Trưng bày 'Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga'

Phát biểu tại lễ khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết: Sự kiện là dấu mốc trang trọng kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026) - một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử khoa học và văn minh nhân loại. Trong đó, chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian - là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.

Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng.

Qua đó, để lưu giữ và lan tỏa những ký ức lịch sử quý báu ấy, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga đã phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm tư liệu có giá trị trong thời gian qua. Trên nền tảng đó, trưng bày hôm nay tiếp tục được tổ chức với sự chuẩn bị công phu, kết hợp giữa tài liệu và hiện vật quý và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến cho công chúng một trải nghiệm toàn diện, sinh động về hành trình từ huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang.

“Trưng bày không chỉ tái hiện một sự kiện lịch sử đặc biệt, mà còn khẳng định giá trị bền vững của tài liệu lưu trữ - những bằng chứng xác thực kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần củng cố niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai” – ông Đặng Thanh Tùng nói.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm và sự nỗ lực của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam trong việc kết nối, phối hợp hiệu quả với các đối tác Liên bang Nga cũng như các cơ quan, tổ chức trong nước để tổ chức sự kiện này.

Ông Cao Huy - Thứ trưởng Bộ Nội vụ phát biểu tại sự kiện.

“Việc tổ chức trưng bày, kết hợp với ra mắt các ấn phẩm tư liệu chung giữa cơ quan lưu trữ hai nước đã thể hiện rõ vai trò của công tác văn thư, lưu trữ không chỉ dừng lại ở chức năng quản lý nhà nước, mà còn góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia” - Thứ trưởng Cao Huy nói.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Cao Huy nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, công tác văn thư, lưu trữ cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức và nội dung hoạt động. Vì vậy, trong thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam tập trung đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đặc biệt với các đối tác truyền thống; đồng thời tăng cường phát huy giá trị tài liệu lưu trữ gắn với các sự kiện lịch sử và hoạt động đối ngoại; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục và mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng.

Chia sẻ tại buổi lễ, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich khẳng định: Sứ mệnh chung Xô - Việt năm 1980 trên tàu “Soyuz-37” cũng là một cột mốc quan trọng trên hành trình của loài người chinh phục các vì sao, đồng thời là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị và hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia và hai dân tộc chúng ta.

Các đại biểu tham quan buổi trưng bày.

Cuộc trưng bày hôm nay không chỉ kể lại những sự kiện của những năm tháng xa xưa ấy mà còn tái hiện bầu không khí đặc biệt của thời kỳ đó. Trưng bày giới thiệu các tài liệu lưu trữ, những bức ảnh độc đáo, phim tài liệu và hiện vật gắn liền với quá trình chuẩn bị và thực hiện chuyến bay. Đặc biệt, các hiện vật từng được mang vào vũ trụ có ý nghĩa rất lớn, phản ánh khát vọng phát triển và tiến bộ của con người.

Cũng theo Đại sứ Bezdetko Gennady Stepanovich, trong giai đoạn hiện nay, quan hệ Nga - Việt đang phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực, phù hợp với tinh thần đối tác chiến lược toàn diện. Qua đó, ông hy vọng rằng những nỗ lực chung nhằm tiếp tục củng cố mối quan hệ này sẽ mang lại những kết quả rực rỡ và có ý nghĩa như trong những thập kỷ trước.

Trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga” giới thiệu hệ thống tài liệu, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu, tái hiện toàn diện hành trình của chuyến bay Soyuz 37 - từ quá trình tuyển chọn, huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ cho đến ngày trở về.

Điểm nổi bật của trưng bày là sự hội tụ đa dạng và đặc sắc của nhiều loại hình tư liệu và hiện vật: từ hệ thống tài liệu lưu trữ quý được lựa chọn từ các cơ quan lưu trữ của Việt Nam và Liên bang Nga; các phim tư liệu, phim ngắn do Đại sứ quán Liên bang Nga, Đài Truyền hình Việt Nam và Viện Phim Việt Nam cung cấp; đến các hiện vật, kỷ vật gắn liền với chuyến bay Soyuz 37, trong đó có những kỷ vật từng được Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân mang theo trong hành trình vào vũ trụ - những “chứng tích không gian” độc đáo, giàu giá trị lịch sử và cảm xúc.

Phi hành gia Sergey Kud-Sverchkov (giữa) và đồng đội gửi lời chào Việt Nam từ Trạm Vũ trụ Quốc tế - nơi cách Trái đất hơn 400 km.

Cùng với đó là sự hiện diện của Trung tướng Phạm Tuân - nhân chứng lịch sử trực tiếp của chuyến bay - góp phần mang đến những câu chuyện sống động, chân thực; đồng thời giao lưu, ký tặng ấn phẩm, tạo sự kết nối gần gũi với công chúng tham quan. Đặc biệt, thông điệp chúc mừng từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) tạo điểm nhấn ý nghĩa, thể hiện sự tiếp nối của hành trình khám phá không gian và tinh thần hợp tác quốc tế.

Sự kết hợp này tạo nên một không gian trưng bày có chiều sâu, vừa xác thực về tư liệu, vừa giàu tính trải nghiệm, góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, đây cũng là minh chứng sinh động cho vai trò của tài liệu lưu trữ trong việc bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và góp phần tăng cường hiểu biết, giao lưu, hợp tác giữa các quốc gia.

Trưng bày mở cửa đón khách tự do tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, 12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội) từ 9 đến 16 giờ các ngày trong tuần, từ nay đến hết ngày 10/6/2026./.