Việc triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phương tiện bay không người lái (UAV) tại Điện Biên đánh dấu mốc cơ chế sandbox chính thức đi vào thực tiễn cho một lĩnh vực kinh tế mới. UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định 1291/QĐ-UBND cấp phép thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phục vụ phát triển kinh tế không gian tầm thấp.
 |
| Mô hình thành công tại Điện Biên sẽ trở thành chuẩn tham chiếu quốc gia, hiện đã có gần 10 địa phương đề xuất triển khai mô hình tương tự. |
Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho công nghệ mới. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi động lực mới, kinh tế không gian tầm thấp trở thành lĩnh vực tiềm năng. Các quốc gia như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước châu Âu đang tích cực phát triển hệ sinh thái công nghiệp, dữ liệu và dịch vụ dựa trên thiết bị bay tầm thấp.
Thách thức lớn nhất của công nghệ mới nằm ở khả năng thích ứng của thể chế. Việc chờ đợi hệ thống pháp luật hoàn thiện đầy đủ có thể làm mất cơ hội, trong khi triển khai đại trà khi chưa đánh giá đủ rủi ro dễ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và an toàn bay. Mô hình sandbox giải quyết khoảng trống này bằng cách cho phép đổi mới trong phạm vi kiểm soát, lấy kết quả thực tế làm cơ sở hoàn thiện chính sách.
 |
Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Quốc phòng, UBND tỉnh Điện Biên và các doanh nghiệp khảo sát thực địa, đánh giá các yêu cầu an ninh an toàn. Đề án thiết lập hành lang bay và cơ chế phối hợp liên ngành tập trung vào ba nhóm ứng dụng chính: Nông nghiệp thông minh: Gieo hạt, phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát vụ mùa và vận chuyển nông sản. Logistics tầm thấp: Vận chuyển thuốc, vật tư y tế, mẫu bệnh phẩm và hàng hóa thiết yếu tới vùng sâu vùng xa. Quản lý tài nguyên và dịch vụ công: Lập bản đồ số, khảo sát địa hình, quản lý rừng, cảnh báo thiên tai. Quản lý tài nguyên và dịch vụ công: Lập bản đồ số, khảo sát địa hình, quản lý rừng, cảnh báo thiên tai. Điểm then chốt của sandbox Điện Biên là cơ chế miễn trừ có kiểm soát. Doanh nghiệp sản xuất UAV trong nước được cắt giảm khoảng 60 yêu cầu liên quan đến thử nghiệm, đánh giá tần số, tương thích điện từ và chứng nhận sự phù hợp.
Tuy nhiên, hoạt động thử nghiệm bị giới hạn nghiêm ngặt về phạm vi, thời gian, khu vực, chịu sự giám sát trực tiếp từ các cơ quan quản lý về quốc phòng và an toàn bay. oàn bộ dữ liệu từ hàng nghìn chuyến bay thử nghiệm được quản lý trên kiến trúc thống nhất, làm cơ sở xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn pháp lý. Sandbox được thực hiện qua 4 giai đoạn từ chuẩn bị, thử nghiệm, tổng kết chính sách đến mở rộng.
ViettelPost và FPT đóng vai trò nòng cốt trong phát triển công nghệ và vận hành. Bộ Quốc phòng bảo đảm an toàn bay và an ninh. Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò kết nối địa phương với doanh nghiệp và chuyên gia. Mô hình thành công tại Điện Biên sẽ trở thành chuẩn tham chiếu quốc gia, hiện đã có gần 10 địa phương đề xuất triển khai mô hình tương tự.
