J-16 Trung Quốc lần đầu bay 6.000 km tới châu Phi tập trận

J-16 Trung Quốc lần đầu bay 6.000 km tới châu Phi tập trận.

J-16 lần đầu xuất hiện tại châu Phi

Trung Quốc lần đầu triển khai tiêm kích hạng nặng J-16 tới châu Phi khi đưa loại máy bay này đến Ai Cập tham gia cuộc huấn luyện chung Eagles of Civilization 2026.

Theo thông tin từ Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, lực lượng tham gia đã tới một căn cứ không quân của Ai Cập sáng 21/8 sau hành trình xuyên lục địa dài hơn 6.000 km, tương đương khoảng 3.700 dặm. Đội hình bay qua hai châu lục và nhiều quốc gia, mất gần 9 giờ để hoàn thành hành trình.

Y-20B liệu có thể trở thành máy bay tác chiến điện tử?

Trong chuyến bay, máy bay tiếp dầu YY-20A thực hiện tiếp nhiên liệu trên không cho các tiêm kích J-16. Hình ảnh do phía Trung Quốc công bố cho thấy YY-20A có thể hỗ trợ hai J-16 trong quá trình tiếp nhiên liệu.

Điểm quan trọng của chuyến bay không nằm riêng ở quãng đường hơn 6.000 km. Trung Quốc đã đưa một nhóm máy bay chiến đấu và hỗ trợ vượt quãng đường lớn, sau đó nhanh chóng triển khai lực lượng tại một căn cứ ở nước ngoài.

Theo CCTV Military, đội hình phải xử lý các điều kiện như thời gian bay dài và thời tiết phức tạp. Phía Trung Quốc cho rằng hoạt động này kiểm tra khả năng triển khai đường dài, cơ động lực lượng và phối hợp giữa nhiều hệ thống.

Đây là lần đầu J-16 được Trung Quốc đưa tới châu Phi. South China Morning Post cho biết J-16 từng tham gia các hoạt động huấn luyện quốc tế với Nga và Pakistan, nhưng chưa từng xuất hiện trong một cuộc tập trận tại châu Phi.

Vì sao chuyến bay 6.000 km đáng quan tâm?

J-16 là tiêm kích đa nhiệm hạng nặng, hai động cơ, hai chỗ ngồi của Trung Quốc. Máy bay được phát triển trên cơ sở dòng J-11 và có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như tác chiến trên không, tấn công mục tiêu mặt đất, mặt biển và phối hợp tác chiến điện tử.

Theo thông tin công khai từ Viện Thiết kế và Nghiên cứu Máy bay Thẩm Dương, đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc tham gia phát triển J-16, máy bay có trọng lượng cất cánh tiêu chuẩn gần 25 tấn, tốc độ tối đa khoảng 1.370 km/h và tầm bay tối đa khoảng 3.000 km.

Thông số này giúp lý giải vai trò của máy bay tiếp dầu trong hành trình tới Ai Cập. Khoảng cách hơn 6.000 km lớn hơn nhiều so với tầm bay tối đa được công bố của J-16, trong khi điều kiện khai thác thực tế còn phụ thuộc tải trọng, đường bay, nhiên liệu dự phòng và nhiệm vụ.

YY-20A vì vậy trở thành mắt xích quan trọng. Máy bay tiếp dầu cho phép tiêm kích nhận thêm nhiên liệu khi đang bay, kéo dài thời gian hoạt động mà không cần hạ cánh xuống sân bay trung gian.

Theo CCTV Military, trong chuyến đi tới Ai Cập, YY-20A vừa đảm nhiệm tiếp nhiên liệu vừa đóng vai trò một nút phối hợp trên không. Điều này cho thấy Trung Quốc đang thử nghiệm năng lực triển khai cả một hệ thống hỗ trợ cho máy bay chiến đấu thay vì chỉ đưa riêng tiêm kích ra nước ngoài.

Không chỉ có J-16 trong đội hình

Eagles of Civilization 2026 là lần thứ hai không quân Trung Quốc và Ai Cập tổ chức hoạt động huấn luyện chung thuộc chuỗi này.

Cuộc tập trận đầu tiên năm 2025 có sự xuất hiện của J-10C, loại tiêm kích đa nhiệm một động cơ nhẹ hơn J-16. Việc đưa J-16 tới Ai Cập trong năm nay nâng quy mô đội hình chiến đấu hạng nặng của Trung Quốc tham gia hoạt động tại châu Phi.

