Ít ai biết hai lãnh đạo Hòa Phát từng là bạn học cùng lớp đại học

Bức ảnh chụp vào mùa xuân năm 1993, ghi lại khoảnh khắc các nhà sáng lập của Tập đoàn Hòa Phát (từ phải qua: ông Trần Đình Long, ông Nguyễn Ngọc Quang, ông Trần Tuấn Dương và một người bạn/đồng nghiệp) đi khảo sát thị trường sau khi thành lập Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng

Hai bạn học cùng lớp gây dựng Hòa Phát, nắm cổ phiếu 51.000 tỷ

Có những tình bạn bắt đầu trên giảng đường đại học rồi dần phai nhạt theo thời gian, nhưng cũng có những người bạn cùng nhau bước vào thương trường, vượt qua nhiều biến động để gây dựng doanh nghiệp trị giá hàng tỷ USD. Câu chuyện của ông Trần Đình Long và ông Trần Tuấn Dương, hai cựu sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân, là một trường hợp như vậy.

Hơn 40 năm trước, họ cùng theo học chuyên ngành Toán kinh tế, khóa 22, niên khóa 1980 đến 1984. Khi ấy, cả hai có lẽ cũng chưa hình dung được rằng những kiến thức tiếp thu trên giảng đường và mối quan hệ bạn học sẽ trở thành một phần nền tảng cho hành trình kinh doanh kéo dài hơn ba thập kỷ.

AVES và Hòa Phát đổ vốn vào xe điện theo hai hướng trái ngược

Ngày nay, ông Trần Đình Long giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hòa Phát, còn ông Trần Tuấn Dương là Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị. Theo số liệu sở hữu và thị giá cổ phiếu HPG ngày 5/11/2026 được báo chí đăng tải, tổng giá trị lượng cổ phiếu hai doanh nhân trực tiếp nắm giữ vào khoảng 51.000 tỷ đồng, một con số gây chú ý khi nhìn lại xuất phát điểm của họ từ hoạt động kinh doanh máy xây dựng vào đầu những năm 1990.

Ít ai biết hai lãnh đạo Hòa Phát từng là bạn học cùng lớp đại học (từ phải qua: ông Trần Tuấn Dương, ông Trần Đình Long). Ảnh minh họa

Từ hai người bạn cùng lớp đến những chuyến buôn máy xây dựng

Ông Trần Đình Long sinh năm 1961, được giới kinh doanh biết đến với biệt danh "vua thép", trong khi ông Trần Tuấn Dương sinh năm 1963, là một trong những cộng sự gắn bó lâu năm với Hòa Phát. Điểm chung của hai doanh nhân không dừng lại ở việc cùng lãnh đạo một tập đoàn lớn, bởi trước khi bước vào thương trường, họ từng ngồi chung giảng đường chuyên ngành Toán kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân.

Năm 1992, khi nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ sau những năm đầu Đổi mới, ông Trần Đình Long cùng các cộng sự thành lập Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng Hòa Phát. Khác với hình dung của nhiều người về một doanh nghiệp thép lớn, hoạt động kinh doanh ban đầu của Hòa Phát lại là buôn bán máy móc, thiết bị phục vụ xây dựng.

Đó là giai đoạn thị trường còn thiếu nhiều loại máy móc, nguồn cung hàng hóa hạn chế, hoạt động nhập khẩu và tìm kiếm đối tác gặp không ít khó khăn. Những người sáng lập phải trực tiếp đi khảo sát thị trường, tìm nguồn hàng và từng bước xây dựng mạng lưới kinh doanh.

Trong một cuộc phỏng vấn về những ngày đầu khởi nghiệp, ông Trần Tuấn Dương từng kể lại chuyến khảo sát thị trường vào mùa xuân năm 1993. Khi ấy, nhóm lãnh đạo phải di chuyển qua những cung đường miền núi trong thời tiết mưa phùn, đường trơn trượt đến mức có đoạn phải bò bằng cả tay và chân để vượt qua.

