Các nhà thiên văn học đã đưa ra cảnh báo về tình trạng ô nhiễm ánh sáng toàn cầu do sự gia tăng số lượng vệ tinh quay quanh Trái đất, đây là "mối đe dọa chưa từng có đối với tự nhiên". Việc gia tăng số lượng vệ tinh khiến rác vũ trụ trở nên trầm trọng, hàng loạt những tác động xấu này sẽ để lại hậu quả khôn lường, giới khoa học các nước cần phải đoàn kết, mạnh mẽ phản đối để giữ được sự an toàn chung cho trái đất.
Ô nhiễm ánh sáng phía trên thành phố Toulouse và Tarbes, Pháp - Ảnh: Getty Images
Các nhà thiên văn học cảnh báo việc mất đi tính tự nhiên vốn có của bầu trời đêm trên toàn thế giới sẽ trở thành mối đe dọa toàn cầu chưa từng thấy đối với các di sản văn hóa và thiên nhiên, cũng như đe dọa các lợi ích kinh tế trong tương lai.
Trong loạt bài nghiên cứu đăng trên tạp chíNature Astronomy, các nhà thiên văn học quốc tế cho biết số lượng vệ tinh trên quỹ đạo thấp của Trái đất đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019 khi Công ty SpaceX của Mỹ tiến hành vụ phóng "chùm vệ tinh" quy mô lớn lần đầu tiên gồm hàng nghìn vệ tinh.
Một loạt chùm vệ tinh Internet mới cũng đã được lên kế hoạch sớm phóng lên quỹ đạo, "chất" thêm hàng nghìn vệ tinh lên khu vực vốn đã dày đặc vệ tinh, cách Trái đất chưa đến 2.000km này.
Các nhà thiên văn cũng chỉ ra thực tế mỗi vệ tinh mới xuất hiện trên quỹ đạo thấp của Trái đất, nguy cơ va chạm với một vật thể khác quay quanh Trái đất càng gia tăng, dẫn đến nhiều mảnh vỡ hơn.
Điều này có thể tạo ra một phản ứng dây chuyền, theo đó các vụ va chạm liên tiếp xảy ra, tạo thành các mảnh vỡ nhỏ hơn nữa, bổ sung vào đám mây "rác vũ trụ" đang phản chiếu ánh sáng trở lại Trái đất.
Ngày càng nhiều vệ tinh được phóng lên khiến tình trạng ô nhiễm ánh sáng gia tăng - Ảnh minh họa: NASA
Trong một nghiên cứu, các nhà thiên văn cho biết lần đầu tiên họ đã xác định được tác động về mặt tài chính và khoa học của tình trạng bầu trời đêm sáng hơn đối với hoạt động của một đài thiên văn lớn.
Cụ thể, qua mô phỏng, các nhà thiên văn xác định đối với Đài thiên văn Vera Rubin đang được xây dựng tại Chile, phần tối nhất của bầu trời đêm trong thập niên tới sẽ sáng hơn 7,5% so với hiện nay, đồng nghĩa số lượng sao mà Vera Rubin có thể quan sát được sẽ giảm 7,5%.
Điều này khiến quá trình khảo sát của đài thiên văn này phải kéo dài thêm gần 1 năm, gây tốn kém 21,8 triệu USD.
Ông John Barentine, đồng tác giả nghiên cứu, làm việc tại Công ty tư vấn Dark Sky (Mỹ), còn cảnh báomột hậu quả khác chưa thể tính toán được, đó là những hiện tượng thiên văn mà nhân loại không bao giờ quan sát được do bầu trời đêm sáng hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo bầu trời đêm sáng hơn không chỉ ảnh hưởng đến các quan sát thiên văn mà còn đe dọa "mối quan hệ cổ xưa giữa con người và bầu trời đêm".
Nhà thiên văn Aparna Venkatesan tại Đại học San Francisco nhấn mạnh: "Vũ trụ là di sản và tổ tiên chung của con người, kết nối con người thông qua khoa học, nghệ thuật, những chuyện kể và những truyền thống văn hóa - và giờ đây vũ trụ đang gặp nguy hiểm".
Trước thực trạng trên, nhóm các nhà thiên văn học tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ý kêu gọi giới khoa học "ngăn chặn cuộc tấn công" vào bầu trời đêm, thông qua việc hạn chế phóng vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Chalmers (Thụy Điển) vừa tích hợp trực tiếp các định luật điện từ học vào mạng thần kinh nhân tạo (Siêu não), tạo ra hệ thống học máy có thể dự đoán tính chất quang học của vật liệu trong vòng một phần nghìn giây và rút ngắn thời gian tạo dữ liệu mô phỏng từ 30 ngày xuống còn 3 ngày, mở ra triển vọng tăng tốc phát triển thấu kính siêu mỏng và linh kiện dùng trong máy tính lượng tử.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) vừa hiện thực hóa bộ nhớ lượng tử QRAM đầu tiên trên thế giới trên nền tảng vi xử lý siêu dẫn, giải quyết nút thắt lớn nhất cản trở máy tính lượng tử tiếp cận dữ liệu thực tế. Thành tựu này mở ra con đường đưa sức mạnh tính toán lượng tử vào các lĩnh vực thiết thực như nghiên cứu thuốc và xử lý ngôn ngữ tự nhiên.
Các nhà vật lý Đại học Colorado State vừa đo được bán kính proton với độ chính xác chưa từng có trong lịch sử khoa học, chấm dứt cuộc tranh luận kéo dài một thập kỷ về kích thước của một trong những hạt cơ bản quan trọng nhất cấu tạo nên vũ trụ.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Florida vừa công bố hệ thống ăng-ten BlueME, thiết bị từ điện nhỏ gọn chỉ tiêu thụ tối đa 10 watt nhưng cho phép các robot tự hành dưới nước trao đổi dữ liệu với nhau ở khoảng cách vượt 700 mét, tương đương 2.296 feet. Công nghệ này mở ra khả năng triển khai đội robot biển phối hợp theo thời gian thực mà không cần nổi lên mặt nước để kết nối.
Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi hoàn toàn cách vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo. Thay vì chỉ thu thập dữ liệu rồi gửi về Trái Đất để xử lý, nhiều vệ tinh mới có thể tự phân tích hình ảnh, nhận diện mục tiêu và đưa ra quyết định ngay trong không gian. Cuộc đua AI vệ tinh đang mở ra thị trường mới trị giá hàng tỷ USD, đồng thời làm thay đổi cán cân công nghệ giữa các quốc gia và doanh nghiệp.
