Thanh tra chỉ rõ hàng loạt sai phạm tại dự án sân bay Long Thành

Thanh tra chỉ rõ hàng loạt sai phạm tại dự án sân bay Long Thành.

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 2608/TB-TTCP về kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với Dự án đầu tư xây dựng sân bay Long Thành giai đoạn 1. Kết luận cho thấy nhiều tồn tại trong quá trình triển khai hai dự án thành phần quan trọng do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư, đồng thời kiến nghị xử lý trách nhiệm của nhiều tổ chức, cá nhân liên quan.

Dự án trọng điểm hơn 109.700 tỷ đồng

Theo kết luận thanh tra, Dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ năm 2015. Sau khi được điều chỉnh vào năm 2025, tổng mức đầu tư của dự án là 109.717 tỷ đồng, thời gian thực hiện kéo dài giai đoạn 2020–2026, mục tiêu xây dựng sân bay đạt công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm trong giai đoạn đầu.

Thanh tra tập trung kiểm tra hai dự án thành phần quan trọng gồm:

Dự án thành phần 2 do VATM làm chủ đầu tư, xây dựng đài kiểm soát không lưu và các công trình phục vụ quản lý bay.

Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, xây dựng nhà ga hành khách cùng nhiều hạng mục hạ tầng trọng yếu của sân bay.

Nhiều sai phạm từ khâu phê duyệt đến triển khai

Kết luận thanh tra xác định việc phê duyệt dự án, điều kiện năng lực của Ban Quản lý dự án và việc triển khai một số gói thầu còn tồn tại nhiều thiếu sót.

Đối với VATM, Thanh tra Chính phủ cho biết chủ đầu tư đã phê duyệt dự án thành phần khi chưa hoàn thiện một số nội dung thiết kế cơ sở; Trưởng ban quản lý dự án thời điểm được giao nhiệm vụ chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về chứng chỉ hành nghề theo quy định.

Đối với ACV, cơ quan thanh tra kết luận doanh nghiệp đã phê duyệt một số nội dung của dự án chưa đúng trình tự, thủ tục; phương thức tổ chức quản lý dự án trong giai đoạn đầu chưa phù hợp với quy mô và tính chất của công trình, sau đó mới được điều chỉnh.

Thanh tra chỉ rõ hàng loạt sai phạm tại dự án sân bay Long Thành

Sai phạm trong đấu thầu và hợp đồng

Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ dành dung lượng lớn để phân tích là quá trình lựa chọn nhà thầu và quản lý hợp đồng.

Theo kết luận, hồ sơ mời thầu của một số gói thầu còn nhiều sai sót, phải sửa đổi nhiều lần; một số tiêu chí về năng lực, kinh nghiệm chưa phù hợp quy định. Tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu cũng được xác định có vi phạm khi không yêu cầu làm rõ năng lực của nhà thầu trong một số trường hợp.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định nhiều trường hợp nhà thầu chính và nhà thầu phụ thực hiện hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định tại khoản 8 Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013.

Riêng tại gói thầu 5.10, kết luận nêu việc một số nhà thầu trong liên danh ký hợp đồng với các đơn vị khác để thực hiện một phần công việc có tổng giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng khi chưa được chấp thuận đúng quy định. Ngoài ra còn có trường hợp chấp thuận giao việc cho nhà thầu ngoài phạm vi hợp đồng đã ký.

Phát hiện nhiều bất cập trong nghiệm thu và thanh toán

Thanh tra cũng phát hiện hàng loạt tồn tại liên quan đến nghiệm thu, thanh toán và quản lý hợp đồng.

Một số nhà thầu sử dụng tiền tạm ứng chưa đúng mục đích, gửi tiền tạm ứng vào ngân hàng để hưởng lãi; có trường hợp nghiệm thu, thanh toán khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng điều kiện theo hợp đồng.

Kết luận còn nêu việc một số khối lượng thanh toán chưa phù hợp thực tế thi công; có hạng mục sử dụng vật liệu khác với hồ sơ thiết kế hoặc hồ sơ dự thầu nhưng chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh theo quy định. Một số thiết bị thi công đã hết thời hạn kiểm định hoặc chưa có đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng ghi nhận tình trạng lập hóa đơn giá trị gia tăng sau thời điểm nghiệm thu, chậm kê khai thuế giá trị gia tăng vãng lai của một số nhà thầu tại Đồng Nai.

Chuyển thông tin sang Bộ Công an

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư xây dựng và đấu thầu tại các dự án trọng điểm.

Đáng chú ý, căn cứ Luật Thanh tra năm 2025 và các quy định liên quan, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với một số nội dung liên quan đến hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định về đấu thầu, đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán và các vi phạm khác được nêu trong kết luận. Thanh tra cho biết việc chuyển thông tin cũng nhằm phục vụ quá trình điều tra các vụ án đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thực hiện nếu có liên quan.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu ACV, VATM cùng các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, khắc phục toàn bộ các tồn tại được chỉ ra; hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, quyết toán; xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân theo thẩm quyền; đồng thời tăng cường kiểm soát việc sử dụng nhà thầu phụ, quản lý vật liệu, thiết bị và công tác nghiệm thu nhằm bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả đầu tư của dự án.

Đối với các bộ, ngành quản lý nhà nước, kết luận yêu cầu rà soát, hoàn thiện các quy định về đấu thầu, xác định đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán, hướng dẫn việc quản lý nhà thầu phụ và tăng cường thanh tra, kiểm tra để hạn chế tình trạng chuyển nhượng thầu trái quy định trong các dự án quy mô lớn.