Lần đầu chấm thi Ngữ văn bằng Rubric, tăng tính công bằng và phân hóa thí sinh

GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Trưởng Ban đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026. (Ảnh: thanhnien.vn)

Ngay sau khi kết thúc các buổi thi ngày 12/6, các Hội đồng thi trên cả nước bắt đầu triển khai công tác chấm thi theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT. Điểm mới đáng chú ý của kỳ thi năm nay là lần đầu tiên môn Ngữ văn được áp dụng phương pháp chấm thi bằng Rubric - công cụ đánh giá theo hệ thống tiêu chí cụ thể, được kỳ vọng sẽ hạn chế tối đa sự khác biệt giữa các giám khảo.

Trao đổi với báo chí bên lề buổi thông tin nhanh về Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Trưởng Ban đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cho biết, việc áp dụng Rubric là một trong những giải pháp nhằm thực hiện yêu cầu nâng cao chất lượng đánh giá đối với các môn thi tự luận.

Theo ông Hà, kết quả các bài thi tự luận lâu nay vẫn chịu ảnh hưởng nhất định bởi yếu tố chủ quan của người chấm. Việc sử dụng Rubric sẽ giúp giám khảo đối chiếu bài làm với từng tiêu chí đánh giá cụ thể, tương ứng với các mức điểm đã được quy định sẵn, qua đó bảo đảm sự thống nhất trong quá trình chấm thi.

“Có thể hiểu Rubric giống như một bộ đáp án chi tiết hơn dành cho các môn học mang tính định tính như Ngữ văn. Mỗi tiêu chí đều gắn với mức điểm cụ thể, giúp giảm thiểu tối đa sự cảm tính trong quá trình đánh giá”, ông Hà cho biết.

Đại diện Bộ GD&ĐT cũng khẳng định việc triển khai Rubric không phải là giải pháp mang tính đột ngột. Nội dung này đã được đưa vào các chương trình tập huấn giáo viên và được một số địa phương thử nghiệm trước khi áp dụng chính thức trong kỳ thi năm nay.

Liên quan đến đề thi Ngữ văn, trước những ý kiến tranh luận về việc sử dụng câu chuyện của doanh nhân công nghệ Steve Jobs làm ngữ liệu cho phần nghị luận xã hội, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà khẳng định toàn bộ nội dung đề thi đều trải qua quy trình phản biện nghiêm ngặt trong Hội đồng ra đề.

Theo ông, yếu tố vùng miền và điều kiện tiếp cận thông tin của học sinh luôn được tính toán kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng đề thi. Đề không yêu cầu thí sinh phải ghi nhớ các thông tin tiểu sử về Steve Jobs mà tập trung đánh giá khả năng phân tích, lập luận và tư duy xã hội trên cơ sở ngữ liệu được cung cấp.

“Đây là câu hỏi có tính phân hóa, nhưng đã được điều chỉnh về cấu trúc điểm số để bảo đảm phù hợp với năng lực của thí sinh. Điều quan trọng là học sinh vận dụng khả năng lập luận và hiểu vấn đề chứ không phải ghi nhớ kiến thức ngoài chương trình”, ông Hà nhấn mạnh.

Đối với những băn khoăn liên quan đến độ khó của đề thi Tiếng Anh, đại diện Bộ GD&ĐT cho biết yêu cầu đầu ra đối với học sinh tốt nghiệp THPT là đạt bậc 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam. Một số từ vựng được cho là vượt chuẩn nếu xuất hiện trong đề thi đều được đặt trong ngữ cảnh hỗ trợ, không đóng vai trò quyết định đến việc lựa chọn đáp án.

Theo Bộ GD&ĐT, mục tiêu của đề thi là vừa bảo đảm chuẩn đầu ra, vừa tạo được độ phân hóa cần thiết phục vụ công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng.

Liên quan đến phản ánh về phông chữ khó đọc trong đề thi Tiếng Anh năm 2025, Bộ GD&ĐT cho biết đã ban hành hướng dẫn chi tiết về quy cách in sao, cỡ chữ, căn lề và quy trình kiểm tra chất lượng bản in trước khi phát hành tới các địa phương. Các đơn vị thực hiện in sao đề thi phải chịu trách nhiệm nếu không tuân thủ đúng quy định.

Đề cập đến sự chênh lệch về mức độ khó giữa các môn Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà cho rằng đây là vấn đề Bộ GD&ĐT đang tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện. Trong dài hạn, khi chuyển sang tổ chức thi trên máy tính và sử dụng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa cùng các kỹ thuật khảo thí hiện đại, việc cân bằng độ khó giữa các môn thi sẽ được xử lý hiệu quả hơn.

Theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT, kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ được công bố sau khi hoàn tất công tác chấm thi, đối sánh dữ liệu và xử lý kết quả trên phạm vi toàn quốc.