 |
Lần đầu tiên trong lịch sử quản lý nền tảng số toàn cầu, các nhà xuất bản có quyền chủ động ngăn nội dung của mình xuất hiện trong các tính năng tóm tắt tự động của Google, sau khi Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA) bắt buộc tập đoàn này tuân thủ.
CMA gọi đây là "lần đầu tiên trên thế giới" khi các tờ báo và trang web có thể ngăn nội dung bị thu thập vào AI Overviews, AI Mode hay AI Overviews trong Discover mà không bị trừng phạt về thứ hạng tìm kiếm thông thường.
Cơ chế thực hiện được tích hợp vào Google Search Console, nền tảng miễn phí Google đang cung cấp cho chủ sở hữu website. Khi kích hoạt nút gạt mới này, toàn bộ trang web sẽ thoát khỏi các tính năng trả lời tự động của Google.
Tập đoàn Mỹ cho biết sẽ thử nghiệm với một nhóm nhỏ nhà xuất bản tại Anh trước khi mở rộng toàn cầu, đồng thời khẳng định quyết định từ chối sẽ không ảnh hưởng đến thứ hạng trang web trên kết quả tìm kiếm truyền thống, một cam kết được xem là điều kiện cốt lõi để các nhà xuất bản dám thực sự sử dụng quyền này.
Tháng 10 năm ngoái, CMA xác định Google có "vị trí thị trường chiến lược", tức là đủ sức mạnh để bị điều chỉnh theo luật cạnh tranh đặc biệt. Tháng 1 năm nay, cơ quan này yêu cầu Google phải trao cho các nhà xuất bản quyền lựa chọn rõ ràng giữa hai phương án: đồng ý để nội dung được tóm tắt tự động, hoặc hoàn toàn đứng ngoài. Đây là câu trả lời trực tiếp cho bài toán ngành báo chí toàn cầu đối mặt nhiều năm, khi Google đọc và diễn giải nội dung mà không cần dẫn người đọc quay lại nguồn gốc.
Dù bị ràng buộc bởi quy định, Google vẫn triển khai một loạt công cụ nhằm thuyết phục nhà xuất bản không từ chối hàng loạt. Tập đoàn này cho biết đã tăng số lượng liên kết nhúng trực tiếp trong câu trả lời tự động, bổ sung tính năng xem trước trang web để khuyến khích người dùng nhấp vào nguồn gốc, và sẽ hiển thị các chỉ số mới trong Google Search Console gồm số lần hiển thị, danh sách trang cụ thể xuất hiện trong câu trả lời tự động phân theo từng quốc gia.
Con số Google tiết lộ về quy mô người dùng, hơn 2,5 tỷ người dùng mỗi tháng với AI Overviews và hơn một tỷ người với AI Mode, vừa cho thấy sức ảnh hưởng khổng lồ của hệ thống này với nền kinh tế nội dung số, vừa lý giải tại sao tập đoàn cần các nhà xuất bản ở lại.
CMA nhấn mạnh rằng quy định mới đặt các tổ chức báo chí vào thế đàm phán mạnh hơn khi thương lượng hợp đồng cấp phép nội dung với Google, tương tự cách các hãng thông tấn lớn từng đàm phán bản quyền với nền tảng phát thanh truyền hình hàng chục năm trước. Khi nhà xuất bản nắm quyền rút lui, nội dung báo chí dần chuyển từ thứ được khai thác miễn phí thành hàng hóa có thể định giá và thương lượng.
Câu hỏi thực chất không còn là liệu nhà xuất bản có quyền từ chối hay không, mà là liệu họ có đủ dữ liệu và đòn bẩy để đàm phán một thỏa thuận xứng đáng với giá trị nội dung họ tạo ra, trong một cuộc chơi mà quy mô người dùng nghiêng hẳn về phía Google.
