Meta bị buộc nộp 567 triệu USD vì tác động đến trẻ em

Mark Zuckerberg, CEO của Meta, được nhìn thấy tại Điện Capitol Hoa Kỳ sau một cuộc họp tại văn phòng của Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, RS.D., ngày 26/3. Ảnh: Getty.

Một tòa án bang New Mexico, Mỹ, yêu cầu Meta nộp 567 triệu USD vào quỹ hỗ trợ sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên sau khi xác định các nền tảng của công ty góp phần gây tổn hại tới trẻ em. Phán quyết còn buộc Meta thay đổi nhiều biện pháp bảo vệ người dùng trẻ tuổi trên Facebook và Instagram.

Phán quyết được Thẩm phán Bryan Biedscheid đưa ra ngày 6/8, trong giai đoạn thứ hai của vụ kiện do Tổng chưởng lý New Mexico Raúl Torrez theo đuổi.

Theo Reuters, tòa xác định Meta đã tạo ra một dạng “phiền nhiễu công cộng” tại New Mexico khi thiết kế các nền tảng có khả năng gây nghiện cho người dùng trẻ và không bảo vệ đầy đủ trẻ em trước nguy cơ bị khai thác tình dục trên môi trường trực tuyến.

Khoản 567 triệu USD lần này được đưa vào một quỹ nhằm giải quyết những tác động đối với sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên. Trong đó, khoảng 420 triệu USD được dành cho các dịch vụ điều trị. Phần còn lại phục vụ hoạt động nâng cao nhận thức, phòng ngừa, sàng lọc, đánh giá và các chương trình hỗ trợ khác trong 5 năm.

Phán quyết mới được đưa ra khoảng 5 tháng sau khi Meta phải nhận một bất lợi pháp lý khác cũng tại New Mexico. Trong giai đoạn đầu của vụ án, bồi thẩm đoàn yêu cầu công ty trả 375 triệu USD sau khi xác định Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng liên quan đến những thông tin về mức độ an toàn của Facebook và Instagram đối với người dùng trẻ. Như vậy, hai khoản tài chính được tòa án xác định trong vụ việc đã lên tới 942 triệu USD.

Tòa yêu cầu Meta thay đổi cách bảo vệ trẻ em

Sức ép đối với Meta không nằm riêng ở số tiền 567 triệu USD mà còn ở phán quyết yêu cầu công ty triển khai hàng loạt biện pháp bảo vệ người dùng trẻ tuổi trong thời hạn 5 năm. Những yêu cầu này tác động trực tiếp đến cách Facebook và Instagram vận hành đối với người dùng tại New Mexico.

Tòa yêu cầu Meta áp dụng giới hạn sử dụng Facebook và Instagram đối với thanh thiếu niên, hạn chế thông báo, tăng kiểm soát việc người trưởng thành liên hệ với trẻ vị thành niên và cải thiện quá trình xem xét các báo cáo liên quan đến nội dung xâm hại tình dục trẻ em.

Meta phải ngăn trẻ em tại New Mexico tham gia những cuộc trò chuyện mang tính lãng mạn hoặc tình dục với chatbot AI của công ty. Người trưởng thành cũng không được sử dụng chatbot để mô phỏng hoặc thảo luận về tương tác tình dục với trẻ em.

Đây là điểm cho thấy phạm vi quản lý an toàn trẻ em trên nền tảng số đang mở rộng từ mạng xã hội truyền thống sang các sản phẩm trí tuệ nhân tạo.

Quốc gia đầu tiên trong EU thông qua dự luật cấm trẻ dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội

Tòa đồng thời yêu cầu Meta tiếp tục cải thiện công cụ xác định độ tuổi, trong đó có việc sử dụng AI. Công ty phải nỗ lực phát triển trong vòng hai năm một mô hình dự đoán dành riêng cho việc nhận diện người dùng dưới 13 tuổi.

Xác định đúng tuổi người sử dụng là một trong những bài toán khó của các mạng xã hội. Người dùng có thể khai báo ngày sinh không chính xác khi tạo tài khoản, khiến các biện pháp bảo vệ dựa trên độ tuổi mất tác dụng.

New Mexico muốn Meta phải chủ động hơn trong việc nhận diện những tài khoản có khả năng thuộc về trẻ em, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào thông tin do người sử dụng tự khai báo.

Từ một tài khoản giả của bé gái 13 tuổi

Vụ kiện bắt đầu từ năm 2023, sau một chiến dịch điều tra bí mật của Văn phòng Tổng chưởng lý New Mexico. Cơ quan này tạo một tài khoản mạng xã hội giả đại diện cho một bé gái 13 tuổi nhằm kiểm tra môi trường mà trẻ em có thể gặp phải khi sử dụng nền tảng.

Tổng chưởng lý Raúl Torrez từng cho biết tài khoản nhanh chóng nhận được hình ảnh và những lời gạ gẫm từ các đối tượng có hành vi lạm dụng trẻ em.

Kết quả điều tra trở thành một phần cơ sở để New Mexico kiện Meta, với cáo buộc công ty biết những nguy cơ trẻ em có thể gặp trên các nền tảng nhưng không áp dụng đầy đủ các biện pháp cần thiết.