Trước chuyến đi đó, doanh nghiệp chủ yếu kinh doanh thiết bị cũ có nguồn gốc từ Nga. Việc chủ động tìm kiếm thị trường và nguồn cung mới đã mở ra những lựa chọn khác cho hoạt động kinh doanh, đồng thời cho thấy cách làm của nhóm sáng lập: không chờ cơ hội xuất hiện mà trực tiếp đi tìm cơ hội từ nhu cầu thực tế.

Từ những chuyến đi vất vả ấy, Hòa Phát dần hình thành nền tảng kinh doanh, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng sang những lĩnh vực mới. Điều thú vị là nhiều quyết định sau này đưa doanh nghiệp trở thành một tập đoàn công nghiệp lớn lại bắt nguồn từ những khó khăn rất đời thường.

Một trong những câu chuyện được nhắc đến là việc mua bàn ghế cho văn phòng vào khoảng năm 1994 đến 1995. Khi tìm mua nội thất, nhóm sáng lập nhận thấy thị trường phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu, trong khi nhu cầu sử dụng ngày càng tăng. Từ quan sát đó, ông Trần Đình Long quyết định mở rộng sang lĩnh vực nội thất, đặt nền móng cho một ngành kinh doanh mới của Hòa Phát.

Cơ duyên bước vào ngành ống thép cũng xuất phát từ một nhu cầu tương tự. Khi kinh doanh máy xây dựng, doanh nghiệp thường phải tìm mua ống thép để làm giàn giáo nhưng nguồn cung khan hiếm, có thời điểm việc mua được vài tấn hàng cũng không dễ dàng. Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các nhà cung cấp, nhóm lãnh đạo nhận thấy cơ hội đầu tư sản xuất loại vật liệu đang thiếu trên thị trường.

Từ năm 1995, Hòa Phát phát triển lĩnh vực nội thất, tiếp đó là ống thép vào năm 1996 và thép xây dựng năm 2001. Đến năm 2007, doanh nghiệp hoạt động theo mô hình tập đoàn và đưa cổ phiếu HPG lên niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Nhìn lại quá trình này, có thể thấy Hòa Phát không bắt đầu bằng một kế hoạch xây dựng đế chế thép ngay từ ngày đầu thành lập. Doanh nghiệp từng bước mở rộng hoạt động, bắt đầu từ thương mại, chuyển sang sản xuất những mặt hàng có nhu cầu lớn rồi đầu tư sâu hơn vào công nghiệp luyện kim. Mỗi lần mở rộng đều gắn với việc nhận diện một khoảng trống trên thị trường và tìm cách chủ động đáp ứng nhu cầu đó.

Hơn 51.000 tỷ đồng cổ phiếu và hành trình hơn ba thập kỷ

Sau 34 năm phát triển, Hòa Phát đã trở thành một trong những doanh nghiệp công nghiệp có quy mô lớn nhất Việt Nam. Theo thông tin được công bố cuối tháng 10/2026, tập đoàn có công suất sản xuất khoảng 16 triệu tấn thép thô mỗi năm, đồng thời tiếp tục mở rộng hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp và sản xuất thép.

Kết quả kinh doanh cũng phản ánh quy mô hiện tại của doanh nghiệp. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Hòa Phát ghi nhận doanh thu 171.539 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 23.746 tỷ đồng, lần lượt tăng 54% và 104% so với cùng kỳ năm trước.

Nếu quy đổi một cách đơn giản, bình quân mỗi ngày trong 9 tháng đầu năm, Hòa Phát tạo ra khoảng 628 tỷ đồng doanh thu và gần 87 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Đây chỉ là phép tính bình quân để giúp hình dung quy mô hoạt động, không có nghĩa doanh nghiệp thực tế thu được số tiền như nhau trong từng ngày.

Tuy nhiên, điều khiến câu chuyện của hai người bạn cùng lớp trở nên thu hút còn nằm ở lượng cổ phiếu mà họ trực tiếp sở hữu.

Theo dữ liệu được công bố, ông Trần Đình Long nắm giữ khoảng 2,178 tỷ cổ phiếu HPG, tương đương 25,8% vốn điều lệ Hòa Phát. Với mức giá đóng cửa 21.500 đồng/cổ phiếu ngày 5/11/2026, lượng cổ phiếu này có giá trị thị trường ước tính khoảng 46.827 tỷ đồng.

