| Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 'Hòn đảo quên lãng' kể chuyện thần thoại Philippines trên màn ảnh Việt Khám phá sắc màu văn hóa vùng cao qua phim 'Chuyện tình Khau Vai' |
Chiều 30/10, tại Hà Nội, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập (1956–2026). Đây là dịp nhìn lại chặng đường phát triển, ghi nhận những đóng góp của các thế hệ nghệ sĩ, cán bộ, người lao động đối với nền điện ảnh tài liệu và khoa học Việt Nam.
 |
| Các đại biểu tham dự buổi lễ. |
Ra đời năm 1956, tiền thân là Xưởng phim Thời sự Tài liệu được tách từ Xưởng phim Việt Nam, Hãng phim mang sứ mệnh ghi lại, lưu giữ và truyền tải lịch sử bằng hình ảnh.
Trong những năm đầu thành lập, dù điều kiện thiết bị còn thiếu thốn, đơn vị đã duy trì sản xuất khoảng 25 phim thời sự, phóng sự mỗi năm. Các tác phẩm như Nước về Bắc Hưng Hải, Dưới cờ quyết thắng, Chống hạn phản ánh công cuộc khôi phục kinh tế, xây dựng đất nước và các phong trào thi đua yêu nước.
Giai đoạn 1956–1957, những bộ phim như Làm cho lúa tốt, Giữ sức khỏe để sản xuất, Chống đau mắt hột, Bệnh sốt rét đặt nền móng cho dòng phim phổ biến khoa học tại Việt Nam.
 |
| NSƯT Nguyễn Quang Tuấn, Chủ tịch Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương phát biểu Diễn văn Kỷ niệm 70 năm thành lập |
Trong kháng chiến chống Mỹ, các nghệ sĩ, nhà quay phim của Hãng có mặt tại nhiều chiến trường, ghi lại những hình ảnh chân thực về cuộc đấu tranh của quân và dân ta. Nhiều tác phẩm tiêu biểu ra đời, trong đó Đầu sóng ngọn gió và Lũy thép Vĩnh Linh giành Huy chương Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Moskva vào các năm 1967 và 1971. Tám cán bộ, chiến sĩ của Hãng đã anh dũng hy sinh trong quá trình làm nhiệm vụ.
Sau ngày đất nước thống nhất, Hãng tiếp tục ghi lại công cuộc tái thiết và phát triển. Nhiều tác phẩm tạo dấu ấn như Đường dây lên sông Đà, Một phần 50 giây cuộc đời, Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế.
Trải qua nhiều lần thay đổi mô hình và tên gọi, từ năm 2010, đơn vị chuyển đổi thành Công ty TNHH Một thành viên Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương. Những năm gần đây, Hãng từng bước hiện đại hóa dây chuyền sản xuất, ứng dụng công nghệ kỹ thuật số HD/4K và mở rộng hoạt động phổ biến phim thông qua các tuần lễ phim, liên hoan phim trong nước và quốc tế.
Sau 70 năm, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đã xây dựng kho di sản với hơn 1.500 phim thời sự, phóng sự, trên 2.300 phim tài liệu và hơn 300 phim khoa học. Đội ngũ các thế hệ làm phim có 16 Nghệ sĩ Nhân dân, 47 Nghệ sĩ Ưu tú, cùng nhiều giải thưởng cao quý, trong đó có 1 Giải thưởng Hồ Chí Minh và 14 Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.
 |
| NSƯT Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương phát biểu tri ân các thế hệ đi trước. |
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, NSƯT Nguyễn Quang Tuấn, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, nhấn mạnh những thước phim được thực hiện trong suốt 70 năm không chỉ là thành tựu điện ảnh mà còn là chứng tích của lòng yêu nước, trách nhiệm công dân và sự dấn thân nghệ thuật.
Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, bên cạnh sự đóng góp của các thế hệ nghệ sĩ, cán bộ, người lao động, Hãng luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng sự phối hợp, hỗ trợ của các bộ, ban, ngành, địa phương và đối tác quốc tế.
Đề cập đến định hướng thời gian tới, ông Nguyễn Quang Tuấn cho rằng cuộc cách mạng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với điện ảnh tài liệu. Hãng cần đổi mới tư duy sáng tạo, phương thức sản xuất và phát hành; ứng dụng công nghệ tiên tiến, đào tạo đội ngũ nghệ sĩ trẻ, đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị kho tư liệu lịch sử, mở rộng không gian tiếp cận công chúng trong nước và quốc tế.
 |
| Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy phát biểu tại buổi lễ. |
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy ghi nhận những đóng góp của Hãng trong việc lưu giữ hình ảnh đất nước, con người Việt Nam qua các thời kỳ. Theo Thứ trưởng, đằng sau mỗi thước phim là những chuyến đi, những tháng ngày lao động nghệ thuật đầy tâm huyết, trách nhiệm và cả sự hy sinh thầm lặng.
Thứ trưởng nhấn mạnh giá trị đặc biệt của điện ảnh tài liệu không chỉ nằm ở việc ghi lại những gì đã diễn ra mà còn ở khả năng gìn giữ ký ức dân tộc, kết nối các thế hệ và bồi đắp lòng tự hào, trách nhiệm đối với đất nước. Trong khi đó, phim khoa học góp phần phổ biến tri thức, giải thích các vấn đề của tự nhiên và đời sống bằng ngôn ngữ hình ảnh sinh động, gần gũi.
Để phát huy truyền thống 70 năm, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị Hãng tiếp tục nâng cao chất lượng tư tưởng, nghệ thuật và giá trị khoa học của tác phẩm; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới phương thức phổ biến phim.
 |
| Trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đã trao tặng Kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp Văn hóa, Thể thao và Du lịch" cho 25 cá nhân thuộc Công ty TNHH Một thành viên Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, ghi nhận những đóng góp của các cá nhân đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch. |
Bên cạnh đó, Hãng cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới phương thức phổ biến tác phẩm; Chú trọng bảo quản, số hóa và phát huy giá trị kho tư liệu điện ảnh; Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ, người lao động, phát huy truyền thống đoàn kết và tinh thần sáng tạo.chú trọng bảo quản, số hóa và phát huy giá trị kho tư liệu điện ảnh; quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ, người lao động, phát huy truyền thống đoàn kết và tinh thần sáng tạo.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, với nền tảng di sản được bồi đắp qua nhiều thế hệ, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương tiếp tục hướng tới mục tiêu đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sáng tác và đưa điện ảnh tài liệu, khoa học Việt Nam đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.
