Các nhà thiên văn học đã đưa ra cảnh báo về tình trạng ô nhiễm ánh sáng toàn cầu do sự gia tăng số lượng vệ tinh quay quanh Trái đất, đây là "mối đe dọa chưa từng có đối với tự nhiên". Việc gia tăng số lượng vệ tinh khiến rác vũ trụ trở nên trầm trọng, hàng loạt những tác động xấu này sẽ để lại hậu quả khôn lường, giới khoa học các nước cần phải đoàn kết, mạnh mẽ phản đối để giữ được sự an toàn chung cho trái đất.
Ô nhiễm ánh sáng phía trên thành phố Toulouse và Tarbes, Pháp - Ảnh: Getty Images
Các nhà thiên văn học cảnh báo việc mất đi tính tự nhiên vốn có của bầu trời đêm trên toàn thế giới sẽ trở thành mối đe dọa toàn cầu chưa từng thấy đối với các di sản văn hóa và thiên nhiên, cũng như đe dọa các lợi ích kinh tế trong tương lai.
Trong loạt bài nghiên cứu đăng trên tạp chíNature Astronomy, các nhà thiên văn học quốc tế cho biết số lượng vệ tinh trên quỹ đạo thấp của Trái đất đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019 khi Công ty SpaceX của Mỹ tiến hành vụ phóng "chùm vệ tinh" quy mô lớn lần đầu tiên gồm hàng nghìn vệ tinh.
Một loạt chùm vệ tinh Internet mới cũng đã được lên kế hoạch sớm phóng lên quỹ đạo, "chất" thêm hàng nghìn vệ tinh lên khu vực vốn đã dày đặc vệ tinh, cách Trái đất chưa đến 2.000km này.
Các nhà thiên văn cũng chỉ ra thực tế mỗi vệ tinh mới xuất hiện trên quỹ đạo thấp của Trái đất, nguy cơ va chạm với một vật thể khác quay quanh Trái đất càng gia tăng, dẫn đến nhiều mảnh vỡ hơn.
Điều này có thể tạo ra một phản ứng dây chuyền, theo đó các vụ va chạm liên tiếp xảy ra, tạo thành các mảnh vỡ nhỏ hơn nữa, bổ sung vào đám mây "rác vũ trụ" đang phản chiếu ánh sáng trở lại Trái đất.
Ngày càng nhiều vệ tinh được phóng lên khiến tình trạng ô nhiễm ánh sáng gia tăng - Ảnh minh họa: NASA
Trong một nghiên cứu, các nhà thiên văn cho biết lần đầu tiên họ đã xác định được tác động về mặt tài chính và khoa học của tình trạng bầu trời đêm sáng hơn đối với hoạt động của một đài thiên văn lớn.
Cụ thể, qua mô phỏng, các nhà thiên văn xác định đối với Đài thiên văn Vera Rubin đang được xây dựng tại Chile, phần tối nhất của bầu trời đêm trong thập niên tới sẽ sáng hơn 7,5% so với hiện nay, đồng nghĩa số lượng sao mà Vera Rubin có thể quan sát được sẽ giảm 7,5%.
Điều này khiến quá trình khảo sát của đài thiên văn này phải kéo dài thêm gần 1 năm, gây tốn kém 21,8 triệu USD.
Ông John Barentine, đồng tác giả nghiên cứu, làm việc tại Công ty tư vấn Dark Sky (Mỹ), còn cảnh báomột hậu quả khác chưa thể tính toán được, đó là những hiện tượng thiên văn mà nhân loại không bao giờ quan sát được do bầu trời đêm sáng hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo bầu trời đêm sáng hơn không chỉ ảnh hưởng đến các quan sát thiên văn mà còn đe dọa "mối quan hệ cổ xưa giữa con người và bầu trời đêm".
Nhà thiên văn Aparna Venkatesan tại Đại học San Francisco nhấn mạnh: "Vũ trụ là di sản và tổ tiên chung của con người, kết nối con người thông qua khoa học, nghệ thuật, những chuyện kể và những truyền thống văn hóa - và giờ đây vũ trụ đang gặp nguy hiểm".
Trước thực trạng trên, nhóm các nhà thiên văn học tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ý kêu gọi giới khoa học "ngăn chặn cuộc tấn công" vào bầu trời đêm, thông qua việc hạn chế phóng vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất.
Nhiệt độ bề mặt dao động từ âm 200 độ C đến hơn 249 độ C, không có bầu khí quyển nào để điều hòa. Vậy mà NASA vừa công bố kế hoạch đưa con người sinh sống thường trực trên Mặt Trăng từ năm 2032, tại một căn cứ trải rộng hàng trăm dặm vuông gần cực nam. Tại cuộc họp báo ở Washington, Giám đốc Jared Isaacman xác nhận đây là giai đoạn cơ quan này tập trung tìm cách để con người và máy móc tồn tại lâu dài trong một trong những môi trường khắc nghiệt nhất từ trước đến nay.
Từ ngày 25/5/2026, Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức có hiệu lực, ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Một nhóm nhà khoa học vừa công bố nguyên mẫu pin lượng tử đầu tiên hoàn thiện đủ chu trình sạc, lưu trữ và xả năng lượng trong môi trường thực nghiệm. Thành tựu mới xuất hiện trên tạp chí khoa học Light: Science and Applications tạo bước ngoặt cho ngành lưu trữ năng lượng khi tốc độ sạc chỉ diễn ra trong vài femto giây, mở ra viễn cảnh sạc một phút nhưng duy trì hoạt động suốt nhiều năm.
Sáng 25/5, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Sáng 25/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo để cho chủ trương về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản. Tạp chí Điện tử và Ứng dụng trân trọng giới thiệu nội dung phát biểu khai mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc.
