UBND TP. Hà Nội vừa quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát dự án “Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm: Xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng” của Công ty cổ phần Phenikaa-X.
Mục tiêu của dự án là kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy của hệ thống trong điều kiện thực tế, đánh giá hiệu quả mô hình vận tải và trải nghiệm người dùng, đồng thời tạo tiền đề xây dựng quy chuẩn đối với xe tự hành tại Việt Nam.
 |
| Hà Nội thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm: Xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng. Ảnh: Phenikaa-X |
Phenikaa-X là doanh nghiệp khoa học công nghệ Việt Nam được cấp phép thử nghiệm công nghệ tự hành cấp độ 4 và sở hữu bằng độc quyền sáng chế robot giao hàng chặng cuối tại Việt Nam. Doanh nghiệp tự phát triển toàn bộ phần mềm tự hành và hệ thống quản lý đội xe, đồng thời hợp tác thiết kế phần cứng với Alpha Asimov.
Các phương tiện sử dụng những công nghệ và thiết bị như cảm biến LiDAR, camera, radar, IMU và GNSS từ các nhà cung cấp quốc tế. Hệ thống của Phenikaa-X được phát triển theo hai hướng. Hướng thứ nhất sử dụng cảm biến LiDAR kết hợp bản đồ HD Map và thuật toán dựa trên luật theo các quy tắc định sẵn nhằm bảo đảm an toàn và đáp ứng các tiêu chuẩn truy vết. Hướng thứ hai ứng dụng AI End-to-End trên nền tảng NVIDIA DRIVE sau khi doanh nghiệp tích lũy đủ dữ liệu giao thông thực tế tại Việt Nam.
Theo quyết định của UBND TP. Hà Nội, dự án được thử nghiệm trong thời gian 24 tháng tại hai khu vực cố định đã thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát.
Tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, phương tiện chính gồm robotaxi và robot giao hàng, phục vụ thử nghiệm gọi xe và giao đồ ăn đến các tòa nhà văn phòng. Toàn tuyến dài khoảng 11,5 km, chạy qua các đường N10 ngoại trừ đoạn qua nhà máy M3 Viettel, N12, N15, N16 ngoại trừ đoạn qua Trung tâm dữ liệu Quốc gia, đường trục chính khu công nghệ cao nối từ NIC đến cầu vượt Phú Cát, đoạn cầu vượt Phú Cát đến nhà máy Phenikaa, cùng các đường Rd4, Rd5, Rd6 và Rd8.
 |
| Xe quét đường tự hành của Công ty Cổ phần Phenikaa-X. Ảnh: Phenikaa-X |
Tại Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc, phương tiện thử nghiệm gồm xe buýt tự hành và robot dọn vệ sinh đường tự động, hỗ trợ sinh viên di chuyển từ khu ký túc xá đến giảng đường, khu học quân sự hoặc bến xe buýt vào khu vực. Cung đường dài khoảng 2,8 km, bao gồm một phần tuyến đường số 2 và số 5.
Các phương tiện hoạt động từ 09:00 đến 16:30 hằng ngày, trong điều kiện ban ngày có đủ ánh sáng tự nhiên, với tốc độ tối đa không quá 40 km/h. Trong 12 tháng, quy mô chở khách dự kiến đạt từ 40.000 đến 50.000 lượt đối với xe buýt và từ 20.000 đến 35.000 lượt đối với robotaxi. Xe buýt tự hành được phép chở tối đa 08 hành khách/lượt và robotaxi tối đa 04 hành khách/lượt, không bao gồm người giám sát.
Dự án chỉ hoạt động khi trời nắng, nhiều mây, mưa nhỏ đến mưa vừa, sương mù nhẹ hoặc mặt đường ướt sau mưa. Phương tiện phải dừng ngay khi xảy ra mưa lớn, giông sét, gió mạnh, sương mù dày đặc hoặc ngập úng.
Để tạo điều kiện thử nghiệm công nghệ mới, UBND TP. Hà Nội cho phép dự án tạm thời không áp dụng một số quy định về bảo đảm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, đăng ký xe, gắn biển số và kiểm định theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Luật số 118/2025/QH15 và các Nghị định 151/2024/NĐ-CP, Nghị định 236/2026/NĐ-CP.
Phenikaa-X được phép áp dụng thay thế các tiêu chuẩn quốc tế gồm SAE J3016:2021, ISO 26262:2018, ISO 21448:2022, ISO/SAE 21434:2021, ISO/SAE PAS 22736:2021, UNECE R155, R156 cùng các báo cáo kiểm thử kèm theo.