Trong khi đó, ông Trần Tuấn Dương trực tiếp sở hữu khoảng 195,3 triệu cổ phiếu HPG, tương đương 2,31% vốn điều lệ. Tính theo cùng mức thị giá, khối cổ phiếu của ông Dương được định giá gần 4.199 tỷ đồng.

Như vậy, tổng giá trị lượng cổ phiếu HPG mà hai doanh nhân trực tiếp nắm giữ vào thời điểm trên đạt khoảng 51.026 tỷ đồng. Đây là giá trị thị trường của cổ phiếu, không phải số tiền mặt hai người đang có, đồng thời cũng chưa phản ánh toàn bộ tài sản, các khoản đầu tư hoặc nghĩa vụ tài chính khác của từng cá nhân.

Giá trị này có thể tăng hoặc giảm theo diễn biến giá cổ phiếu HPG trên thị trường chứng khoán, vì vậy con số hơn 51.000 tỷ đồng cần được hiểu là mức định giá tại ngày 5/11/2026, thay vì một giá trị tài sản cố định.

Bên cạnh sự gia tăng về quy mô doanh nghiệp và tài sản cổ phiếu, hành trình của ông Trần Đình Long và ông Trần Tuấn Dương còn gợi ra một khía cạnh khác của hoạt động kinh doanh: sự gắn bó lâu dài giữa những người cùng sáng lập và điều hành doanh nghiệp.

Trong thực tế, việc duy trì quan hệ hợp tác qua nhiều thập kỷ không đơn giản, nhất là khi doanh nghiệp liên tục mở rộng quy mô, thay đổi mô hình quản trị và đối mặt với những chu kỳ biến động của thị trường. Hai doanh nhân từng học cùng lớp Toán kinh tế đã tiếp tục đồng hành từ thời kỳ kinh doanh thiết bị xây dựng cho đến khi Hòa Phát trở thành doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn.

Từ câu chuyện này có thể rút ra một bài học về khởi nghiệp: cơ hội kinh doanh đôi khi bắt đầu từ chính những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình hoạt động. Việc không mua được bàn ghế văn phòng hay thiếu nguồn cung ống thép từng là trở ngại, nhưng qua cách nhìn của những người kinh doanh, các vấn đề ấy lại trở thành cơ sở để phát triển ngành hàng mới.

Câu chuyện cũng cho thấy sự khác biệt giữa một cơ hội kinh doanh ngắn hạn và quá trình xây dựng doanh nghiệp lâu dài. Nếu chỉ dừng ở hoạt động mua đi bán lại, Hòa Phát có thể đã đi theo một hướng phát triển khác. Việc từng bước chuyển sang sản xuất, đầu tư nhà máy và mở rộng chuỗi giá trị đã giúp doanh nghiệp hình thành năng lực công nghiệp riêng, dù quá trình này cũng đòi hỏi vốn lớn và khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn.

Nhân dịp Đại học Kinh tế Quốc dân chuẩn bị kỷ niệm 70 năm thành lập vào ngày 11/11/2026, câu chuyện của hai cựu sinh viên khóa 22 tiếp tục được nhắc đến như một dấu ấn trong hành trình đào tạo của nhà trường. Trước đó, tại lễ ra mắt Mạng lưới cựu học viên, sinh viên ngày 30/5/2015, Hòa Phát từng cam kết tài trợ 5 tỷ đồng cho quỹ học bổng của trường.

Hơn bốn thập kỷ kể từ ngày cùng học Toán kinh tế và hơn ba thập kỷ từ khi bắt đầu kinh doanh máy xây dựng, ông Trần Đình Long và ông Trần Tuấn Dương vẫn giữ vai trò quan trọng tại Hòa Phát. Khối cổ phiếu trị giá hơn 51.000 tỷ đồng là một thước đo tài chính gây chú ý, nhưng hành trình từ những chuyến đi tìm nguồn hàng đến việc xây dựng một tập đoàn công nghiệp lớn mới là phần đáng suy ngẫm trong câu chuyện của hai người bạn cùng lớp.