Khai mạc Triển lãm mỹ thuật Triển lãm mỹ thuật 'Nguyên - Lãng du cùng Sơn'

Ngày 30/10, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội) đã diễn triển lãm mỹ thuật “Nguyên - Lãng du cùng Sơn”.

Triển lãm do công ty Nguyên Lacquer tổ chức, giới thiệu các tác phẩm sơn mài của tám họa sĩ: Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lily Lai, Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo.

Các đại biểu tham dự khai mạc triển lãm.

Các tác phẩm tại triển lãm phản ánh nhiều hướng sáng tác, từ phong cảnh, hoa, tĩnh vật, chân dung đến hình tượng Phật giáo và những chiêm nghiệm về đời sống nội tâm. Trên nền chất liệu sơn ta, mỗi họa sĩ có cách lựa chọn đề tài, phối màu và tổ chức hình mảng riêng.

Bên cạnh những sắc màu quen thuộc của sơn mài truyền thống như sắc son, đen, nâu cánh gián cùng ánh vàng, bạc, các tác phẩm còn thể hiện những tìm tòi trong phối màu (chẳng hạn như: xanh, tím, cam, hồng); xử lý bề mặt và kết hợp vật liệu, mở thêm khả năng biểu đạt, mang theo cảm quan của người họa sĩ hôm nay.

TS. Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cùng TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ tặng hoa chúc mừng 8 họa sĩ có tranh sơn mãi trưng bày tại Triển lãm.

Ngoài các tác phẩm hoàn chỉnh, triển lãm còn trưng bày mẫu sơn mài qua những công đoạn chế tác khác nhau. Công chúng tham quan có thể quan sát quá trình tạo lớp sơn, mài và hoàn thiện bề mặt tranh. Qua đó, công chúng có thêm điều kiện tìm hiểu đặc tính của sơn ta, yêu cầu kỹ thuật và sự công phu trong quá trình sáng tác, đồng thời nhận diện những giá trị lao động phía sau mỗi tác phẩm.

Ban tổ chức cho biết, triển lãm hình thành từ sự kết nối của những người cùng quan tâm đến sơn mài truyền thống. Các họa sĩ đã làm việc, trao đổi kỹ thuật, góp ý tác phẩm và học hỏi kinh nghiệm. Việc cùng thực hành tạo điều kiện để mỗi người tiếp cận những cách xử lý chất liệu khác nhau, đồng thời tự tìm kiếm hướng đi phù hợp với mối quan tâm và trải nghiệm của mình.

Đặc biệt, triển lãm không hướng tới việc xây dựng một phong cách, chủ đề thống nhất cho các thành viên. Sự gắn kết nằm ở nền tảng chất liệu và quá trình trao đổi chuyên môn, còn lựa chọn đề tài, cách tổ chức hình mảng hay xử lý màu sắc được phát triển theo cá tính sáng tác của từng người.

TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ phát biểu khai mạc Lễ khai mạc triển lãm “Nguyên - Lãng du cùng Sơn”.

Sự đa dạng trong đề tài còn gắn với cách mỗi họa sĩ quan sát đời sống, lựa chọn chi tiết và chuyển hóa cảm xúc thành hình ảnh. Trên cùng một nền chất liệu, những trải nghiệm và mối quan tâm riêng tạo nên các hướng biểu đạt khác nhau, góp phần hình thành diện mạo phong phú trong các tác phẩm tại triển lãm.

Bên cạnh đó, các họa sĩ gắn bó với sơn mài còn là lựa chọn một nhịp làm việc chậm rãi giữa đời sống nhiều vội vã. Quá trình sáng tác tạo khoảng lặng để người vẽ đối diện với cảm xúc và suy nghĩ bên trong, từ đó gửi gắm những trải nghiệm riêng vào tác phẩm. Vì thế, giá trị của tác phẩm không dừng ở hình thức thị giác, mà còn nằm ở khả năng tạo nên sự đồng cảm với người thưởng lãm: gợi lại những khoảng thời gian đã qua, đem đến cảm giác bình yên hoặc khơi dậy những cảm xúc tích cực. Sự gắn bó với sơn mài, bởi vậy, còn bắt nguồn từ mong muốn tạo ra những tác phẩm có khả năng kết nối con người với chính mình và với những người xung quanh.

Khách tham quan triển lãm.

Ngoài ra, với các họa sĩ tại triển lãm, kế thừa sơn mài truyền thống trước hết là việc sử dụng chất liệu sơn ta, hiểu đặc tính vật liệu và thực hành nghiêm túc qua từng công đoạn. Am hiểu chất liệu giúp họa sĩ kiểm soát tốt hơn quá trình sáng tác; sự tìm tòi mở ra những khả năng khai thác mới từ chính những đặc tính vốn có của sơn mài truyền thống. Quá trình chế tác đòi hỏi người họa sĩ tính toán các lớp sơn, kiểm soát kỹ thuật nhưng đồng thời ứng biến trước những biến đổi của chất liệu.

Kết quả sau mỗi lần mài có thể khác với hình dung ban đầu, mở ra những khả năng xử lý mới. Khi được phủ thành nhiều lớp, kết hợp với các vật liệu như son đỏ, vàng, bạc, vỏ trứng hay vỏ trai, rồi mài và xử lý bề mặt, những lớp màu và chi tiết ẩn bên dưới dần hiện ra, tạo chiều sâu, độ bóng và khả năng bắt sáng đặc trưng của tranh sơn mài Việt Nam.

Chia sẻ về mối quan hệ giữa sự chủ động của họa sĩ và những biến chuyển khó dự đoán của chất liệu, họa sĩ Lily Lai cho biết, sự bất ngờ trong quá trình mài không đồng nghĩa với việc phó mặc tác phẩm cho ngẫu nhiên.

Người họa sĩ vẫn cần có tư duy tạo hình, kinh nghiệm và khả năng quan sát để nhận ra hiệu quả phù hợp, quyết định chi tiết nào nên giữ lại và phần nào cần tiếp tục xử lý. “Tôi muốn làm chủ chất liệu, nhưng không muốn tước đi sự bí ẩn của nó” - họa sĩ Lily Lai chia sẻ.

Triển lãm mở cửa tự do giờ hằng ngày, kéo dài từ ngày 30/10-04/11/2026.