Thiếu chip nhớ kéo thị trường smartphone sụt giảm năm 2026

Công ty nghiên cứu thị trường IDC công bố số liệu sơ bộ cho thấy lượng điện thoại thông minh (smartphone) xuất xưởng toàn cầu năm 2025 đạt 1,26 tỷ thiết bị, tăng 1,9% so với năm 2024. Apple giữ vị trí dẫn đầu thị trường năm thứ ba liên tiếp với thị phần 19,7%, tương đương 247,8 triệu thiết bị xuất xưởng. Samsung xếp ngay sau với thị phần 19,1% và 241,2 triệu máy bán ra.

Ảnh minh họa. Nguồn: Technotification

Riêng quý 4 năm 2025, thị trường tăng 2,3% lên 336,3 triệu thiết bị. Apple dẫn đầu với 81,3 triệu máy (chiếm 24,2% thị phần), trong khi Samsung ghi nhận mức tăng trưởng 18,3% so với cùng kỳ năm trước, đạt 61,2 triệu thiết bị xuất xưởng. Đây là quý tăng trưởng mạnh nhất của Samsung kể từ năm 2013.

Bà Nabila Popal, giám đốc nghiên cứu cấp cao về thiết bị khách hàng toàn cầu tại IDC, nhận định hai ông lớn Apple và Samsung trở thành động lực tăng trưởng chính của thị trường. Tổng thị phần của cặp đôi này tăng lên 39% từ mức 37% năm 2024, phản ánh xu hướng người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các thiết bị cao cấp.

Xiaomi giữ vị trí thứ ba với thị phần 13,1% (165,3 triệu thiết bị), tiếp theo là Vivo với 8,2% (103,9 triệu máy) và Oppo với 8,1% (102 triệu thiết bị).

Các chuyên gia IDC cảnh báo ngành smartphone sẽ trải qua những thay đổi lớn trong năm 2026. Ông Ryan Reith, phó chủ tịch nhóm về thiết bị khách hàng toàn cầu tại IDC, khẳng định tình trạng thiếu hụt chip nhớ sẽ kéo thị trường xuống trong năm 2026. Ông Reith nhận định ngành đang đối mặt cuộc gián đoạn chuỗi cung ứng chưa từng có trong lịch sử. Thời gian kéo dài của tình trạng khan hiếm chip nhớ sẽ quyết định mức độ co hẹp của thị trường.

Nguyên nhân sâu xa đến từ sự chuyển hướng sản xuất của các nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Thay vì tăng cường sản xuất DRAM và NAND dùng cho smartphone, PC và thiết bị tiêu dùng, ba ông lớn Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đã dồn nguồn lực vào sản xuất chip nhớ băng thông cao (HBM) và DDR5 dung lượng lớn phục vụ các trung tâm dữ liệu chạy trí tuệ nhân tạo.

Các kịch bản dự báo thị trường smartphone. Nguồn: idc.com

Các tập đoàn công nghệ như Microsoft, Google, Meta và Amazon đang tạo ra nhu cầu khổng lồ về HBM cho hạ tầng AI. Mỗi tấm wafer silicon được phân bổ cho một stack HBM dùng trong GPU của Nvidia đồng nghĩa với việc thiếu đi một tấm wafer cho module LPDDR5X của smartphone tầm trung hoặc ổ SSD của laptop tiêu dùng.

IDC dự báo nguồn cung DRAM và NAND năm 2026 chỉ tăng lần lượt 16% và 17% so với năm trước, thấp hơn mức tăng trưởng lịch sử. Giá DRAM và NAND đã tăng mạnh trong những tháng gần đây, trong khi nguồn cung hạn chế buộc các nhà sản xuất thiết bị phải liên tục điều chỉnh chiến lược.

IDC đưa ra hai kịch bản cho thị trường smartphone năm 2026. Kịch bản vừa phải dự báo thị trường sẽ co hẹp 2,9%. Kịch bản bi quan cho thấy mức giảm có thể chạm 5,2%. Các chuyên gia IDC nhận định giá bán trung bình của smartphone sẽ tăng từ 3% đến 5% theo kịch bản vừa phải, hoặc tăng mạnh từ 6% đến 8% nếu diễn biến xấu nhất xảy ra.

