 |
| Ảnh minh họa: DALL AI. |
Cục Hải quan vừa có hướng dẫn về việc xử lý hàng hóa nhập khẩu mang ký hiệu ® trên hàng hóa, bao bì thương phẩm, nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.
Theo Công văn số 23616/CHQ-GSQL ngày 28/10/2026 gửi các Chi cục Hải quan khu vực, Cục Hải quan cho biết đã nhận được phản ánh của một số doanh nghiệp liên quan đến việc hàng hóa nhập khẩu có ký hiệu ® trên sản phẩm hoặc bao bì.
Trên cơ sở ý kiến của Cục Sở hữu trí tuệ tại Công văn số 5145/SHTT-KKTN ngày 19/10/2026, Cục Hải quan đã làm rõ cách xử lý đối với trường hợp hàng hóa mang ký hiệu này nhưng chưa có thông tin chính xác về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam.
Ký hiệu ®, viết tắt của từ tiếng Anh Registered, thường được sử dụng để thể hiện nhãn hiệu đã được đăng ký bảo hộ. Tuy nhiên, việc một nhãn hiệu được bảo hộ tại nước ngoài không đồng nghĩa nhãn hiệu đó đương nhiên được bảo hộ tại Việt Nam.
Đây cũng là nguyên nhân phát sinh vướng mắc đối với một số sản phẩm nhập khẩu nguyên trạng từ nước ngoài, khi ký hiệu ® đã được nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu thể hiện sẵn trên nhãn hàng hóa.
Cục Hải quan dẫn quy định tại Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN ngày 26/6/2015 của Bộ Khoa học và Công nghệ, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 5 Điều 1 Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN ngày 30/9/2024.
Theo đó, trường hợp trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, bao gồm cả nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu, có sử dụng ký hiệu ® nhưng đồng thời cung cấp thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam thì không bị coi là hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP. Điều này có nghĩa, việc xuất hiện ký hiệu ® trên hàng nhập khẩu không mặc nhiên dẫn đến xử phạt, mà cần xem xét thông tin đi kèm và tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam.
Trong Công văn số 5145/SHTT-KKTN, Cục Sở hữu trí tuệ phân biệt giữa hành vi gắn chỉ dẫn gây hiểu sai lệch về tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Theo cơ quan này, khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung, quy định xử phạt đối với hành vi chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý hoặc hành vi vi phạm liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp.
Trong đó, điểm a khoản 1 Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN, hướng dẫn về việc cung cấp thông tin gây hiểu sai lệch rằng một đối tượng đang được bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam dù thực tế chưa được bảo hộ hoặc không còn được bảo hộ. Các trường hợp có thể bao gồm nhãn hiệu đã nộp đơn đăng ký nhưng chưa được cấp văn bằng bảo hộ, nhãn hiệu có văn bằng bảo hộ đã bị hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực hoặc hết thời hạn bảo hộ.
Việc sử dụng ký hiệu ® cũng có thể thuộc phạm vi xem xét nếu khiến người tiêu dùng hiểu rằng nhãn hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam trong khi tình trạng pháp lý thực tế không phù hợp với thông tin thể hiện trên sản phẩm. Tuy nhiên, đối với hàng hóa nhập khẩu nguyên trạng từ nước ngoài, Cục Sở hữu trí tuệ lưu ý rằng thông tin trên nhãn hàng hóa ban đầu thường do nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu nước ngoài thực hiện.
Vì vậy, khi xem xét trách nhiệm của nhà nhập khẩu, cơ quan quản lý cần phân biệt giữa việc hàng hóa đã có sẵn ký hiệu từ nước ngoài và việc doanh nghiệp đưa hàng hóa ra lưu thông tại thị trường Việt Nam mà không bổ sung thông tin trung thực.
Theo hướng dẫn của Cục Sở hữu trí tuệ, nhà nhập khẩu chỉ bị coi là thực hiện hành vi vi phạm quy định nêu trên nếu không bổ sung chỉ dẫn trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam khi đưa hàng hóa ra thị trường.
Từ ý kiến của Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan xác định rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan và người khai hải quan trong quá trình xử lý hàng nhập khẩu có ký hiệu ®. Cụ thể, tại Công văn số 23616/CHQ-GSQL, Cục Hải quan hướng dẫn:
“Khi làm thủ tục hải quan, cơ quan hải quan không thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP”.
Đồng thời, Cục Hải quan yêu cầu người khai hải quan chịu trách nhiệm bổ sung chỉ dẫn, thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam trên hàng hóa, bao bì hàng hóa nhập khẩu trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường. Như vậy, hướng dẫn này phân định hai thời điểm trong quá trình nhập khẩu và kinh doanh hàng hóa.
Tại khâu làm thủ tục hải quan, cơ quan hải quan không xử phạt theo quy định cụ thể nêu trên chỉ vì hàng hóa mang ký hiệu ® và có vấn đề về thông tin tình trạng bảo hộ nhãn hiệu. Tuy nhiên, trước khi đưa sản phẩm ra thị trường Việt Nam, doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm bổ sung thông tin chính xác để tránh gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng về tình trạng pháp lý của nhãn hiệu.
Quy định này không đồng nghĩa mọi hàng hóa mang ký hiệu ® đều được miễn trừ trách nhiệm pháp lý liên quan đến sở hữu trí tuệ. Các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, nếu có, vẫn phải được xem xét theo quy định pháp luật tương ứng.
Về phía doanh nghiệp, việc bổ sung thông tin cần phản ánh đúng tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, thay vì chỉ căn cứ vào tình trạng đăng ký hoặc bảo hộ nhãn hiệu tại quốc gia xuất khẩu.
Có thể thấy hướng dẫn của Cục Hải quan có thể giúp hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải xử lý lại nhãn hàng hóa ngay tại khâu thông quan chỉ vì ký hiệu ® đã được in sẵn từ nước ngoài. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kiểm soát thông tin trước khi phân phối sản phẩm, qua đó giảm nguy cơ phát sinh vi phạm trong quá trình kinh doanh.
Trước đó, tại Công văn số 5145/SHTT-KKTN ngày 19/10/2026, Cục Sở hữu trí tuệ cũng cho biết sẽ có hướng dẫn cụ thể hơn trong quá trình sửa đổi, bổ sung Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN. Theo kế hoạch được nêu trong văn bản, dự thảo dự kiến trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành trong tháng 10/2026.
Việc thống nhất cách hiểu giữa cơ quan hải quan và cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ được kỳ vọng tạo thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, đồng thời bảo đảm yêu cầu minh bạch thông tin về quyền sở hữu công nghiệp trên thị trường Việt Nam.
Doanh nghiệp nhập khẩu cần lưu ý gì?Theo hướng dẫn của Cục Hải quan và Cục Sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp cần xác định chính xác tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, kiểm tra thông tin thể hiện trên hàng hóa, bao bì và bổ sung chỉ dẫn trung thực trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông. Công văn số 23616/CHQ-GSQL chỉ hướng dẫn việc không xử phạt tại khâu làm thủ tục hải quan theo điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP, không phải quy định miễn xử phạt đối với mọi vi phạm sở hữu trí tuệ. |
