Quốc hội thông qua luật mới, gỡ nhiều thủ tục cho doanh nghiệp công nghệ

Phân định lại thẩm quyền quản lý chứng chỉ vô tuyến điện viên

Sáng 24/8, với 477/477 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành (chiếm 95,4%), Quốc hội khóa XVI thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Trước khi các đại biểu bấm nút thông qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Theo đó, dự án Luật lần này chỉ tập trung luật hóa các chủ trương đã được cấp có thẩm quyền quyết định, nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng, an ninh.

Tại các phiên thảo luận, có 38 lượt đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ và 11 lượt phát biểu tại hội trường. Trên cơ sở ý kiến đại biểu, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng để hoàn thiện dự thảo Luật.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, các quy định mới tập trung cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân định rõ thẩm quyền quản lý và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, qua đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp công nghệ, viễn thông và đổi mới sáng tạo.

Đối với lĩnh vực tần số vô tuyến điện, luật điều chỉnh thẩm quyền cấp, công nhận và thu hồi chứng chỉ vô tuyến điện viên, qua đó tạo cơ sở bãi bỏ ngành nghề kinh doanh có điều kiện “Đào tạo, cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên”.

Theo quy định mới, Bộ Xây dựng quản lý việc cấp, công nhận và thu hồi chứng chỉ vô tuyến điện viên trong lĩnh vực hàng hải, hàng không, trừ những trường hợp thuộc phạm vi quốc phòng, an ninh.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an phụ trách các chứng chỉ liên quan đến nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý chứng chỉ vô tuyến điện nghiệp dư. Việc phân định lại thẩm quyền nhằm hạn chế chồng chéo trong công tác đào tạo, sát hạch, cấp chứng chỉ và quản lý người sử dụng thiết bị vô tuyến điện.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh viễn thông, giảm thủ tục cấp phép dịch vụ tin cậy

Đối với Luật Viễn thông, một số điều kiện liên quan đến cấp giấy phép viễn thông, tham gia đấu giá, thi tuyển quyền sử dụng tần số và hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền được cắt giảm.

Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát hoạt động của doanh nghiệp thông qua dữ liệu số, báo cáo, thanh tra và kiểm tra. Doanh nghiệp vi phạm quy định có thể bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động cung cấp dịch vụ theo quy định.

Luật cũng bổ sung quy định về chia sẻ hạ tầng viễn thông để phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Việc chia sẻ được thực hiện trên cơ sở hợp đồng hoặc hình thức văn bản phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Chính phủ sẽ quy định cụ thể cơ chế, chính sách chia sẻ hạ tầng theo yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong từng thời kỳ.

Trong lĩnh vực giao dịch điện tử, luật mới cắt giảm thủ tục gia hạn giấy phép và thay đổi nội dung giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy. Theo Chính phủ, việc bãi bỏ các thủ tục này dựa trên cơ sở khai thác dữ liệu dùng chung và tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý.

Doanh nghiệp chỉ phải thông báo, cập nhật thông tin một lần tại cơ quan đăng ký doanh nghiệp thay vì thực hiện nhiều thủ tục hành chính liên quan. Cơ chế quản lý cũng được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Cơ quan quản lý sẽ theo dõi hoạt động của doanh nghiệp thông qua báo cáo, chia sẻ thông tin trên môi trường điện tử và kiểm tra trong quá trình doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Đây được xem là hướng tiếp cận nhằm giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Cho phép cấp băng tần đặc biệt phục vụ quốc phòng, an ninh

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng và ban hành chương trình phát triển thị trường khoa học và công nghệ quốc gia.

Chương trình phải hướng tới giải quyết những vấn đề có tính liên ngành, liên vùng. Việc thẩm định được thực hiện thông qua hội đồng gồm đại diện các bộ, ngành, địa phương và chuyên gia hoặc lấy ý kiến bằng văn bản của các cơ quan liên quan.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng chủ trì, phối hợp với các bộ và UBND cấp tỉnh xây dựng, ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành chương trình, đề án, chính sách về nhập khẩu công nghệ.

Các chính sách tập trung phát triển thị trường khoa học và công nghệ, thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ. Phạm vi chính sách được áp dụng trên cả nước, trong đó chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tại khu vực miền núi, biên giới.

Một điểm đáng chú ý của luật là quy định về cấp băng tần trong trường hợp đặc biệt cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, nhằm kết hợp phát triển kinh tế với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Theo quy định, Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an có trách nhiệm lập đề án sử dụng băng tần, lấy ý kiến các cơ quan liên quan và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước khi Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép.

Đề án phải xác định cụ thể nhiệm vụ quốc phòng, an ninh giao cho doanh nghiệp. Lượng tần số phục vụ các nhiệm vụ này phải chiếm tỷ lệ cơ bản trong tổng lượng tần số đề nghị cấp phép. Việc sử dụng băng tần phải bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bảo vệ bí mật nhà nước và cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực viễn thông.

Chậm nhất 9 tháng trước khi giấy phép hết hiệu lực, Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an phải đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần và báo cáo Thủ tướng xem xét quyết định dừng hoặc tiếp tục thực hiện đề án. Thời gian tiếp tục thực hiện không quá 10 năm. Luật có hiệu lực từ tháng 3/2027

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Riêng quy định về cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và các nội dung sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Đối với đề án sử dụng băng tần đã được trình Thủ tướng trước ngày 1/10/2026 nhưng chưa được phê duyệt, việc xử lý sẽ thực hiện theo quy định mới. Trường hợp đề án đã được phê duyệt nhưng chưa cấp phép, hoặc giấy phép đã được cấp trước thời điểm luật mới có hiệu lực, việc thực hiện tiếp tục áp dụng theo quy định tại thời điểm phê duyệt hoặc cấp phép.

Việc Quốc hội thông qua các quy định sửa đổi được kỳ vọng tiếp tục tháo gỡ rào cản thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo thêm không gian cho doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ công nghệ, thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ trong nền kinh tế.