Khủng hoảng nhựa công nghiệp có thể đẩy giá iPhone và AI tăng mạnh

Nhựa là một thành phần quan trọng trong sản xuất bảng mạch in, vốn là hệ thần kinh của mọi thiết bị hiện đại, và khi giá thành bảng mạch tăng cao, tác động sẽ nhanh chóng lan sang điện thoại, máy tính xách tay, thiết bị đeo thông minh, máy chơi game, bộ định tuyến và máy chủ AI. Ảnh các chip máy tính trên một bảng mạch : Getty.

Khủng hoảng bắt đầu từ một vật liệu ít người biết đến

Khi nhắc đến chuỗi cung ứng công nghệ, phần lớn người dùng nghĩ đến chip bán dẫn, pin hoặc màn hình. Tuy nhiên, một trong những thành phần quan trọng nhất của mọi thiết bị điện tử hiện đại lại là nhựa polyphenylene ether (PPE), vật liệu nền được sử dụng để sản xuất bảng mạch in PCB.

PCB được ví như hệ thần kinh của thiết bị điện tử. Từ điện thoại thông minh, máy tính xách tay, máy chủ AI, bộ định tuyến mạng đến ô tô điện đều phụ thuộc vào loại bảng mạch này.

Cuộc xung đột tại Trung Đông đầu năm nay đã tạo ra cú sốc bất ngờ cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Tổ hợp công nghiệp Jubail tại Saudi Arabia, một trong những trung tâm hóa dầu lớn nhất thế giới, bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công tên lửa. Trong khi đó, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn khiến nhiều nhà máy hóa chất phải dừng sản xuất.

Theo chuyên gia chuỗi cung ứng Usha Haley của Đại học Wichita State, khu phức hợp Jubail cung cấp khoảng 70% nguồn nhựa PPE tinh khiết cao của thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ một điểm nghẽn tại Trung Đông có thể tác động đến toàn bộ ngành điện tử toàn cầu.

Giá PCB tăng 40%, áp lực đang lan sang thiết bị điện tử

Những tác động ban đầu đã xuất hiện trên thị trường nguyên liệu.

Theo báo cáo được Goldman Sachs trích dẫn, giá bảng mạch in PCB đã tăng tới 40% chỉ trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 4. Dữ liệu chỉ số giá sản xuất tháng 4 cũng cho thấy nhóm nhựa và vật liệu nhựa là một trong những yếu tố chính khiến giá hàng hóa chế biến tăng 9,4% so với cùng kỳ.

TTM Technologies, một trong những nhà sản xuất PCB lớn của Mỹ, cho biết đang chuẩn bị tăng giá từ 5% đến 25% đối với khách hàng.

Tại Trung Quốc, Victory Giant, doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng của Nvidia, cũng cảnh báo giá đồng và nhựa phục vụ sản xuất bảng mạch đang tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị.

Điều đáng chú ý là PCB không phải linh kiện có thể thay thế nhanh chóng. Quá trình sản xuất đòi hỏi các vật liệu đạt tiêu chuẩn điện học và nhiệt học cực kỳ nghiêm ngặt. Việc chuyển sang loại vật liệu khác có thể khiến doanh nghiệp phải thiết kế lại sản phẩm, kiểm định lại toàn bộ dây chuyền và mất nhiều tháng để hoàn tất.

Apple có thể chống chịu tốt hơn nhưng không miễn nhiễm

Apple được đánh giá là một trong những doanh nghiệp có khả năng chống chịu tốt nhất trước biến động chuỗi cung ứng.

Nhờ quy mô mua hàng khổng lồ, hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp và năng lực dự báo nhu cầu vượt trội, Apple có thể hấp thụ một phần chi phí tăng thêm mà không cần tăng giá bán ngay lập tức.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ngay cả Apple cũng không thể tránh hoàn toàn tác động nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài.

Theo Mark Vena, CEO SmartTech Research, người tiêu dùng có thể không thấy một khoản "phụ phí nhựa" xuất hiện trên iPhone mới, nhưng sẽ cảm nhận tác động thông qua việc giảm khuyến mại, thời gian giao hàng kéo dài, lượng hàng khan hiếm hơn và giá bán các phiên bản cấu hình cao tăng nhanh hơn.

Các doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp như nhà sản xuất điện thoại Android tầm trung, máy tính cá nhân, thiết bị chơi game và phụ kiện công nghệ có thể chịu ảnh hưởng sớm hơn Apple.

Đặc biệt, điện thoại màn hình gập được đánh giá là nhóm sản phẩm dễ chịu tác động nhất do cấu trúc PCB phức tạp và chi phí linh kiện vốn đã rất cao.

“Rất có thể người tiêu dùng sẽ không nghe thấy thông báo ‘thiếu hụt nhựa PPE’ tại cửa hàng Apple, nhưng họ có thể cảm nhận được điều đó qua giá cả cao hơn, thời gian sửa chữa lâu hơn, lượng hàng tồn kho khi ra mắt sản phẩm khan hiếm hơn và ít chương trình giảm giá hơn,” Vena cho biết. Bo mạch in là hệ thần kinh của mọi thiết bị hiện đại, và khi chi phí bo mạch tăng vọt, tác động sẽ nhanh chóng lan sang điện thoại, máy tính xách tay, thiết bị đeo, máy chơi game, bộ định tuyến và máy chủ AI.

AI có thể là nạn nhân lớn nhất

Cuộc khủng hoảng lần này không chỉ ảnh hưởng đến điện thoại hay laptop.

Sự bùng nổ AI đang khiến nhu cầu đối với PCB hiệu năng cao tăng chưa từng có. Các máy chủ AI, bộ tăng tốc tính toán, thiết bị mạng tốc độ cao và trung tâm dữ liệu đều cần những loại bảng mạch sử dụng nhựa PPE chất lượng cao.

Theo giáo sư Sridhar Tayur của Đại học Carnegie Mellon, nếu nhà máy Jubail tiếp tục ngừng hoạt động thêm vài tháng, những hệ thống phụ thuộc vào PCB cao cấp như trung tâm dữ liệu AI, mạng 5G và thiết bị điện tử hiệu năng cao sẽ đối mặt với áp lực lớn nhất.

Đây là vấn đề đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ như Apple, Nvidia, Google, Microsoft và Amazon đang chạy đua đầu tư hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI.

Một nút thắt nhỏ trong ngành hóa dầu có thể làm chậm toàn bộ quá trình mở rộng năng lực tính toán AI toàn cầu.

Góc nhìn Việt Nam: Ngành điện tử sẽ chịu tác động gián tiếp

Việt Nam hiện là một trong những trung tâm sản xuất điện tử lớn nhất thế giới với sự hiện diện của các tập đoàn như Samsung Electronics, LG Electronics, Foxconn và Intel.

Mặc dù phần lớn PCB và nguyên liệu đầu vào được nhập khẩu từ các thị trường quốc tế, các nhà máy tại Việt Nam vẫn nằm trong cùng chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu giá PCB tiếp tục tăng mạnh trong nửa cuối năm, chi phí sản xuất thiết bị điện tử xuất khẩu có thể chịu thêm áp lực.

Trong ngắn hạn, người tiêu dùng Việt Nam khó thấy giá smartphone hoặc laptop tăng đột biến. Tuy nhiên, nếu nguồn cung nhựa PPE chưa được khôi phục trước mùa mua sắm cuối năm, thị trường có thể chứng kiến mức giá cao hơn đối với các dòng điện thoại cao cấp, máy tính AI và thiết bị điện tử nhập khẩu.