Nhà mạng lớn nhất Tây Ban Nha thử nghiệm băng tần 6 GHz cho 6G

Theo thông báo mới nhất, nhà mạng MasOrange đã cùng Ericsson thử nghiệm thành công mạng di động trên băng tần 6 GHz, dải tần được hai bên đánh giá có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển mạng 6G, tương tự vai trò của băng tần 3,5 GHz trong quá trình triển khai 5G. Tây Ban Nha hiện chưa cấp phép thương mại cho khối tần số 6 GHz, song ngành viễn thông đánh giá đây là nguồn tài nguyên phổ tần quan trọng để các mạng di động tương lai đáp ứng nhu cầu về những dịch vụ thế hệ mới mà vẫn kiểm soát mức tiêu thụ năng lượng.

MasOrange và Ericsson thử nghiệm băng tần 6 GHz cho mạng 6G, đưa Tây Ban Nha dẫn đầu đổi mới châu Âu. Ảnh chụp thông báo

Nhà mạng MasOrange mô tả băng tần 6 GHz sở hữu sự kết hợp hiếm có giữa vùng phủ sóng, dung lượng và hiệu suất, ba yếu tố mà giới kỹ thuật thường phải cân đối khi lựa chọn tần số triển khai. Tần số càng cao thì dung lượng càng lớn song vùng phủ càng hẹp, còn tần số thấp phủ xa nhưng dễ xảy ra quá tải, vì vậy khối 6 GHz được xem là phương án hài hòa giữa dung lượng và vùng phủ để nhà mạng xây dựng mạng 6G mà không phải triển khai thêm quá nhiều trạm phát.

Ông Víctor Manuel Plaza, người phụ trách dự án tại MasOrange, khẳng định băng tần 6 GHz sẽ mở rộng dung lượng khả dụng trên các mạng di động, qua đó hấp thụ được đà tăng trưởng dữ liệu tự nhiên do việc sử dụng trí tuệ nhân tạo và các trải nghiệm số tạo ra. Ông cho rằng ngành viễn thông đang đứng trước một yếu tố hỗ trợ công nghệ mang tính nền tảng đối với bất kỳ nhà mạng nào muốn dẫn dắt thị trường trong thập niên tới.

Việc đưa những dải tần mới vào thông tin di động buộc ngành viễn thông phải chuẩn bị cả một thế hệ thiết bị và công nghệ vô tuyến đi kèm. Trong thử nghiệm mới đây, MasOrange và Ericsson đã thử nghiệm kiến trúc ăng ten chủ động thế hệ mới, chuyển từ cấu hình 64 bộ phát và thu hiện hành, thường được gọi tắt là 64TR, lên hệ thống 256TR, tức tiềm năng tăng gấp 4 lần số phần tử bức xạ trên mỗi ăng ten.

Công nghệ 6G vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, chưa có chuẩn kỹ thuật chính thức nào được ban hành.

Song song với phần cứng, hai bên còn thử nghiệm kỹ thuật định hướng tín hiệu tiên tiến mà giới chuyên môn quen gọi là beamforming. Công nghệ cho phép hướng chùm tia truyền dữ liệu một cách linh hoạt và cực kỳ chính xác tới đúng vị trí cùng nhu cầu riêng của từng thuê bao đang di chuyển, nhờ vậy khai thác tốt hơn phổ tần sẵn có và nâng mạnh dung lượng mạng. Nói cách khác, trên cùng một khối phổ tần, nhà mạng phục vụ được nhiều người dùng hơn và tiêu tốn ít điện năng hơn.

Việc kết hợp các công nghệ này, theo MasOrange, sẽ giúp tận dụng hiệu quả từng MHz phổ tần, tăng gấp 4 lần dung lượng khả dụng của mỗi nút mạng di động, cải thiện rõ rệt trải nghiệm người dùng tại những khu vực có nhu cầu truy cập cao, đồng thời đưa hạ tầng tiến dần tới mô hình mạng tiết kiệm năng lượng, có khả năng lập trình, mở và bền vững hơn.

Tham vọng của mạng 6G không dừng lại ở tốc độ. Công nghệ hướng tới việc tích hợp nguyên bản khả năng truyền thông, trí tuệ, tự động hóa cùng năng lực cảm nhận và diễn giải môi trường xung quanh. Trong bức tranh đó, nhóm công nghệ ISAC, tên đầy đủ là Integrated Sensing and Communication, tức cảm biến và truyền thông tích hợp, trở thành minh chứng tiêu biểu cho loại đổi mới có sức biến đổi mà mạng 6G mang lại.

