Thiếu phổ tần có thể làm mất 42% lợi ích kinh tế từ 6G

Công nghệ 6G vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, chưa có chuẩn kỹ thuật chính thức nào được ban hành.

Theo báo cáo “Tầm nhìn 2040, lợi ích kinh tế của 6G” vừa công bố, GSMA dự báo công nghệ di động thế hệ thứ sáu (6G) có thể đóng góp thêm 1.240 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2040, tương đương 0,7% GDP thế giới. Tuy nhiên, trong kịch bản nguồn cung băng tần bị hạn chế, giá trị đóng góp này có thể giảm còn 720 tỷ USD. Nhóm chuyên gia GSMA Intelligence gồm Harry Aquije Ballon, Kalvin Bahia và Pau Castells tính toán phần giá trị kinh tế tăng thêm do 6G tạo ra so với kịch bản thế giới tiếp tục sử dụng 5G làm công nghệ di động tiên tiến nhất.

“6G có thể mang lại 1.240 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu, nhưng lợi ích này không tự động trở thành hiện thực. Hơn 500 tỷ USD giá trị kinh tế phụ thuộc vào các quyết định phân bổ băng tần mà chính phủ các nước đưa ra ngay từ hôm nay”, ông John Giusti, Giám đốc quản lý chính sách của GSMA, nhận định.

Thiếu phổ tần, 6G có thể mất 520 tỷ USD giá trị kinh tế

Nhóm tác giả dựng kịch bản hạn chế, trong đó băng tần thấp dưới 1 GHz chỉ đáp ứng 72% nhu cầu còn băng tần trung từ 1 đến 8 GHz đạt 50%. Khoảng chênh giữa kịch bản đó với kịch bản đủ phổ tần ở mọi băng chính là 520 tỷ USD bị mất đi vào năm 2040. Theo GSMA, thế giới cần trung bình 2 đến 2,5 GHz băng tần trung cho giai đoạn 2035 đến 2040, các nước có nhu cầu cao cần tới 2,4 đến 3,3 GHz, trong khi mức cấp phát trung bình hiện chỉ quanh 1 GHz. Nếu giữ nguyên lượng phổ tần như hôm nay, ít nhất một nửa nhu cầu băng tần trung của 6G sẽ bỏ ngỏ. Ở băng tần thấp, nếu dải 600 MHz không được dành cho 6G, mạng sẽ hụt 80 MHz trong tổng nhu cầu 290 MHz.

Báo cáo chỉ ra thiệt hại mang tính tích lũy, bởi thiếu phổ tần kéo tụt hiệu năng mạng suốt cả giai đoạn và khoản mất mát lớn dần theo từng năm. Phần lớn thiệt hại dự báo gắn với băng tần trung, vốn vừa giữ vai trò then chốt vừa khan hiếm nhất. Tình trạng thiếu hụt còn kéo theo chi phí riêng cho mạng 4G và 5G đang vận hành, vì các thế hệ dùng chung tài nguyên phổ tần, dù GSMA lưu ý báo cáo chỉ đo phần mất mát của riêng 6G.

Theo báo cáo, dải tần số tầm trung có thể tạo ra 880 tỷ USD, tương đương gần 70% tổng giá trị kinh tế mà 6G mang lại vào năm 2040. Dải tần này có khả năng cân bằng giữa dung lượng truyền dẫn lớn và phạm vi phủ sóng rộng ở khu vực đô thị. Chẳng hạn, một nhà máy vận hành hệ thống điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo theo thời gian thực cần mạng di động phủ sóng toàn bộ khuôn viên, đồng thời đáp ứng nhu cầu truyền dữ liệu lớn. Dải tần số tầm trung có thể đáp ứng đồng thời hai yêu cầu này.

Trong khi đó, các dải tần số thấp dự kiến đóng góp 300 tỷ USD, tương đương 25% tổng giá trị kinh tế của 6G. Đây là lớp tần số giúp mở rộng vùng phủ sóng ở nông thôn và đưa tín hiệu xuyên sâu vào bên trong các tòa nhà bê tông, nơi sóng ở tần số cao khó tiếp cận. GSMA xem đây là nền tảng để 6G mở rộng khả năng kết nối, từ khắc phục những khu vực sóng yếu đến phục vụ số lượng lớn thiết bị cảm biến.

Nhóm tần số sóng milimet trên 24 GHz dự kiến đóng góp 70 tỷ USD, tương đương 5%. Dải tần này phù hợp với những khu vực cần dung lượng cực lớn trong phạm vi ngắn, chẳng hạn sân vận động đông người hoặc các ứng dụng cảm biến có độ phân giải cao. Báo cáo giả định các dải sóng milimet hiện có đã gần đáp ứng đủ nhu cầu của 6G.

