Ngày 15/10/2026, Bộ Đầu tư Jordan công bố hồ sơ mời sơ tuyển nhà đầu tư cho dự án thủy điện tích năng Al-Mujib, được triển khai theo mô hình đối tác công tư (PPP). Dự án có công suất thiết kế 450 MW, khả năng phát điện liên tục trong 7 giờ ở mức đầy tải, nhằm hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện quốc gia.
Theo thông báo của Bộ Đầu tư Jordan, công trình dự kiến xây dựng gần đập Al-Mujib hiện hữu. Nhà đầu tư được lựa chọn sẽ chịu trách nhiệm phát triển, thu xếp tài chính, thiết kế, xây dựng, sở hữu, vận hành và bảo trì hệ thống lưu trữ năng lượng theo hợp đồng xây dựng, sở hữu, vận hành và chuyển giao (BOOT).
Với công suất 450 MW và thời gian phát điện đầy tải 7 giờ, dự án có khả năng cung cấp lượng điện tương đương 3.150 MWh trong một chu kỳ xả đầy tải theo tính toán lý thuyết. Đây là quy mô năng lượng đầu ra được suy ra từ thông số công bố, chưa phải kết quả đo đạc vận hành thực tế.
Điểm đáng chú ý của Al-Mujib là khả năng chuyển dịch điện năng giữa các thời điểm trong ngày. Hệ thống được thiết kế để sử dụng nguồn điện dư thừa, đặc biệt từ các nhà máy điện mặt trời vào ban ngày, phục vụ bơm nước lên hồ chứa ở cao trình cao hơn.
 |
| Đập Al-Mujib hiện hữu tại Jordan, khu vực dự kiến triển khai dự án thủy điện tích năng công suất 450 MW, có khả năng lưu trữ điện trong 7 giờ. |
Khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng, nhất là vào giờ cao điểm buổi tối, lượng nước tích trữ sẽ được xả xuống qua tua-bin để phát điện và cung cấp trở lại lưới điện. Cơ chế này giúp khai thác hiệu quả hơn nguồn điện tái tạo có sản lượng biến động theo điều kiện thời tiết.
Thông tin từ Hãng thông tấn Jordan (Petra) cho biết dự án sử dụng công nghệ thủy điện tích năng theo chu trình khép kín, gồm hai tổ máy bơm phát điện thuận nghịch, mỗi tổ công suất 225 MW. Nước được luân chuyển giữa hai hồ chứa thông qua hệ thống đường ống áp lực và tái sử dụng trong các chu kỳ vận hành.
Khác với thủy điện truyền thống chủ yếu khai thác dòng chảy tự nhiên, thủy điện tích năng thực hiện chức năng lưu trữ và điều tiết điện năng. Công nghệ này tiêu thụ điện trong giai đoạn bơm nước, sau đó phát điện vào thời điểm cần thiết. Do tổn thất trong quá trình chuyển đổi, lượng điện thu hồi luôn thấp hơn lượng điện dùng để bơm nước.
Theo Bộ Đầu tư Jordan, dự án được kỳ vọng cải thiện hiệu quả vận hành hệ thống điện, tăng khả năng tiếp nhận năng lượng tái tạo và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Tuy nhiên, những lợi ích kinh tế cụ thể còn phụ thuộc vào chi phí đầu tư, hiệu suất vận hành và cơ chế khai thác thương mại sau khi hoàn thành.
Về thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, Jordan áp dụng quy trình đấu thầu cạnh tranh gồm hai giai đoạn. Trong giai đoạn đầu, các doanh nghiệp quan tâm nộp hồ sơ chứng minh năng lực để được xem xét đưa vào danh sách sơ tuyển. Chỉ những đơn vị đáp ứng yêu cầu mới được mời tham gia giai đoạn tiếp theo, nộp đề xuất kỹ thuật và tài chính.
Quá trình lựa chọn được thực hiện theo Luật Dự án đối tác công tư số 19 năm 2023 và Quy định về dự án đối tác công tư số 9 năm 2024 của Jordan. Các doanh nghiệp muốn nhận hồ sơ sơ tuyển phải thực hiện thủ tục đăng ký và nộp khoản phí không hoàn lại 1.000 dinar Jordan, tương đương khoảng 1.410 USD.
Thời hạn tiếp nhận hồ sơ sơ tuyển kết thúc lúc 12 giờ ngày 18/1/2027, theo giờ địa phương Jordan. Đến thời điểm công bố, dự án vẫn đang ở bước lựa chọn nhà đầu tư, chưa có thông tin chính thức về việc trao hợp đồng, hoàn tất thu xếp vốn hoặc khởi công xây dựng.
Bộ Đầu tư Jordan cũng chưa công bố tổng mức đầu tư, thời hạn hợp đồng BOOT và phương án doanh thu cụ thể trong thông báo sơ tuyển công khai. Đây là những yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng thu hút vốn tư nhân, đặc biệt đối với công trình lưu trữ năng lượng có chi phí đầu tư ban đầu lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Việc Jordan lựa chọn mô hình PPP cho dự án Al-Mujib đặt ra vấn đề đáng quan tâm đối với các quốc gia đang phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có Việt Nam: làm thế nào xây dựng cơ chế doanh thu đủ ổn định để thu hút nhà đầu tư vào hệ thống lưu trữ điện dài giờ?
Các phương án như thanh toán theo công suất sẵn sàng, chênh lệch giá điện giữa giờ thấp điểm và cao điểm hoặc doanh thu từ dịch vụ phụ trợ có thể được xem xét về mặt chính sách. Tuy nhiên, hiện chưa có cơ sở khẳng định Jordan sẽ áp dụng phương án nào trong số này.
Quá trình sơ tuyển Al-Mujib, đặc biệt là yêu cầu về năng lực tài chính, phương thức phân chia rủi ro và cơ chế thanh toán trong hợp đồng, sẽ là những nội dung quan trọng để đánh giá khả năng huy động vốn tư nhân cho hạ tầng lưu trữ năng lượng quy mô lớn.