Samsung giành 2 ghế lãnh đạo 3GPP cho cuộc đua 6G

Nhờ sự hội tụ giữa truyền thông và cảm biến, hạ tầng vô tuyến tương lai vừa truyền dữ liệu vừa cảm nhận được những gì đang diễn ra quanh nó bằng chính các tín hiệu radio đang phát. MasOrange liệt kê hàng loạt ứng dụng tiềm năng, từ việc phát hiện người hoặc phương tiện mà không cần lắp camera, theo dõi tài sản trong cảng biển, nhà máy và sân bay, giám sát chuyển động trong môi trường công nghiệp, nhận diện chướng ngại vật cho các hệ thống di chuyển tự hành, cho tới dựng bản sao số thời gian thực của thành phố, đường sá và hạ tầng kỹ thuật.

Từng tiên phong triển khai 5G Advanced và dịch vụ thoại trên nền 5G tại Tây Ban Nha, MasOrange tiếp tục bổ sung kết quả thử nghiệm thực tế trên một trong những dải tần được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng với mạng di động thế hệ mới. Theo ban lãnh đạo doanh nghiệp, dự án cung cấp thêm dữ liệu kỹ thuật phục vụ tối ưu hóa dịch vụ, đồng thời hỗ trợ Tây Ban Nha phát triển năng lực công nghệ viễn thông và nâng cao khả năng cạnh tranh số của châu Âu trên thị trường quốc tế.

MasOrange đưa thử nghiệm này vào chiến lược đổi mới hạ tầng, hướng tới đáp ứng nhu cầu kết nối trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, tự động hóa nâng cao, điện toán lượng tử và các trải nghiệm số nhập vai, đồng thời tạo nền tảng cho những ứng dụng mới trong nhiều lĩnh vực kinh tế.

Sau nhiều năm nghiên cứu và phát triển, 6G đang chuyển từ giai đoạn xây dựng công nghệ sang thử nghiệm thực địa trên phạm vi toàn cầu. Các nhà khai thác tập trung đo kiểm khả năng vận hành trong điều kiện thực tế, còn các hãng thiết bị đẩy mạnh thử nghiệm và phát triển giải pháp nhằm giành vị trí trong thị trường 6G được dự báo hình thành trong những năm tới.

Nhịp độ phát triển 6G đang thể hiện rõ qua chương trình làm việc của 3GPP, tổ chức chịu trách nhiệm xây dựng các tiêu chuẩn thông tin di động. Sau khi hoàn tất Release 19 của 5G-Advanced, 3GPP đã chuyển sang nghiên cứu 6G trong Release 20 và chuẩn hóa các đặc tả đầu tiên trong Release 21, hướng tới hoàn thiện tiêu chuẩn vào khoảng năm 2028-2029 để sẵn sàng triển khai thương mại từ khoảng năm 2030. Tại Madrid, Tây Ban Nha, từ ngày 14 đến 18/9/2026, các nhóm đặc tả kỹ thuật về mạng truy nhập vô tuyến, dịch vụ và hệ thống, mạng lõi cùng thiết bị đầu cuối sẽ tiến hành các phiên họp toàn thể, tập trung vào những nội dung quan trọng đối với thế hệ công nghệ không dây tiếp theo.

Sơ đồ các kịch bản ứng dụng và các mục tiêu tổng quát của 6G theo khuyến nghị ITU-R M.2160.

Tại kỳ họp trước diễn ra ở Singapore hồi tháng 6, 3GPP đã hoàn tất nghiên cứu về các kịch bản sử dụng và yêu cầu kỹ thuật của 6G, nhưng nhiều nội dung liên quan đến định hướng phát triển vẫn cần được tiếp tục thảo luận. Bộ yêu cầu hiện xác định những khả năng mà mạng 6G cần đáp ứng, trong khi các cuộc thảo luận tiếp theo sẽ tập trung làm rõ kiến trúc, đặc tính và định hướng phát triển của thế hệ mạng này.

Trước MasOrange, Ericsson từng mở màn triển lãm MWC26 tại Barcelona bằng tuyên bố hoàn tất phiên truyền dẫn qua sóng vô tuyến theo tiền chuẩn 6G đầu tiên trên thế giới tại nhà máy thông minh 5G ở Lewisville, bang Texas. Cách đây một tháng, nhà mạng Optus của Australia cũng bắt tay Nokia thử nghiệm phổ tần 6 GHz trong khuôn khổ dự án nghiên cứu mạng 6G. Chính quyền Mỹ thì hối thúc Qualcomm sớm có sản phẩm tiền chuẩn để phô diễn trước thế giới nhân kỳ Thế vận hội Mùa hè còn chưa đầy hai năm nữa, với kỳ vọng nước Mỹ giữ vai trò dẫn đầu trong cuộc đua mà không phải quốc gia nào cũng coi là quan trọng.

