Tài sản trú ẩn an toàn vì sao không còn hiệu quả?

Giá vàng tăng vào thứ Năm 2/7, khi cuộc xung đột ở Trung Đông leo thang khiến các nhà đầu tư đổ xô vào tài sản trú ẩn an toàn này, trong khi đồng đô la yếu hơn cũng hỗ trợ giá cả. (Ảnh: Damian Lemanski/Bloomberg via Getty Images)

Tài sản trú ẩn an toàn đang mất dần công thức chiến thắng

Tài sản trú ẩn an toàn từng là lựa chọn gần như mặc định của giới đầu tư mỗi khi bất ổn địa chính trị hoặc khủng hoảng tài chính xuất hiện. Tuy nhiên, những diễn biến trong năm 2026 cho thấy quy luật này đang thay đổi nhanh chóng.

Chiến sự tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu và những bất ổn kinh tế toàn cầu không khiến dòng tiền đổ mạnh vào trái phiếu Kho bạc Mỹ, vàng hay đồng yên Nhật như các chu kỳ trước. Thay vào đó, nhà đầu tư vẫn tiếp tục ưu tiên cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp hưởng lợi từ làn sóng trí tuệ nhân tạo.

Theo các chuyên gia được CNBC dẫn lời, đây không phải là một đợt "né rủi ro" thông thường mà là giai đoạn thị trường chịu tác động đồng thời từ lạm phát, lãi suất thực cao, áp lực nợ công và kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp công nghệ.

Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, nhận định điều kiện tài chính toàn cầu vẫn khá thuận lợi, trong khi tâm lý chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư chưa suy giảm đáng kể. Điều đó giúp thị trường chứng khoán Mỹ cùng nhiều thị trường châu Á tiếp tục duy trì quanh các mức cao lịch sử nhờ nhóm cổ phiếu AI.

Các doanh nghiệp như Nvidia, Intel, Samsung Electronics, SK Hynix hay TSMC tiếp tục thu hút dòng vốn khi lợi nhuận kỳ vọng tăng nhanh hơn nhiều nhóm ngành khác.

Lạm phát khiến trái phiếu mất sức hút

Thông thường, trái phiếu Chính phủ Mỹ là nơi dòng tiền tìm đến trong thời kỳ bất ổn. Tuy nhiên lần này, lợi suất trái phiếu lại tăng thay vì giảm.

Henning Potstada, Giám đốc toàn cầu phụ trách đầu tư đa tài sản của DWS, cho rằng thị trường đang tập trung nhiều hơn vào nguy cơ lạm phát thay vì rủi ro suy thoái.

Nếu giá dầu tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị, lạm phát sẽ gia tăng, khiến các khoản lãi cố định từ trái phiếu trở nên kém hấp dẫn hơn. Nhà đầu tư vì thế yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro mất giá của đồng tiền.

Bên cạnh đó, quy mô nợ công của Mỹ tiếp tục là yếu tố khiến nhiều nhà đầu tư theo dõi sát. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 dự kiến khoảng 1.900 tỷ USD, tương đương 5,8% GDP.

Dù thị trường vẫn đánh giá trái phiếu Kho bạc Mỹ là tài sản có mức độ an toàn rất cao, áp lực tài khóa khiến khả năng tăng giá của loại tài sản này không còn mạnh như các chu kỳ khủng hoảng trước.

Vàng và đồng yên cũng không còn phản ứng theo lối cũ

Diễn biến của vàng cũng khiến nhiều chuyên gia bất ngờ.

Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs, cho rằng vàng hiện không còn là tài sản trú ẩn thuần túy. Giá kim loại quý chịu tác động mạnh từ đồng USD và lợi suất thực của Mỹ, hai yếu tố thường có ảnh hưởng lớn hơn những biến động địa chính trị trong ngắn hạn.

Giá vàng hôm nay 3/7: Vàng miếng và nhẫn trơn bật tăng theo đà thế giới

Theo DWS, một phần biến động hiện nay còn đến từ dòng tiền đầu cơ và nhà đầu tư cá nhân sau giai đoạn vàng tăng mạnh năm trước. Những dòng vốn giao dịch ngắn hạn khiến giá vàng dao động mạnh hơn thay vì phản ánh nhu cầu phòng vệ truyền thống.

Trong khi đó, đồng yên Nhật cũng đánh mất vai trò "hầm trú ẩn" quen thuộc.

Dù Ngân hàng Nhật Bản đã nâng lãi suất lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, đồng yên vẫn suy yếu quanh ngưỡng 162 JPY đổi 1 USD. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ lệ nợ công trên GDP của Nhật Bản đã lên tới hơn 204% trong năm 2026, cao nhất thế giới.

Các chuyên gia cho rằng sự khác biệt về chính sách tiền tệ giữa Nhật Bản và Mỹ cùng khoảng cách lợi suất trái phiếu vẫn khiến đồng yên chịu áp lực giảm giá, làm suy yếu vai trò trú ẩn vốn duy trì suốt nhiều thập kỷ.

Chiến lược phòng thủ của nhà đầu tư đang thay đổi

Diễn biến của năm 2026 cho thấy các tài sản phòng thủ không biến mất mà đang phản ứng nhiều hơn với các yếu tố kinh tế vĩ mô riêng thay vì cùng tăng giá mỗi khi thị trường xuất hiện biến động.

Điều này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách phân bổ tài sản của giới đầu tư toàn cầu. Thay vì phụ thuộc vào một loại tài sản trú ẩn duy nhất, nhiều quỹ đầu tư đang kết hợp cổ phiếu tăng trưởng, vàng, trái phiếu và các tài sản thay thế để giảm rủi ro danh mục.

Xu hướng này cho thấy việc xây dựng danh mục đầu tư trong giai đoạn hiện nay sẽ đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn, khi lạm phát, chính sách tiền tệ và cuộc đua AI đang có ảnh hưởng lớn không kém các yếu tố địa chính trị truyền thống.