Cuộc khủng hoảng chip nhớ ảnh hưởng không đều giữa các nhóm hãng smartphone. Những thương hiệu phân khúc giá rẻ như TCL, Realme, Xiaomi, Lenovo, Oppo, Vivo, Honor và Huawei sẽ ảnh hướng lớn nhất. Các hãng vận hành mô hình kinh doanh với biên lợi nhuận mỏng, khiến chi phí tăng cao làm giảm lợi nhuận ròng. Tình thế khó khăn ép các hãng phải đẩy một phần hoặc toàn bộ chi phí tăng thêm sang người mua.

Ngược lại, Apple và Samsung có lợi thế nhờ nguồn tiền mặt và các hợp đồng cung ứng ổn định lâu dài, cho phép họ đảm bảo nguồn cung chip nhớ từ 12 đến 24 tháng trước. Tuy nhiên, các mẫu flagship mới năm 2026 của Apple và Samsung nhiều khả năng sẽ không nâng cấp RAM, giữ nguyên mức 12GB cho các phiên bản Pro thay vì tăng lên 16GB như kế hoạch ban đầu.

Thị trường PC cũng đối mặt tình trạng tương tự. Các hãng Lenovo, Dell, HP, Acer và ASUS đã cảnh báo khách hàng về mức tăng giá từ 15% đến 20% và điều chỉnh hợp đồng do áp lực chi phí gia tăng vào nửa cuối năm 2026. IDC dự báo trong kịch bản vừa phải, thị trường PC có thể giảm 4,9% so với dự báo trước đó là giảm 2,4%. Kịch bản bi quan cho thấy mức giảm có thể lên tới 8,9%.

Lượng xuất xưởng smartphone toàn cầu tăng 4% so với cùng kỳ năm trước trong quý 4 năm 2025, nhờ nhu cầu mua sắm dịp lễ, trong khi áp lực chi phí hạn chế tốc độ tăng trưởng. Nguồn: Omdia

Công ty phân tích Omdia xác nhận Apple đang dẫn đầu thị trường smartphone toàn cầu và đưa ra cảnh báo tương tự về những vấn đề chuỗi cung ứng sẽ xáo trộn ngành sản xuất smartphone trong năm nay.

Ông Sanyam Chaurasia, chuyên gia phân tích chính tại Omdia, nhận định áp lực chi phí tăng cao đang buộc các hãng smartphone phải thay đổi cách tiếp cận năm 2026. Chi phí sản xuất chip bán dẫn tăng cao, kết hợp với việc người dùng kéo dài thời gian nâng cấp máy mới, tạo ra hai lực cản lớn cho đà xuất xưởng sản phẩm.

Để ứng phó, các hãng smartphone đang giảm cấu hình sản phẩm, điều chỉnh kế hoạch ra mắt sản phẩm sát hơn với tình hình nguồn cung linh kiện. Các hãng cũng khai thác thêm nhiều công cụ qua kênh phân phối như dịch vụ hậu mãi, chương trình thu cũ đổi mới và gói kết hợp hệ sinh thái để hỗ trợ mức giá cao hơn mà khách hàng phải chấp nhận.

Các hãng smartphone ngày càng muốn trở nên lớn mạnh hơn để ép giá nhà cung cấp tốt hơn. Việc Realme về với Oppo mở màn cho xu hướng sáp nhập trong ngành. Các hãng phình to quy mô để đối phó với chi phí tăng cao, giữ vững sức cạnh tranh trong nửa cuối thập kỷ này.

Cuộc khủng hoảng chip nhớ năm 2026 chấm dứt thời kỳ chip nhớ và lưu trữ giá rẻ, dễ tìm. Công nghệ trở nên đắt đỏ hơn, không phải do nhu cầu tăng mà do nguồn cung khan hiếm. Người tiêu dùng và doanh nghiệp cần chuẩn bị cho giai đoạn giá cả tăng cao, lộ trình sản phẩm thay đổi và tốc độ tăng trưởng chậm lại.

Giá iPhone giảm mạnh Không chỉ các dòng iPhone đời cũ, thị trường smartphone cuối tháng 3 này còn ghi nhận sự giảm sốc ở nhiều dòng iPhone 13, ...

iPhone cũ vẫn được người dùng yêu thích Thị trường smartphone dù không sôi động như các năm trước nhưng nhu cầu mua sắm iPhone cũ lại đang được đông đảo người dùng ...

Xiaomi giữ vững vị trí Top 2 thị trường smartphone tại Việt Nam Cũng theo báo cáo từ Omdia, tại Việt Nam, Xiaomi tiếp tục giữ vững vị thế Top 2 thị phần smartphone với 19% thị phần, ...