Hà Nội tìm động lực tăng trưởng mới từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Chiều 11/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu tăng trưởng hai con số, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, dự án tồn đọng trên địa bàn.

Đây là cuộc làm việc có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung chỉ đạo các địa phương trọng điểm thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao nhằm tạo động lực cho nền kinh tế quốc gia. Với vai trò là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học công nghệ, Hà Nội được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng.

Áp lực tăng trưởng và yêu cầu tạo động lực phát triển mới

Phát biểu tại buổi làm việc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Hà Nội là một trong những cực tăng trưởng quan trọng nhất của đất nước. Quy mô kinh tế của Thủ đô hiện chiếm khoảng 12,5% GDP cả nước, vì vậy mỗi điểm phần trăm tăng trưởng của Hà Nội đều có tác động đáng kể tới mục tiêu tăng trưởng chung của quốc gia.

Theo Thủ tướng, thời gian qua Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần làm việc với Thành ủy Hà Nội và có nhiều chỉ đạo quan trọng về các nhiệm vụ phát triển của Thủ đô. Hệ thống chủ trương, cơ chế, chính sách hiện nay cơ bản đã đầy đủ, điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện hiệu quả, nhận diện đúng các điểm nghẽn và có giải pháp đủ mạnh để tạo đột phá.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu quán triệt các nội dung làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội. (Ảnh: hanoimoi.vn)

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, GRDP của Hà Nội trong quý I/2026 đạt 7,87%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Dự kiến quý II tăng trưởng trên 9%, tạo nền tảng để thành phố tăng tốc trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 11% theo chỉ đạo của Chính phủ, Hà Nội vẫn phải đối mặt với áp lực rất lớn, nhất là trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng trọng điểm chưa thể chuyển hóa ngay thành động lực tăng trưởng trong ngắn hạn.

Thủ tướng cũng đặc biệt lưu ý tới việc huy động nguồn lực xã hội cho phát triển. Mặc dù tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng trên 10%, nhưng vốn đầu tư từ khu vực ngoài nhà nước chỉ tăng khoảng 3,5%, cho thấy dư địa huy động nguồn lực tư nhân vẫn còn rất lớn.

Khoa học công nghệ - Trụ cột mới của tăng trưởng

Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn, việc phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xem là hướng đi tất yếu để Hà Nội duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội đã hoàn thành 157 trong tổng số 292 nhiệm vụ được Trung ương giao. Thành phố cũng ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường kết nối giữa nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, mục tiêu của thành phố không chỉ dừng ở việc hoàn thành các chỉ tiêu được giao mà còn hướng tới xây dựng nền kinh tế số, phát triển các ngành kinh tế mới dựa trên công nghệ và quản trị đô thị thông minh.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng phát biểu tại buổi làm việc.

Đây cũng là định hướng phù hợp với quá trình triển khai Luật Thủ đô năm 2026. Với hơn 60 văn bản hướng dẫn thi hành cùng nhiều cơ chế đặc thù, Luật Thủ đô được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi để Hà Nội triển khai các chính sách thử nghiệm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút các nguồn lực chất lượng cao.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá Hà Nội hiện hội tụ đầy đủ điều kiện để tạo bước đột phá trong phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số: Thứ nhất là sự quan tâm và quyết tâm chính trị rất cao của lãnh đạo thành phố; Thứ hai là nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện với Luật Thủ đô và nhiều cơ chế đặc thù vượt trội; Thứ ba là nguồn lực tài chính lớn, đủ khả năng đầu tư cho các nhiệm vụ nghiên cứu dài hạn và quy mô lớn; Thứ tư là lợi thế nổi bật về nguồn nhân lực khi Hà Nội tập trung phần lớn các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia hàng đầu cả nước; Thứ năm là quỹ đất, hạ tầng và không gian phát triển đủ điều kiện để hình thành các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thử nghiệm công nghệ mới.

Những lợi thế này giúp Hà Nội không chỉ là nơi ứng dụng công nghệ mà còn có tiềm năng trở thành trung tâm nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ chiến lược của Việt Nam trong tương lai.

Mô hình đầu tư 40-40-20 và kỳ vọng tạo cực tăng trưởng mới

Trên cơ sở những tiềm năng và lợi thế hiện có, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai các dự án khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo theo mô hình đầu tư 40%-40%-20%.

Theo đó, ngân sách Trung ương sẽ tham gia 40% tổng nguồn lực đầu tư, thành phố Hà Nội đóng góp 40%, trong khi khu vực doanh nghiệp đảm nhận 20% còn lại.

Đề xuất này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện đại, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, địa phương đóng vai trò tổ chức thực hiện và doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo.

Không chỉ giúp chia sẻ nguồn lực đầu tư, mô hình này còn tạo cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học và nhu cầu thị trường. Khi doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn nghiên cứu, khả năng thương mại hóa các kết quả khoa học công nghệ sẽ cao hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại buổi làm việc.

Nguồn lực đầu tư sẽ tập trung vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ số và các giải pháp phục vụ xây dựng đô thị thông minh.

Cùng với đó là việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, cơ sở thử nghiệm công nghệ hiện đại và các không gian hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Đây được xem là những mắt xích quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, kết nối giữa nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu.

Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng lớn như đường Vành đai 4, các tuyến đường sắt đô thị, các cây cầu vượt sông Hồng và các vùng động lực phát triển mới, việc đầu tư mạnh mẽ cho khoa học công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo thêm một cực tăng trưởng mới bên cạnh các động lực truyền thống.

Nếu tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, thực hiện thành công Nghị quyết 57-NQ/TW và triển khai hiệu quả mô hình đầu tư 40-40-20, Hà Nội có cơ hội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, từng bước vươn lên trở thành hạt nhân nghiên cứu và phát triển công nghệ của khu vực.

Quan trọng hơn, đây không chỉ là lời giải cho mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026 mà còn là nền tảng để Thủ đô xây dựng mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nhiều năm tiếp theo và đóng góp ngày càng lớn hơn cho sự phát triển chung của đất nước.