EVN vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025 với khoản lãi cao kỷ lục, xóa sạch lỗ lũy kế và nắm giữ lượng tiền mặt lớn. Mức lãi và lượng tiền gửi ngân hàng của EVN làm nóng lại tranh luận về minh bạch chi phí và cách định giá bán lẻ điện. Theo báo cáo, doanh thu thuần cả năm đạt 645.658 tỉ đồng, lãi sau thuế đạt 51.881 tỉ đồng, gấp 6,3 lần cùng kỳ.
Báo cáo kiểm toán không ghi nhận sai phạm cụ thể trong hoạt động của tập đoàn. Tuy vậy, cơ cấu lợi nhuận và quy mô tiền gửi đang khiến dư luận băn khoăn về tính hợp lý của lộ trình tăng giá đối với một doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chi phối khâu truyền tải và bán lẻ điện.
 |
| Lợi nhuận sau thuế của EVN bứt phá trong năm 2025 |
Lợi nhuận kỷ lục của EVN gắn liền với bốn lần tăng giá điện kể từ năm 2023. Lần đầu ngày 4/5/2023 tăng 3%, lần thứ hai ngày 9/11/2023 tăng 4,5%, lần thứ ba ngày 11/10/2024 và lần thứ tư ngày 10/5/2025 cùng tăng 4,8% mỗi đợt. Cộng dồn bốn đợt, giá bán lẻ bình quân tăng khoảng 17,1%.
Sau bốn đợt điều chỉnh, giá bán lẻ điện bình quân tăng từ khoảng 1.864 đồng/kWh lên hơn 2.200 đồng/kWh, tương ứng mỗi kWh điện giúp EVN thu thêm bình quân hơn 330 đồng. Báo Một Thế Giới cho biết dư luận từng gọi yếu tố then chốt giúp tập đoàn thoát lỗ là "cây gậy thần".
Mối liên hệ giữa giá điện và lợi nhuận thể hiện rõ qua diễn biến từng năm. Sau hai đợt tăng giá năm 2023, EVN vẫn gánh khoản lỗ hơn 21.800 tỉ đồng. Chỉ tới hai đợt tăng tiếp theo trong các năm 2024 và 2025, tập đoàn mới thu hẹp lỗ và chuyển sang lãi 51.881 tỉ đồng, gấp 6,3 lần năm 2024.
Về phía EVN, tập đoàn giải thích khoản lỗ lũy kế trước đó bắt nguồn từ chi phí sản xuất tăng cao trong giai đoạn 2022–2023, còn các đợt tăng giá đều thực hiện trong thẩm quyền. Cách lý giải đó được nêu trong các báo cáo gửi Bộ Công Thương trước thời điểm công bố báo cáo tài chính.
Cùng với lãi lớn, EVN tích lũy lượng tiền mặt cao bất thường so với nhiều năm trước. Đến cuối năm 2025, tập đoàn nắm 20.055 tỉ đồng tiền và các khoản tương đương tiền, cùng 132.388 tỉ đồng tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng. Tổng lượng tiền gửi các kỳ hạn vượt 152.000 tỉ đồng.
Lượng tiền gửi lớn mang lại 3.717 tỉ đồng doanh thu hoạt động tài chính trong năm. Việc một doanh nghiệp giữ vai trò chi phối thị trường bán lẻ điện nắm khối tiền gửi nhiều như vậy, trong khi vẫn theo đuổi lộ trình tăng giá, khiến nhiều người tiêu dùng băn khoăn về mức độ cần thiết của các đợt điều chỉnh kế tiếp.
Trước đó, theo báo Tuổi Trẻ, Bộ Công Thương từng nêu phương án có cơ chế phân bổ khoản lỗ của EVN vào giá điện. Khi tập đoàn đã xóa sạch lỗ lũy kế và có lãi, dư luận muốn được làm rõ cơ sở của việc tiếp tục đưa các chi phí vào giá bán lẻ trong những kỳ điều chỉnh tới.
 |
| EVN lãi kỷ lục nhờ bốn lần tăng giá điện và yêu cầu minh bạch chi phí. Ảnh NH |
Một điểm cần được làm rõ là cơ cấu chi phí của tập đoàn. Trong năm 2025, chi phí quản lý doanh nghiệp của EVN tăng từ 15.734 tỉ đồng lên 17.374 tỉ đồng, tương ứng khoảng 10%. Với doanh nghiệp giữ vai trò chi phối trong định giá điện, kỷ luật chi phí và mức độ công khai số liệu có ý nghĩa quan trọng với người dùng.
Yêu cầu minh bạch giá điện gắn chặt với năng lực số hóa của ngành. Hệ thống công tơ điện tử đo xa, dữ liệu vận hành mở và số hóa khâu hạch toán chi phí cho phép cơ quan quản lý và người dân giám sát cách hình thành giá thành. Đây là hướng đi giúp việc điều chỉnh giá có cơ sở rõ ràng và có thể kiểm chứng.
Khi quy trình tính giá được số hóa và công bố đầy đủ, mỗi đồng chi phí đưa vào giá bán lẻ đều có thể đối chiếu. Việc đầu tư cho hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số vì thế vừa nâng hiệu quả vận hành, vừa tăng niềm tin của xã hội đối với cách EVN xây dựng biểu giá.
Giá điện tác động trực tiếp tới hóa đơn hộ gia đình, đồng thời là cấu phần chi phí lớn của kinh tế số. Trung tâm dữ liệu, hệ thống trí tuệ nhân tạo và hạ tầng điện toán tiêu thụ điện rất lớn, nên mỗi đợt tăng giá đều làm tăng chi phí vận hành của doanh nghiệp công nghệ và dịch vụ số.
Một biểu giá điện ổn định, dự báo được và minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp số chủ động kế hoạch đầu tư, đồng thời giữ sức cạnh tranh cho Việt Nam trong thu hút trung tâm dữ liệu khu vực. Ngược lại, giá tăng liên tục mà thiếu công khai cơ sở tính toán dễ làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư công nghệ.
Khoản lãi kỷ lục và lượng tiền mặt dồi dào mở ra dư địa để EVN đầu tư cho hiện đại hóa lưới điện, số hóa đo đếm và nâng cao minh bạch thay vì dựa vào tăng giá. Cách tập đoàn sử dụng nguồn lực và công khai chi phí trong thời gian tới sẽ quyết định mức độ đồng thuận của xã hội với mỗi quyết định về giá.
Đến ngày phát hành báo cáo, EVN cho biết đang làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về phương án điều chỉnh vốn điều lệ. Việc công khai đầy đủ số liệu tài chính và quá trình hình thành giá là yêu cầu đặt ra với một doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò trụ cột trong cung ứng điện cho nền kinh tế.