Không quân Trung Quốc cho biết lực lượng tham gia năm nay gồm máy bay chiến đấu, máy bay tiếp dầu, máy bay làm nhiệm vụ chuyên biệt và trực thăng.

China Daily dẫn ông Wang Ya'nan, Tổng biên tập tạp chí Aerospace Knowledge, cho biết đội hình còn có máy bay vận tải Y-20A, máy bay cảnh báo sớm KJ-500, một biến thể tác chiến điện tử phát triển từ Y-9 và trực thăng chiến thuật Z-20.

Nếu đội hình này cùng tham gia các khoa mục tác chiến, Trung Quốc có thể kiểm tra nhiều mắt xích của một hoạt động không quân hiện đại, từ phát hiện mục tiêu, chỉ huy, tác chiến điện tử, chiến đấu trên không đến tiếp nhiên liệu và vận chuyển hậu cần.

Đây cũng là khác biệt giữa việc đưa một vài máy bay tới trình diễn và triển khai một lực lượng có khả năng tự hỗ trợ khi hoạt động xa lãnh thổ.

Trung Quốc và Ai Cập tập những gì?

Bộ Quốc phòng Trung Quốc xác nhận Eagles of Civilization 2026 diễn ra tại Ai Cập từ giữa tháng 8 đến đầu tháng 9. Các khoa mục chính gồm chiến thuật không chiến, hoạt động giành ưu thế trên không, tìm kiếm cứu nạn trong chiến đấu và diễn tập sử dụng lực lượng.

Phía Ai Cập ngày 22/8 cho biết hoạt động huấn luyện đã bắt đầu với sự tham gia của nhiều loại máy bay chiến đấu đa nhiệm. Hai bên tổ chức các bài giảng lý thuyết nhằm thống nhất khái niệm và phương thức tác chiến trước khi thực hiện các chuyến bay chung, lập kế hoạch và điều hành hoạt động không chiến.

Như vậy, cuộc tập trận không đơn thuần là dịp để J-16 xuất hiện tại châu Phi. Trung Quốc còn có cơ hội kiểm tra khả năng vận hành máy bay trong môi trường, căn cứ và không phận khác với những khu vực huấn luyện quen thuộc trong nước.

Bài toán hậu cần phía sau tiêm kích J-16

Một lực lượng không quân muốn hoạt động cách lãnh thổ hàng nghìn km cần nhiều hơn máy bay chiến đấu.

Tiêm kích phải có nhiên liệu, phụ tùng, thiết bị mặt đất và đội ngũ kỹ thuật. Các lực lượng còn phải giải quyết đường bay, khí tượng, bảo dưỡng, liên lạc, chỉ huy và phối hợp với căn cứ của nước sở tại.

Chính vì vậy, hành trình hơn 6.000 km tới Ai Cập có thể được xem như một phép thử về hậu cần và triển khai lực lượng của Không quân Trung Quốc.

Việc YY-20A tiếp nhiên liệu cho J-16 trên đường bay giúp giảm sự phụ thuộc vào các điểm dừng trung gian. Máy bay vận tải Y-20A có thể hỗ trợ vận chuyển nhân lực và trang thiết bị, trong khi những nền tảng cảnh báo sớm và tác chiến điện tử bổ sung các năng lực cần thiết cho đội hình tác chiến.

Sau khi tới Ai Cập, lực lượng Trung Quốc nhanh chóng dỡ vật tư, sắp xếp thiết bị và phối hợp với phía Ai Cập để chuẩn bị cho hoạt động huấn luyện. Đây là một phần ít được chú ý hơn hình ảnh J-16 trên không, nhưng lại quyết định một lực lượng có thể duy trì hoạt động xa căn cứ trong bao lâu.

Vì vậy, lần đầu J-16 tới châu Phi mang ý nghĩa rộng hơn màn ra mắt của một mẫu tiêm kích. Hành trình gần 9 giờ cho thấy Trung Quốc đang kiểm tra cách đưa một đội hình không quân gồm máy bay chiến đấu, tiếp dầu, vận tải và hỗ trợ tới khu vực cách xa lãnh thổ, sau đó nhanh chóng chuyển sang trạng thái sẵn sàng huấn luyện.