Thông tư số 52/2024/TT-BGTVT và Thông tư 53/2024/TT-BGTVT cũng được miễn áp dụng ở một số quy định về sử dụng phụ tùng mới hoàn toàn, giới hạn số người chở khi chạy thử trên đường và yêu cầu phải chạy thử ở nước ngoài. Tuy nhiên, Phenikaa-X không được sử dụng phụ tùng cũ đối với hệ thống phanh và hệ thống lái, phải tự lập hồ sơ kiểm định chất lượng nội bộ và chịu trách nhiệm pháp lý về độ an toàn chịu lực.
 |
| Giám sát từ xa robot giao hàng. Ảnh: Phenikaa-X |
Đối với xe buýt và robotaxi, bắt buộc phải có 01 người giám sát an toàn ngồi trực tiếp tại vị trí lái, tương đương cấp độ 3 theo tiêu chuẩn SAE J3016 năm 2021. Người giám sát phải có giấy phép lái xe phù hợp, đủ sức khỏe, được đào tạo và sẵn sàng can thiệp thủ công ngay lập tức để tiếp quản xe. Với robot dọn vệ sinh và robot giao hàng, nhân sự giám sát phải có mặt trực tiếp tại hiện trường.
Quy chế cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ đối với việc quản lý dữ liệu phát sinh, gồm dữ liệu cảm biến và dữ liệu bản đồ số HD Map. Dữ liệu phải được lưu trữ tối thiểu 06 tháng để phục vụ giám sát, điều tra sự cố và lưu giữ tối đa không quá 24 tháng. Toàn bộ dữ liệu gốc phải được tiêu hủy tự động chậm nhất 06 tháng kể từ ngày kết thúc thử nghiệm và bàn giao cho UBND thành phố thông qua Sở Khoa học và Công nghệ.
Việc truy cập dữ liệu được phân quyền theo 5 lớp chủ thể. Dữ liệu hình ảnh thu thập tại nơi công cộng phải được che mờ khuôn mặt người và biển số của các phương tiện khác. Phenikaa-X phải thông báo và có sự đồng ý của hành khách trước khi lên phương tiện thử nghiệm. Quy chế cũng nghiêm cấm chuyển dữ liệu bản đồ số HD Map và dữ liệu thô ra nước ngoài.
Nếu xảy ra sự cố lộ lọt thông tin cá nhân, doanh nghiệp phải báo cáo cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong vòng 72 giờ theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15; đồng thời báo cáo Ban quản lý và Sở Khoa học và Công nghệ trong 48 giờ để xử lý, cô lập hệ thống.
Phenikaa-X có trách nhiệm lập báo cáo nội bộ hằng ngày kết hợp cổng kết nối dữ liệu trực tiếp và gửi báo cáo tháng chậm nhất vào ngày 03 của tháng kế tiếp. Đối với sự cố mức 3, báo cáo sơ bộ phải được thực hiện trong vòng 02 giờ và báo cáo chi tiết trong vòng 24 giờ. Sự cố mức 4 phải báo cáo sơ bộ trong vòng 01 giờ đến toàn bộ các cơ quan có thẩm quyền. Sự cố mức 5 phải được báo cáo ngay lập tức tại thời điểm chuẩn bị xảy ra hoặc ngay khi xảy ra sự cố đến Ban quản lý và UBND.
Trường hợp sự cố vượt quá thẩm quyền xử lý của một cấp, quy trình bắt buộc phải báo cáo chuyển cấp ngay theo chuỗi 8 bước, từ Kỹ sư vận hành đến Quản lý vận hành, Chỉ huy ứng phó, Ban giám sát, Ban quản lý các Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Thành phố cùng Sở Khoa học và Công nghệ, cuối cùng báo cáo lên UBND thành phố Hà Nội.
UBND TP. Hà Nội giao Ban quản lý các Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Thành phố làm đầu mối trực tiếp hướng dẫn, giám sát và kiểm soát dự án. Sở Khoa học và Công nghệ là đầu mối tổng hợp, tham mưu, tổ chức đánh giá kết quả và thẩm định hoàn thành thử nghiệm.
Các cơ quan chuyên môn gồm Sở Xây dựng, Công an thành phố Hà Nội, Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc và UBND xã Hòa Lạc sẽ phối hợp hướng dẫn, kiểm soát, bảo đảm quá trình thử nghiệm của Phenikaa-X diễn ra an toàn và đúng quy định.
Việc Hà Nội cho phép thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh là bước triển khai thực tế đối với công nghệ mới, đồng thời tạo cơ sở để đánh giá mức độ an toàn, độ tin cậy và khả năng vận hành của các phương tiện tự hành trước khi tiến tới hoàn thiện quy chuẩn, quy định liên quan tại Việt Nam.