Cùng tại MWC26, Huawei giới thiệu dải sản phẩm phần cứng hướng tới việc chuyển hóa hạ tầng 5G thành nền móng cho mạng 6G, với công nghệ gánh được tải trọng trí tuệ nhân tạo khổng lồ ở tốc độ tải xuống 100 Gbps và tải lên hơn 10 Gbps thông qua băng thông 400 MHz. Ericsson và Qualcomm cũng trình diễn sóng mang 400 MHz trên dải 6 đến 8 GHz, đúng hướng nghiên cứu của 3GPP Release 20 về nâng cao vùng phủ sóng, cho thấy khối tần số mà MasOrange vừa kiểm chứng đang trở thành mẫu số chung của cả ngành.

Việt Nam đã sớm đưa 6G vào các văn bản quản lý nhà nước, Quyết định số 912/QĐ-BKHCN ngày 18/5/2025 xác lập kế hoạch phát triển hạ tầng số giai đoạn 2025-2030, trong đó đặt mục tiêu số trạm 5G phát sóng trong năm 2025 đạt tối thiểu 50% số trạm 4G hiện có, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thử nghiệm mạng di động 6G vào năm 2030.

Lộ trình phát triển 6G của Viettel

Theo công bố của Viettel, năm 2028, tập đoàn dự kiến thử nghiệm mạng 6G, phát triển trạm gNodeB 5G Advanced có khả năng nâng cấp lên 6G ngay trên hạ tầng 5G hiện tại nhằm giảm chi phí thay thiết bị. Viettel đặt mốc sẵn sàng chuyển đổi sang 6G khi 3GPP hoàn thành Release 21 vào quý 2/2028, thời điểm bản tiêu chuẩn RAN1 đầu tiên cho 6G ra đời. Mạng 6G thương mại đầu tiên trên thế giới dự kiến hoạt động vào năm 2030.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa dải 6.425-7.125 MHz, được giới chuyên môn gọi là “dải vàng” của 6G, vào Quy hoạch phổ tần số vô tuyến điện quốc gia từ năm 2025, định hướng sử dụng cho các hệ thống thông tin di động IMT. Song song, lộ trình chuyển đổi sang IPv6-only giai đoạn 2026-2030 được xây dựng, với các bước chuẩn bị và triển khai trên mạng lõi, mạng di động, Wi-Fi, FTTH, IDC và Cloud, qua đó tạo nền tảng mạng cho 5G và 6G. Định hướng này cho thấy Việt Nam đang chuẩn bị đồng bộ từ tầng phổ tần vô tuyến đến tầng mạng lõi.

Các doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái 6G toàn cầu. Tháng 3/2026, Viettel, FPT và VNG gia nhập Liên minh Chiến lược Toàn cầu phát triển công nghệ 6G do Qualcomm khởi xướng, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ và tham gia quá trình xây dựng tiêu chuẩn. Viettel đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu 6G, trong đó tập trung vào kết nối thế hệ mới, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao, tương đồng với hướng cảm biến tích hợp ISAC đang được thử nghiệm tại Tây Ban Nha.

Các doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái 6G toàn cầu

Tuy nhiên, 6G tại Việt Nam vẫn chủ yếu ở giai đoạn nghiên cứu. Các nhà mạng lớn tại Việt Nam (Viettel, VNPT và MobiFone) chưa có thiết bị thương mại hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức, trong khi nguồn lực hiện vẫn tập trung cho việc mở rộng 5G.

Khi Quyết định 912/QĐ-BKHCN ngày 18/5/2025 được ban hành, hạ tầng 5G Việt Nam vẫn trong giai đoạn tăng tốc triển khai. Đến đầu năm 2026, cả nước đã có hơn 40.000 trạm BTS 5G, phủ sóng khoảng 90-92% dân số và hơn 24 triệu thuê bao sử dụng 5G. Trong khi 4G đã phủ trên 99% dân số, mạng 5G vẫn cần tiếp tục tăng mật độ trạm và cải thiện chất lượng phủ sóng trước khi chuyển sang thương mại hóa 6G. Quyết định 912/QĐ-BKHCN vì vậy tập trung đẩy nhanh phủ sóng 5G và phát triển đồng bộ cáp quang, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, IPv6-only, tạo nền tảng cho 6G trong tương lai.

Sự kỳ vọng dành cho mạng 6G hiện nay phần nào gợi lại giai đoạn chuẩn bị cho 5G cách đây gần 10 năm, khi ngành viễn thông đưa ra nhiều dự báo về các ứng dụng mới nhưng mất nhiều năm để tìm được những mô hình kinh doanh phù hợp. Điểm khác biệt lần này là 6G được định hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo sâu hơn vào kiến trúc mạng ngay từ quá trình thiết kế, trong khi các nhà mạng đã có thêm kinh nghiệm trong việc tận dụng hạ tầng hiện có thay vì thay thế toàn bộ thiết bị như giai đoạn chuyển từ 4G lên 5G. Dù vậy, chi phí đầu tư cho mạng truy nhập vô tuyến vẫn là khoản khó cắt giảm khi triển khai thế hệ mạng mới.