Sáng 5/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo họp báo công bố phương án xử lý đối với các thí sinh tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, Trưởng Ban chỉ đạo cấp quốc gia kỳ thi, chủ trì buổi họp báo cùng ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, và đại diện Bộ Công an.
Toàn bộ chuỗi phát hiện, xác minh và xử lý sự việc đều đi qua công cụ dữ liệu cùng hệ thống công nghệ. Từ khâu phân tích phổ điểm, quét thiết bị điện tử trong phòng thi, tới trạng thái hồ sơ trên hệ thống xét tuyển trực tuyến, mỗi mắt xích đều cho thấy vai trò của hạ tầng số trong một kỳ thi hơn 1,2 triệu thí sinh.
Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định tổ chức thi lại tất cả các môn tại điểm thi nêu trên, dự kiến trong hai ngày 14 và 15/8/2026, kết quả công bố dự kiến ngày 19/8/2026.
 |
| Thứ trưởng Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng - Trưởng Ban chỉ đạo cấp quốc gia kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026; ông Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng tại buổi họp báo. Ảnh DV |
Theo ông Huỳnh Văn Chương, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phân tích dữ liệu kết quả điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của 34 tỉnh, thành phố, đồng thời tiếp nhận phản ánh từ báo chí và dư luận xã hội. Từ nguồn dữ liệu đó, Bộ chủ động phối hợp với Bộ Công an kiểm tra, xác minh vi phạm Quy chế thi tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.
Con số khiến hệ thống phân tích cảnh báo khá rõ ràng. Điểm thi có 328 thí sinh, trong đó 6 thí sinh tự do, nhưng ghi nhận tới 147 bài thi môn Toán đạt điểm 10, chiếm hơn 95% tổng số điểm 10 môn Toán của toàn tỉnh. Ngoài nhóm điểm tuyệt đối, các thí sinh có số báo danh gần nhau hầu hết đạt điểm cao, chỉ 3 em dưới 8 điểm.
Cách phát hiện như vậy phản ánh một phương pháp quen thuộc trong khoa học dữ liệu, đó là dò tìm điểm dị biệt trong phân phối thống kê. Khi một cụm nhỏ trong tập dữ liệu lệch hẳn khỏi tương quan nhiều năm của cả tỉnh, hệ thống sẽ đánh dấu cụm đó để con người kiểm tra thủ công.
Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao vai trò của báo chí và dư luận xã hội trong việc phát hiện dấu hiệu bất thường của kỳ thi. Theo Thứ trưởng, nhiều vụ tiêu cực thi cử đi ra ánh sáng nhờ cả cơ quan chức năng, phân tích dữ liệu của Bộ lẫn phản ánh từ báo chí.
Sự kết hợp giữa hai kênh giám sát cho thấy dữ liệu tự nó chưa đủ. Thuật toán chỉ ra vị trí cần nhìn kỹ, còn nghiệp vụ điều tra và thông tin từ thực địa mới xác lập được bản chất hành vi.
Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhìn nhận các phương thức gian lận bằng công nghệ cao đang phát triển rất nhanh. Trong kỳ thi vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an khuyến khích các địa phương sử dụng máy quét an ninh cầm tay để phát hiện thiết bị điện tử mang trái phép vào phòng thi.
Máy quét cầm tay hoạt động theo nguyên lý cảm ứng điện từ, phát hiện kim loại và mạch điện tử trong phạm vi gần, kể cả với các thiết bị siêu nhỏ như tai nghe hạt đậu hay camera ngụy trang trong cúc áo. Thiết bị vận hành nhanh, chi phí thấp, phù hợp triển khai diện rộng ở cấp điểm thi.
Về đề xuất lắp camera trong tất cả phòng thi, Thứ trưởng cho rằng phương án đó chưa hẳn tối ưu. Cả nước có khoảng 2.500 điểm thi với hơn 54.000 phòng thi, chỉ cần một sơ suất trong quá trình vận hành, bảo mật hoặc kết nối dữ liệu cũng có thể phát sinh rủi ro rất lớn.
 |
| Thứ trưởng Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng thông tin tại họp báo. Ảnh DV |
Lập luận nêu trên chạm đúng vấn đề kỹ thuật cốt lõi của mọi hệ thống giám sát tập trung. Một mạng camera 54.000 điểm cuối sinh ra khối lượng hình ảnh khổng lồ cần lưu trữ, truyền tải và phân quyền truy cập, trong khi năng lực bảo mật ở nhiều địa phương chưa đồng đều.
