CEO Anthropic cảnh báo AI có thể gây cú sốc việc làm 'đau đớn chưa từng có'

CEO của Anthropic, Dario Amodei, cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo có thể xóa sổ việc làm trong nhiều ngành công nghiệp, khiến người lao động khó chuyển đổi nghề nghiệp hơn. Ảnh: Getty.

Trong một bài luận dài khoảng 20.000 từ công bố hôm thứ Hai, Amodei là CEO của Anthropic lập luận rằng xã hội đang đánh giá thấp những rủi ro của AI, từ nguy cơ bị các tổ chức xấu lợi dụng cho tới khả năng bị các quốc gia khai thác để xây dựng “chế độ độc tài toàn trị toàn cầu”.

“Nhân loại sắp được trao một quyền lực gần như không thể tưởng tượng nổi, và vẫn chưa rõ liệu các hệ thống xã hội, chính trị và công nghệ của chúng ta có đủ trưởng thành để sử dụng quyền lực đó hay không,” ông viết.

AI sẽ thay thế hàng loạt việc làm văn phòng

Amodei, người đồng sáng lập Anthropic năm 2021 cùng em gái Daniela Amodei và là cha đẻ của chatbot Claude, từ lâu đã tỏ ra lo ngại về tác động của AI đối với lao động trí óc. Trước đó, ông từng cảnh báo công nghệ này có thể xóa sổ một nửa số việc làm văn phòng.

Nhận định này từng khiến CEO Nvidia Jensen Huang phản bác rằng ông “nghĩ AI rất đáng sợ, nhưng chỉ có Anthropic mới nên làm điều đó”.

Trong bài luận mới, Amodei cho rằng khác với các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, AI có “khả năng nhận thức rộng”, có thể cùng lúc thay thế lao động trong nhiều lĩnh vực như tài chính, luật, tư vấn và công nghệ.

“Công nghệ này không thay thế một nghề cụ thể mà đóng vai trò là ‘người thay thế lao động phổ thông cho con người’,” ông cảnh báo.

Theo Amodei, tốc độ phát triển vượt trội của AI khiến con người khó kịp thích nghi, dẫn tới một cú sốc ngắn hạn đặc biệt nghiêm trọng trên thị trường việc làm.

Những con số gây lo ngại

Lo ngại của Amodei xuất hiện trong bối cảnh hàng loạt báo cáo cho thấy AI đang tạo áp lực rõ rệt lên việc làm.

Theo hãng tư vấn Challenger, Gray & Christmas, AI bị cho là nguyên nhân dẫn đến gần 55.000 vụ sa thải tại Mỹ trong năm 2025.

Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố tháng 11 cho thấy AI hiện có thể đảm nhiệm khối lượng công việc tương đương 11,7% lực lượng lao động Mỹ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm tới 1.200 tỷ USD tiền lương trong các lĩnh vực tài chính, y tế và dịch vụ chuyên nghiệp.

Báo cáo Xu hướng Nhân tài Toàn cầu 2026 của Mercer, khảo sát 12.000 người trên toàn cầu, cho biết 40% người lao động lo sợ mất việc vì AI, tăng mạnh so với mức 28% năm 2024.

Ở chiều ngược lại, CEO Nvidia Jensen Huang khẳng định AI sẽ tạo ra nhiều việc làm mới trong các lĩnh vực lao động kỹ thuật. Ảnh: Reuters.

Ý kiến trái chiều

Tuy vậy, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng AI đang trực tiếp gây ra làn sóng mất việc diện rộng.

Các nhà phân tích của Deutsche Bank cho rằng năm 2026 có thể chứng kiến hiện tượng doanh nghiệp “đổ lỗi cho AI” khi cắt giảm nhân sự dù nguyên nhân thực tế đến từ chi phí, suy thoái hay tái cấu trúc.

Trong khi đó, Phòng Nghiên cứu Ngân sách của Đại học Yale phân tích dữ liệu giai đoạn 2022–2025 và kết luận rằng tỷ lệ lao động theo ngành nghề tại Mỹ chưa thay đổi đáng kể kể từ khi ChatGPT ra đời.

Ở chiều ngược lại, CEO Nvidia Jensen Huang khẳng định AI sẽ tạo ra nhiều việc làm mới trong các lĩnh vực lao động kỹ thuật.

“Chúng ta đang nói về mức lương sáu con số cho những người xây dựng nhà máy chip, trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng AI,” ông nói.

CEO JPMorgan Jamie Dimon cũng đồng tình rằng các chính phủ cần can thiệp ở cấp địa phương, đưa ra các ưu đãi để doanh nghiệp đào tạo lại lao động và hỗ trợ thu nhập trong quá trình chuyển đổi.