Cơ quan thuế cảnh báo doanh nghiệp dùng hai sổ kế toán để gian lận thuế

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết,việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán (một phục vụ nội bộ, một cung cấp cho cơ quan quản lý) là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Theo cơ quan thuế, hành vi này thường nhằm mục đích gian lận thuế hoặc làm sai lệch báo cáo tài chính, gây thất thu ngân sách và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh.

Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) phát biểu tại họp báo.

Thông tin từ cơ quan thuế cho biết, đã có một số vụ doanh nghiệp lập hai sổ kế toán để che dấu doanh thu bị cơ quan chức năng phát hiện và tiến hành xử lý. Tiêu biểu như Công ty Hoàng Long lập hai sổ kế toán để che giấu doanh thu, gây thiệt hại hơn 241 tỷ đồng tiền thuế. Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai thuế, gây thiệt hại khoảng 150 tỷ đồng.

Nhằm kiểm soát tình hình, cơ quan thuế đã ban hành công văn yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31/3, gửi về trước ngày 8/4, đồng thời cập nhật danh sách hàng tháng.

Trên cở sở danh sách do các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử cung cấp, ngành thuế sẽ rà soát, triển khai các triển khai giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế và quản lý nghĩa vụ thuế. Ngành thuế đồng thời đưa ra cảnh báo đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán từ tháng 4/2026 để phục vụ quản lý thuế.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế triển cũng khai các giải pháp kiểm soát hành vi vi phạm; trong đó tăng kiểm soát dòng tiền, hạn chế giao dịch tiền mặt, tăng kết nối dữ liệu với hệ thống ngân hàng, kiểm soát giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản. Phương thức quản lý cũng được chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu; việc quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán cũng được tăng cường. Các trường hợp có dấu hiệu vi phạm đã được chuyển hồ sơ sang cơ quan công an.

Quang cảnh họp báo. Ảnh: Trần Nam

Theo Phó Cục trưởng Lê Long, việc doanh nghiệp kê khai lỗ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, tuy nhiên có trường hợp doanh nghiệp lỗ nhiều năm vẫn mở rộng quy mô và tăng vốn, đặt ra vấn đề về tính trung thực trong kê khai thuế. Cơ quan thuế đã triển khai chuyên đề kiểm tra đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng và giao nhiệm vụ cho cơ quan thuế các địa phương thực hiện; danh sách doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng lỗ liên tiếp hai năm đã được tổng hợp để đưa vào kế hoạch kiểm tra năm 2026.

Lãnh đạo Cục Thuế nhận định, nguyên nhân của tình trạng gian lận thuế xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế, cùng với động cơ tối đa hóa lợi nhuận và giảm nghĩa vụ thuế. Các doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ rủi ro pháp lý hoặc cho rằng hành vi có thể che giấu.

Để xử lý vấn đề gian lận thuế, ngành thuế đã triển khai giải pháp quản lý rủi ro, tăng minh bạch; tuyên truyền về nghĩa vụ kê khai trung thực; cảnh báo các chế tài xử lý đối với hành vi kê khai không chính xác. Ngoài ra, cơ quan thuế tăng cường rà soát, kiểm tra việc kê khai và nộp thuế; trường hợp phát hiện sai sót, doanh nghiệp được hướng dẫn điều chỉnh kịp thời.