Với kỳ thi lại dành cho 328 thí sinh, Thứ trưởng cho rằng chưa cần lắp camera riêng. Bộ ưu tiên tạo tâm lý bình thường cho các em, đồng thời bố trí lực lượng giám sát độc lập để bảo đảm tính khách quan.
Ở tầm dài hạn, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát để phòng gian lận, tiếp tục cử giảng viên đại học giám sát các điểm thi địa phương. Bộ cũng hoàn thiện Đề án tổ chức thi trên máy tính, có giai đoạn thử nghiệm và thí điểm.
Thứ trưởng nhấn mạnh yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Theo ông, dù công nghệ hiện đại đến đâu thì cán bộ làm công tác thi vẫn phải có nhận thức pháp luật, bản lĩnh chính trị và đạo đức công vụ. Nói về sự việc, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng chia sẻ: "Chúng tôi rất buồn, rất đau xót".
Đại tá Nguyễn Tuấn Hưng, Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra, Bộ Công an, cho biết kết quả điều tra bước đầu xác định sai phạm của tập thể hội đồng thi tại điểm thi. Cơ quan điều tra đã khởi tố 29 bị can, trong đó 7 người chịu biện pháp tạm giam, cùng về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Trong số đó, Công an tỉnh Tuyên Quang khởi tố 27 bị can, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố 2 bị can, gồm cả Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang và chủ điểm thi. Khi có đủ căn cứ, cơ quan điều tra sẽ khởi tố thêm các tội danh khác.
 |
| Đại tá Vũ Tuấn Hưng, đại diện Bộ Công an thông tin tại họp báo. Ảnh DV |
Phần liên quan trực tiếp tới hạ tầng số nằm ở khâu xét tuyển. Đại tá Trần Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ, Bộ Công an, cho biết việc xét tuyển vào các trường, bao gồm các trường Công an, đều chạy trên hệ thống đăng ký xét tuyển trực tuyến.
Nếu hồ sơ của thí sinh trên hệ thống đang ở trạng thái chưa đủ điều kiện, các cơ sở xét tuyển sẽ không xét tuyển đối với những trường hợp đó. Cơ chế trạng thái hồ sơ như vậy vận hành giống một cờ khóa kỹ thuật, ngăn dữ liệu chưa hợp lệ chảy tiếp vào các bước sau của quy trình tuyển sinh.
Kết quả thi ngày 11 và 12/6/2026 vì thế không phục vụ xét tuyển đại học, cao đẳng, các em cũng chưa tham gia xét tuyển theo hình thức khác cho tới khi có kết quả thi lại. Sau kỳ thi lại, kết quả hợp lệ sẽ cập nhật vào hệ thống theo nguyện vọng đã đăng ký.
Đại tá Trần Hồng Quang khẳng định: "Nếu cơ quan điều tra phát hiện sai phạm thì vẫn xử lý".
Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ việc tổ chức thi lại nhằm bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan và công bằng của kỳ thi, không mang tính chất kỷ luật đối với thí sinh tại điểm thi. Trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân, trong đó có thí sinh vi phạm, sẽ căn cứ kết quả điều tra và mức độ vi phạm cụ thể.
Sự việc ở Tuyên Quang cho thấy một kỳ thi quốc gia ngày nay vận hành như một hệ thống thông tin lớn, nơi dữ liệu phổ điểm, thiết bị quét an ninh và hệ thống xét tuyển trực tuyến tạo thành các lớp kiểm soát chồng lấn. Lớp phân tích dữ liệu đã làm tròn vai trò phát hiện, còn lớp phòng ngừa tại phòng thi vẫn cần củng cố bằng cả công nghệ lẫn con người.
