Đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn khiêm tốn
Phát biểu tại Hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã có hơn một triệu doanh nghiệp đang hoạt động chính thức và 5 triệu hộ kinh doanh. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, tạo ra phần lớn việc làm trong nền kinh tế. Một số tập đoàn tư nhân đã vươn lên giữ vị trí đáng kể không chỉ trên thị trường nội địa mà còn bắt đầu mở rộng ra khu vực và thế giới.
 |
| Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). |
Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị năm 2025 đã chính thức xác định kinh tế tư nhân là "một động lực quan trọng nhất" của nền kinh tế quốc gia, là "lực lượng tiên phong" trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
“Câu hỏi đặt ra hôm nay không còn là "có nên phát triển kinh tế tư nhân hay không", mà là liệu các tập đoàn kinh tế tư nhân Việt Nam đã thực sự sẵn sàng để dẫn dắt quá trình hiện đại hóa nền kinh tế hay chưa?”, ông Đậu Anh Tuấn nêu vấn đề.
Nếu chỉ nhìn vào những con số thống kê vĩ mô, người ta có thể bỏ qua một thực tế quan trọng: Trong vòng chưa đầy ba thập niên, khu vực tư nhân Việt Nam đã sinh ra những doanh nghiệp mà quy mô và tầm vóc vượt xa mọi kỳ vọng ban đầu. Đây không phải là kết quả của sự may mắn hay ưu đãi chính sách đặc biệt nào, mà là sản phẩm của ý chí, năng lực và sự dấn thân của một thế hệ doanh nhân Việt Nam.
Trong top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam, doanh nghiệp tư nhân tăng từ 263 năm 2016 lên 315 năm 2023. Theo Fortune Southeast Asia 500, Việt Nam có 76 công ty nằm trong top 500 của Đông Nam Á.
 |
| Quang cảnh hội thảo. |
Tuy nhiên, nếu đặt khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong tương quan khu vực và thế giới, một nghịch lý nổi lên rõ ràng: Đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng chưa sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn khiêm tốn.
Theo số liệu điều tra VPE500, phần lớn doanh thu của nhóm doanh nghiệp tư nhân lớn nhất đến từ hai lĩnh vực tài chính và bất động sản, chiếm hơn một nửa tổng doanh thu. Trong khi đó, công nghiệp chế biến và chế tạo chỉ chiếm chưa đến 10%. Sự chênh lệch này phản ánh thực tế rằng khu vực doanh nghiệp tư nhân lớn đang phát triển theo hướng ngắn hạn, thiên về đầu tư tài chính và tài sản, thay vì tập trung vào sản xuất và đổi mới công nghệ.
Động lực từ VinFast đối với việc hình thành chuỗi liên kết kinh tế
Một câu hỏi là khi nào Việt Nam có thể sở hữu được những ngành công nghiệp chế tạo có năng lực nội sinh đủ mạnh để dẫn dắt tăng trưởng dài hạn và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu?
Sự xuất hiện của VinFast trong bối cảnh này được nhiều chuyên gia đánh giá là một bước ngoặt đáng chú ý. Điều quan trọng không nằm ở việc xuất hiện thêm một doanh nghiệp sản xuất ô tô, mà ở cách tiếp cận hoàn toàn khác về phát triển ngành.
Ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup cho biết, thay vì đi theo con đường lắp ráp, VinFast lựa chọn xây dựng một tổ hợp sản xuất tự động hóa cao ngay từ đầu, với đầy đủ các công đoạn từ nghiên cứu phát triển tới dập, hàn, sơn, sản xuất động cơ và từng bước làm chủ các công nghệ lõi. Đây là nền tảng để chuyển dịch từ “sản xuất phụ thuộc” sang “sản xuất tự chủ”.
 |
| Ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup. |
“Quan trọng hơn, VinFast không phát triển như một thực thể đơn lẻ mà định vị mình như một hạt nhân trong chuỗi sản xuất, đóng vai trò kết nối và dẫn dắt mạng lưới các nhà cung cấp. Chính cách tiếp cận này đã bắt đầu tái cấu trúc ngành ô tô Việt Nam theo hướng hình thành chuỗi liên kết kinh tế nội địa”, ông Lê Khắc Hiệp cho biết.
Theo ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, các tập đoàn kinh tế không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP và thu ngân sách Nhà nước, tạo ra hàng triệu việc làm, mà còn trực tiếp triển khai các công trình, dự án trọng điểm quốc gia; xây dựng và đưa thương hiệu của các ngành sản xuất, dịch vụ, thương mại Việt Nam vươn tầm quốc tế, qua đó ngày càng củng cố năng lực tự chủ của nền kinh tế.
“Đứng từ góc độ ngành ngân hàng, hệ thống các tổ chức tín dụng luôn đồng hành, bứt phá và đóng góp vào sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế nói riêng cũng như tăng trưởng kinh tế nói chung”, ông Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết.
Giới thiệu về chiến lược của Ngân hàng SHB trong bối cảnh nền kinh tế bước sang giai đoạn cần những doanh nghiệp lớn, những tập đoàn và tổng công ty có vai trò dẫn dắt tăng trưởng, ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc SHB cho biết, SHB tiếp tục khẳng định lựa chọn chiến lược của mình bằng việc hợp tác, cung ứng sản phẩm và dịch vụ cho nhiều đối tác lớn như TKV, VRG, Tasco, Vinachem, BSR và nhiều doanh nghiệp đầu ngành khác.
 |
| TS. Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. |
“Điều quan trọng ở đây không chỉ là danh mục đối tác, mà là logic đồng hành. SHB không chỉ đi cùng từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà đi cùng những thực thể kinh tế có khả năng lan tỏa tới ngành, tới chuỗi giá trị và tới nền kinh tế. Điều đó cho thấy ngân hàng đã đặt mình vào đúng vị trí của một định chế tài chính song hành cùng các “đầu tàu” phát triển. Và khi đi cùng những thực thể như vậy, SHB cũng gián tiếp đi cùng những động lực tăng trưởng của quốc gia”, ông Đỗ Quang Vinh khẳng định.
Ở tầm nhìn vĩ mô, TS. Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, việc khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện kỹ thuật của chính sách, mà là một cuộc cải cách toàn diện về tư duy quản lý và phát triển. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, môi trường kinh doanh trở nên minh bạch và thuận lợi hơn, các tập đoàn kinh tế Việt Nam sẽ có đủ điều kiện để bứt phá, trở thành lực lượng dẫn dắt nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.
Theo TS. Nguyễn Đức Hiển, việc xây dựng các tập đoàn kinh tế dân tộc không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng, mà còn là yếu tố quyết định để nâng cao vị thế quốc gia. Những “con sếu đầu đàn” nếu được tạo điều kiện phát triển đúng hướng sẽ không chỉ góp phần gia tăng nội lực kinh tế, mà còn đưa thương hiệu Việt Nam vươn xa trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