GSMA giải thích phổ tần ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của mạng di động. Khi có thêm băng tần, nhà mạng có thể tăng dung lượng truyền dẫn, giảm tình trạng nghẽn mạng và mở rộng các kênh truyền dữ liệu để nâng tốc độ, giảm độ trễ. Nhờ đó, nhà mạng có thể đáp ứng cùng một mức dung lượng với ít trạm phát sóng hơn, qua đó giảm chi phí xây dựng, vận hành, điện năng tiêu thụ và lượng phát thải.

Ngược lại, thiếu băng tần có thể làm giảm chất lượng dịch vụ ở những khu vực tập trung đông người dùng. Các ứng dụng đòi hỏi tốc độ cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối ổn định, vốn được kỳ vọng tạo ra giá trị kinh tế lớn nhất từ 6G, cũng sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Hội nghị Thông tin vô tuyến thế giới năm 2027 (WRC-27) sẽ định hình nền phổ tần hài hòa cho kỷ nguyên 6G, đúng lúc các mạng đầu tiên đang được thiết kế. GSMA kêu gọi các chính phủ cấp ít nhất 2 GHz băng tần trung vào khoảng năm 2030 rồi tiếp tục mở rộng theo nhu cầu, lấy dải 6 GHz trên làm nền và bổ sung từ các dải 3,5 GHz trên (3,8 đến 4,2 GHz), 4,5 GHz cùng 7 GHz.

Ưu tiên thứ hai là dành dải 600 MHz cho 6G để tăng vùng phủ nông thôn, phủ sâu trong nhà và phục vụ mạng vệ tinh cũng như kết nối vạn vật quy mô lớn, đồng thời cân nhắc thêm dải 500 MHz ở những nước thiếu băng tần thấp. Ưu tiên thứ ba là công bố sớm lộ trình phổ tần quốc gia rõ ràng để nhà mạng chủ động lên kế hoạch đầu tư, vì nhu cầu mỗi thị trường khác nhau và mức trung bình toàn cầu khó phản ánh đúng những nước có nhu cầu di động cao nhưng hạ tầng băng rộng cố định còn hạn chế.

Về điều kiện cấp phép, GSMA cho rằng nhà mạng chỉ yên tâm rót vốn khi giá phổ tần phản ánh đúng giá trị thay vì nhằm tối đa nguồn thu ngắn hạn, giấy phép trung lập về công nghệ và dịch vụ, thời hạn tối thiểu 20 năm kèm kỳ vọng gia hạn rõ ràng. Hiệp hội cũng khuyên định giá các băng tần mới theo giá trị riêng của chúng, không áp lại mức giá tham chiếu từ băng tần khác.

Sản xuất, tài chính và các khu vực chịu ảnh hưởng lớn từ thiếu băng tần

Theo GSMA, sản xuất là ngành hưởng lợi nhiều nhất với 250 tỷ USD, chiếm 20% tổng giá trị tăng thêm của 6G, tiếp đến tài chính với 240 tỷ USD, tương đương 19%. Hai ngành cộng lại nắm gần 40% lợi ích toàn cầu. Xây dựng cùng bán buôn, bán lẻ đạt mỗi ngành 160 tỷ USD, công nghệ thông tin và truyền thông 150 tỷ USD, dịch vụ 130 tỷ USD, hành chính công 120 tỷ USD, còn nông nghiệp thấp nhất với 40 tỷ USD. Tính theo quy mô ngành, tài chính và công nghệ thông tin tăng trưởng mạnh nhất, lần lượt 1,9% và 1,8% GDP ngành, chủ yếu nhờ AI.

Về địa lý, khu vực Trung Quốc mở rộng dẫn đầu với 390 tỷ USD, tương đương 1,2% GDP, Bắc Mỹ thu 290 tỷ USD và châu Âu 225 tỷ USD. Đông Nam Á, khu vực có Việt Nam, dự kiến nhận thêm 45 tỷ USD, ngang mức 0,7% GDP của các nền kinh tế phát triển. GSMA nhấn mạnh mọi con số khu vực đều được tính với giả định đủ phổ tần, và nơi nào thiếu, nhất là băng tần trung, nơi đó sẽ bị cắt giảm phần lợi ích tương ứng.

Nhóm tác giả thừa nhận đây là ước tính thận trọng, dựa trên tác động thực tế của 5G, khi cứ 10% tỷ lệ sử dụng 5G tăng lên gắn với mức tăng khoảng 0,15% GDP. Vì 6G vẫn đang được định hình và dự báo trải dài 15 năm, GSMA coi các con số là thước đo quy mô cơ hội thay vì dự báo chính xác. “Phổ tần không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật của mạng di động, đó là nền móng cho tăng trưởng kinh tế tương lai”, ông Giusti nói.