Trong giai đoạn thứ hai của phiên tòa, Thẩm phán Biedscheid nghe ba tuần lời khai để xác định Facebook và Instagram có tạo ra “phiền nhiễu công cộng” theo luật New Mexico hay không.

Đây là vấn đề pháp lý phức tạp bởi khái niệm này trước đây thường được áp dụng đối với những hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hoặc an toàn công cộng trong thế giới vật chất, chẳng hạn ô nhiễm hoặc cản trở không gian công cộng.

Các chính quyền tại Mỹ sau đó mở rộng cách tiếp cận này sang những vụ kiện liên quan đến thuốc lá, opioid, thuốc lá điện tử, biến đổi khí hậu và gần đây là công nghệ.

Trong phán quyết, Thẩm phán Biedscheid so sánh tác động từ nền tảng của Meta với ô nhiễm phát sinh từ một nhà máy. Theo lập luận của tòa, những ảnh hưởng đối với trẻ em không dừng lại bên trong Facebook hay Instagram mà có thể lan ra đời sống thực, tạo gánh nặng cho trẻ em, gia đình, trường học, bệnh viện và lực lượng thực thi pháp luật.

Meta sẽ kháng cáo

Meta không đồng ý với phán quyết đồng thời công ty cho biết sẽ kháng cáo và khẳng định đã nỗ lực nhận diện, loại bỏ nội dung có hại cũng như những người có hành vi xấu trên nền tảng.

“Chúng tôi vẫn tin tưởng vào thành tích bảo vệ thanh thiếu niên trực tuyến của mình và sẽ tiếp tục tự bảo vệ trước những cáo buộc xuyên tạc sự thật”, Meta cho biết trong tuyên bố được Reuters dẫn lại.

Trong quá trình xét xử, Meta lập luận rằng Facebook và Instagram không phải những mạng xã hội duy nhất được thanh thiếu niên New Mexico sử dụng. Công ty cũng cho rằng một số biện pháp mà phía bang yêu cầu khó khả thi về mặt kỹ thuật.

Meta sẽ triển khai tính năng bảo vệ trẻ em trên Threads tại Việt Nam vào cuối năm 2026 Ngay sau khi ra mắt những công cụ bảo vệ trẻ em trên Facebook, Messenger và Instagram, Meta xác nhận sẽ công bố đầy đủ ...

Meta còn viện dẫn Điều 230 của Đạo luật về Chuẩn mực Truyền thông Mỹ, quy định nhìn chung bảo vệ nền tảng trực tuyến trước trách nhiệm đối với nội dung do người dùng tạo ra.

Thẩm phán Biedscheid bác lập luận này vì cho rằng New Mexico đang nhắm tới các tính năng và cách thiết kế nền tảng của Meta, chứ không đơn thuần yêu cầu công ty chịu trách nhiệm với tư cách nhà xuất bản nội dung của bên thứ ba. Tuy nhiên, tòa không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của New Mexico.

Thẩm phán từ chối buộc Meta thay đổi một số thuật toán cũng như những tính năng như cuộn trang vô hạn và tự động phát nội dung. Tòa cho rằng các biện pháp này có thể liên quan đến quyền được Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ bảo vệ, ảnh hưởng đến vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp và phát sinh vấn đề liên quan Điều 230.

Sức ép pháp lý với mạng xã hội gia tăng

Vụ kiện tại New Mexico nằm trong làn sóng tranh chấp pháp lý ngày càng lớn liên quan đến ảnh hưởng của mạng xã hội đối với trẻ em tại Mỹ.

Theo Reuters, hơn 40 bang và trên 1.300 học khu đã đưa ra các vụ kiện theo lý thuyết “phiền nhiễu công cộng” đối với các công ty mạng xã hội. Các nguyên đơn tìm kiếm cả bồi thường tài chính lẫn những lệnh buộc doanh nghiệp thay đổi sản phẩm và cách vận hành.

Meta cũng chuẩn bị đối mặt với một vụ xét xử liên bang tại Oakland, California, liên quan đến khiếu kiện của 29 bang. Các bang cáo buộc công ty thiết kế Facebook và Instagram theo cách khiến trẻ em dễ lệ thuộc vào nền tảng và gây hiểu nhầm về mức độ an toàn.

Trong báo cáo tài chính trước đó, Meta cũng cảnh báo nhà đầu tư rằng các vấn đề pháp lý và quản lý liên quan đến người dùng trẻ tại Mỹ và Liên minh châu Âu có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh và kết quả tài chính.

Vấn đề đặt ra cho ngành công nghệ vì thế đang dịch chuyển từ câu hỏi “nền tảng có xóa nội dung độc hại hay không” sang câu hỏi rộng hơn: bản thân thiết kế sản phẩm, hệ thống đề xuất, công cụ xác định độ tuổi và AI có tạo ra rủi ro có thể dự báo đối với trẻ em hay không.

Với các nền tảng số, đây là thay đổi quan trọng về trách nhiệm. Doanh nghiệp có thể phải chứng minh rằng cơ chế vận hành sản phẩm đã được thiết kế để giảm nguy cơ cho trẻ em ngay từ đầu, thay vì chỉ xử lý nội dung sau khi thiệt hại đã xảy ra.