Vì sao Điện Biên được chọn thử nghiệm 6.000 chuyến bay UAV?

Phó vụ trưởng Kinh tế số và xã hội số Nguyễn Văn Thuật. Ảnh: Trọng Đạt.

Vì sao Điện Biên được chọn thử nghiệm 6.000 chuyến bay UAV?

Điện Biên sẽ triển khai khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV) trong khuôn khổ Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Đây là địa phương đầu tiên được lựa chọn xây dựng mô hình sandbox cho lĩnh vực này, với mục tiêu kiểm chứng hiệu quả công nghệ trước khi hoàn thiện chính sách ở quy mô quốc gia.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc lựa chọn Điện Biên không xuất phát từ yếu tố ngẫu nhiên mà dựa trên điều kiện tự nhiên, nhu cầu phát triển kinh tế xã hội cũng như khả năng đánh giá toàn diện các vấn đề về quốc phòng, an ninh và an toàn bay.

Cận cảnh các công nghệ UAV tại TP. Hồ Chí Minh

Điện Biên là tỉnh miền núi có địa hình chia cắt mạnh, nhiều bản làng nằm cách xa trung tâm, khiến việc vận chuyển hàng hóa, thuốc men và vật tư gặp nhiều khó khăn. Chi phí logistics luôn cao hơn nhiều địa phương đồng bằng.

Theo ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Kinh tế số và Xã hội số, những hạn chế này tạo ra môi trường phù hợp để đánh giá khả năng ứng dụng của UAV trong thực tế.

Nếu thử nghiệm thành công, thiết bị bay có thể rút ngắn từ 20 đến 30% thời gian hoặc chi phí so với phương thức vận chuyển truyền thống. Đây cũng là chỉ tiêu quan trọng mà đề án đặt ra trong giai đoạn thử nghiệm.

Bên cạnh yếu tố giao thông, Điện Biên còn sở hữu diện tích rừng lớn, địa bàn giáp Lào và Trung Quốc. Điều này phát sinh nhu cầu thường xuyên về giám sát tài nguyên, tuần tra biên giới, phát hiện cháy rừng, cứu hộ cứu nạn và ứng phó thiên tai.

Đây đều là các nhiệm vụ đòi hỏi khả năng tiếp cận nhanh tới khu vực khó di chuyển, trong khi UAV có thể thực hiện chỉ trong vài phút thay vì nhiều giờ như phương tiện mặt đất.

UAV do FPT và Trường Thịnh Drone thử nghiệm phun thuốc tại hồ Ảng Cang, bản Mánh Đanh, xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. Ảnh: TTXVN.

Ba lĩnh vực được ưu tiên thử nghiệm

Đề án sandbox tập trung vào ba nhóm ứng dụng chính.

Trong nông nghiệp, UAV sẽ thực hiện gieo hạt, phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát mùa vụ, vận chuyển vật tư và nông sản sau thu hoạch. Việc tự động hóa giúp giảm lao động thủ công và tăng khả năng tiếp cận các khu vực sản xuất trên đồi núi.

Trong logistics, UAV được sử dụng để vận chuyển thuốc, vật tư y tế, bệnh phẩm và hàng hóa thiết yếu đến các xã vùng sâu, vùng xa. Đây là lĩnh vực được kỳ vọng tạo hiệu quả rõ nhất khi nhiều địa bàn của Điện Biên phải mất nhiều giờ di chuyển bằng đường bộ.

Nhóm ứng dụng thứ ba phục vụ quản lý nhà nước, gồm lập bản đồ số, khảo sát địa hình, quản lý rừng, theo dõi tài nguyên, cảnh báo thiên tai và hỗ trợ cung cấp dịch vụ công.

Sandbox mở đường cho doanh nghiệp UAV Việt Nam

Một điểm mới của đề án là áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát thay vì yêu cầu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ mọi quy định ngay từ đầu.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp tham gia có thể được miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt đối với hai điều kiện bay tối thiểu, đồng thời giảm khoảng 60 trong tổng số 69 yêu cầu thử nghiệm liên quan đến tần số vô tuyến, tương thích điện từ, khả năng chống nhiễu và một số tiêu chí đánh giá chất lượng.

Cơ chế này tạo điều kiện để các doanh nghiệp sản xuất UAV trong nước hoàn thiện công nghệ trong môi trường thực tế nhưng vẫn bảo đảm sự giám sát của cơ quan quản lý và lực lượng quốc phòng.

FPT cùng Vietnam Post là hai doanh nghiệp tham gia triển khai đề án ngay từ giai đoạn khảo sát và xây dựng mô hình.

Thử nghiệm tại Điện Biên sẽ tác động thế nào đến Việt Nam?

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Điện Biên là địa phương đầu tiên triển khai sandbox về công nghệ số trong lĩnh vực kinh tế không gian tầm thấp. Kết quả thử nghiệm sẽ được sử dụng làm cơ sở để xây dựng khung chính sách quốc gia cho hoạt động UAV trong thời gian tới.

Trên thế giới, Trung Quốc đã xác định kinh tế không gian tầm thấp là ngành chiến lược. Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng nhiều nước châu Âu cũng đang phát triển hệ sinh thái dịch vụ dựa trên phương tiện bay tầm thấp.

Theo ông Nguyễn Văn Thuật, giá trị kinh tế của lĩnh vực này không nằm ở chiếc UAV mà ở toàn bộ hệ sinh thái gồm nền tảng dữ liệu, phần mềm điều hành, dịch vụ logistics, bản đồ số và các ứng dụng số đi kèm. Đây cũng là định hướng mà Việt Nam đang nghiên cứu khi xây dựng chính sách phát triển kinh tế không gian tầm thấp.