc độ thường niên khoảng 130% chỉ trong hai tháng, mức tăng mạnh hiếm thấy kể từ sau siêu bão Katrina năm 2005.

Giá dầu tăng thường kéo lợi suất trái phiếu Mỹ tăng theo vì thị trường lo ngại lạm phát quay trở lại. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm hiện đã vượt 5%, mức cao nhất kể từ trước khủng hoảng tài chính 2007.

Điều này tạo ra cuộc giằng co lớn trên thị trường: AI thúc đẩy tăng trưởng, nhưng năng lượng đắt đỏ có thể kéo lạm phát tăng trở lại.

Việt Nam đứng ở đâu trong “siêu chu kỳ” mới?

Câu chuyện AI và năng lượng không còn là vấn đề riêng của Mỹ.

Việt Nam hiện cũng bước vào giai đoạn nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng nhanh cùng làn sóng đầu tư AI và điện toán đám mây. Điều đó đồng nghĩa áp lực lên hạ tầng điện sẽ ngày càng lớn.

Trong khi nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang nói về AI, vấn đề lớn hơn có thể nằm ở điện năng, hệ thống truyền tải và khả năng đảm bảo nguồn cung ổn định cho các trung tâm dữ liệu tương lai.

Đây có thể là lý do khiến các doanh nghiệp điện, LNG, năng lượng tái tạo và hạ tầng làm mát tại châu Á trở thành nhóm được theo dõi sát trong giai đoạn tới.

AI có thể bắt đầu bằng chip bán dẫn, nhưng cuộc chơi dài hạn dường như đang thuộc về những doanh nghiệp nắm điện và hạ tầng.