 |
| Bộ Công Thương chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính gồm tâm lý e ngại thay đổi do chưa có đủ thông tin chính xác |
Từ ngày 1/6/2026, toàn bộ xăng không chì lưu thông trên thị trường Việt Nam phải pha chế thành xăng E10 theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, kéo theo hàng loạt câu hỏi từ người dân về tác động thực tế đến xe máy, ô tô và thói quen đổ xăng hằng ngày, trong khi cơ quan quản lý khẳng định hầu hết phương tiện hiện nay đều tương thích và không cần điều chỉnh gì thêm.
Xăng E10 là hỗn hợp giữa cồn sinh học E100 và xăng khoáng nền với tỷ lệ phối trộn từ 8 đến 10% cồn theo khối lượng, trong đó cồn sinh học được sản xuất từ quá trình lên men và chưng cất các nguyên liệu có nguồn gốc thực vật như ngô, sắn, mía và phụ phẩm nông nghiệp. Trước ngày 1/6/2026, hai loại xăng phổ biến nhất trên thị trường là E5RON92 và RON95, trong đó E5RON92 vẫn tiếp tục được phép phối trộn và phân phối đến hết ngày 31/12/2030 theo quy định của Thông tư 50, còn RON95 khoáng thuần túy sẽ nhường chỗ cho E10RON95 từ thời điểm này.
Lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học tại Việt Nam thực ra có từ năm 2012, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg đặt ra mục tiêu phân phối xăng E10 trên toàn quốc từ tháng 12/2017, song thực tế triển khai bị chậm lại và nay mới chính thức hoàn thành với mốc 1/6/2026. Lý do Việt Nam chọn xăng E10 thay vì các tỷ lệ ethanol cao hơn là để phù hợp với thực tế phương tiện đang lưu hành, bảo đảm lộ trình chuyển đổi an toàn và phù hợp khả năng cung ứng nhiên liệu trong nước, theo giải thích của Bộ Công Thương. Khoảng 60 quốc gia trên thế giới đang dùng xăng E10, trong đó Mỹ có loại xăng lên đến E85, Brazil phổ biến E30, còn Thái Lan và Philippines dùng phổ biến E15.
Theo Bộ Công Thương, hầu hết xe máy và ô tô đang lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam đều dùng được xăng E10, ngoại trừ một dòng xe tải hạng nhẹ sản xuất từ năm 1996 và dừng sản xuất năm 2023, cùng một số ít xe máy đời cũ của Suzuki chưa xác nhận sự tương thích. Xe phân khối lớn, xe phun xăng điện tử, máy phát điện và tàu thuyền nhỏ sản xuất những năm gần đây đều có thể dùng E10 bình thường, với khuyến nghị người dùng tham khảo thêm hướng dẫn của hãng xe. Tất cả hãng xe ô tô và xe máy sản xuất, lắp ráp tại Việt Nam đều chấp nhận E10 cho các xe đang và sẽ bán ra, và không có điều khoản nào trong chính sách bảo hành loại trừ việc dùng xăng E10.
Với các phương tiện quá cũ hoặc máy nông nghiệp đời cũ mà chủ xe không chắc chắn về mức độ tương thích, Bộ Công Thương khuyến nghị tiếp tục dùng xăng E5RON92 trong giai đoạn chuyển tiếp đến hết năm 2030. Người dùng thông thường không cần súc bình xăng, không cần thay dầu nhớt, không cần chạy "rô-đai" lại và không cần dùng thêm phụ gia khi chuyển sang E10, trừ trường hợp bình xăng có hiện tượng han rỉ thì nên vệ sinh sạch trước khi dùng loại xăng mới này.
Bộ Công Thương xác nhận ba câu hỏi mà dư luận quan tâm nhiều nhất về E10 gồm xe có bị hỏng không, có hao xăng hơn không và giá bán ra sao. Về tác động đến động cơ, các thử nghiệm khoa học trong nước và quốc tế chưa ghi nhận bằng chứng nào cho thấy E10 làm hỏng động cơ, và mặc dù ethanol có tính ăn mòn cao hơn xăng khoáng, tác động ăn mòn của xăng E10 đến các chi tiết động cơ được đánh giá là rất nhỏ vì hầu hết phương tiện hiện nay đã được thiết kế tương thích với loại nhiên liệu này.
Về mức tiêu hao nhiên liệu, một số thử nghiệm ghi nhận chênh lệch tiêu hao nhiên liệu cao hơn khoảng 2 đến 3% so với xăng khoáng cùng loại, song cũng có thử nghiệm cho kết quả ngược lại khi xăng E10 đi được quãng đường dài hơn, do ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nhưng hỗn hợp nhiên liệu cháy triệt để hơn khi có 10% ethanol, qua đó bù lại phần công suất bị giảm. Trường hợp xe chạy "không bốc" sau khi chuyển sang E10 mà nhiều người phản ánh trên mạng xã hội thường xuất phát từ đường dẫn nhiên liệu bị ảnh hưởng bởi cặn bẩn hoặc tình trạng bảo dưỡng chưa đầy đủ, chứ không phải lỗi của nhiên liệu.
Lý giải cho những ý kiến trái chiều về E10 trên mạng xã hội, Bộ Công Thương chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính gồm tâm lý e ngại thay đổi do chưa có đủ thông tin chính xác, hành vi câu lượt tương tác trên mạng và động cơ trục lợi từ việc bán phụ tùng và phụ gia không cần thiết.
Ý nghĩa của việc chuyển sang xăng E10 vượt ra ngoài phạm vi thay đổi thói quen đổ xăng hằng ngày, vì đây là một mắt xích trong chiến lược chuyển đổi năng lượng xanh mà Việt Nam đang theo đuổi. Theo Bộ Công Thương, xăng E10 có thể giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính so với xăng khoáng đến 30% tùy loại xe và điều kiện vận hành, và mỗi lít xăng khoáng được thay thế bằng nhiên liệu sinh học tương đương giảm từ 2,3 đến 2,5 kg khí CO2 thải ra môi trường. Ethanol là nhiên liệu có nguồn gốc từ nguyên liệu tái tạo và tổng phát thải carbon của cả vòng đời từ trồng nguyên liệu, sản xuất cồn đến đốt cháy nhiên liệu được coi là đạt mức cân bằng phát thải carbon.
Ngoài lợi ích môi trường, xăng E10 còn tạo thêm việc làm trong nông nghiệp, công nghiệp sản xuất ethanol và chuỗi cung ứng logistics, đồng thời phát huy tiềm năng lớn về nguyên liệu thực vật của Việt Nam để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Bộ Công Thương nhấn mạnh trong phần giải đáp của mình rằng xăng E10 là một giải pháp chuyển đổi nhiên liệu phát thải thấp, là bước đệm hướng đến các loại nhiên liệu sạch hơn trong tương lai như xe điện, xe lai điện hybrid và nhiên liệu hydrogen xanh, chứ không phải giải pháp cuối cùng vì bản thân E10 vẫn chứa đến 90% nhiên liệu hóa thạch.
Xem chi tiết 85 câu hỏi của người tiêu dùng và giải đáp thắc mắc của Bộ Công thương về xăng sinh học E10 tại đây.
