Khai thác lợi thế của thị trường nội địa và thương mại tự do
Năm 2025, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP đạt 8%, với ba phần chính đóng góp là tiêu dùng nội địa, xuất khẩu và đầu tư công. Trong đó, tiêu dùng nội địa sẽ chiếm 60-65% tùy từng năm.
Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, để đạt tăng trưởng GDP như vậy, thì tổng mức tăng bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phải đạt tốc độ 12%. Đây là con số rất thách thức. Qua theo dõi trong 10 năm trở lại đây, chưa năm nào vượt mức 9%, chưa kể giai đoạn tăng rất thấp là dịch COVID-19.
 |
| Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương. |
Ngoài ra, với tổng mức tăng bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2024 tăng 9%, thì để đạt mục tiêu 12%, mỗi người dân và doanh nghiệp phải chi tiêu gấp rưỡi so với năm ngoái.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động khi Chính quyền Mỹ đưa ra mức áp thuế quan với các quốc gia và đang trong giai đoạn 90 ngày tạm hoãn, xuất khẩu do đó cần có giải pháp để tránh phụ thuộc vào một vài thị trường lớn, hay các thị trường truyền thống có rủi ro về thuế.
Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho biết, với tình hình trong nước và quốc tế, dựa trên dự thảo Kế hoạch tổng thể và các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Nghị quyết số 77/NQ-CP ngày 10/4/2025, Bộ Công Thương đã đưa ra một số đề xuất giải pháp. Đó là, kích cầu tiêu dùng nội địa. Với chiến dịch truyền thông quốc gia, tăng cường các hoạt động truyền thông để khuyến khích người dân sử dụng sản phẩm và dịch vụ Việt Nam, nhấn mạnh chất lượng và giá trị của hàng hóa nội địa.
Đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong nước; đảm bảo nguồn cung và ổn định thị trường; phát triển hạ tầng thương mại hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững.
 |
| Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký VCCI, Trưởng ban pháp chế VCCI. |
Ủng hộ việc khai thác lợi thế của thị trường trong nước, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký VCCI, Trưởng ban pháp chế VCCI lưu ý, hiện Việt Nam không thiếu đã ký 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 quốc gia. Đây chính là cơ hội để đa dạng hóa thị trường và khai thác lợi thế từ các FTA một cách mạnh mẽ hơn.
Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, Việt Nam ta đã nhận thức được thị trường trong nước quan trọng, Chính phủ đã có nhiều giải pháp để ứng phó với hàng giả, hàng lậu. Vừa qua, Chính phủ đã bỏ Quyết định 76 về áp thuế VAT với hàng nhập khẩu trị giá dưới 1 triệu đồng. Điều này cho thấy Việt Nam không ngại cạnh tranh, tự tin giữ được thị trường. Để tăng tính cạnh tranh, doanh nghiệp trong nước phải có thương hiệu và hệ thống phân phối.
Để doanh nghiệp nội địa tăng sức cạnh tranh, không thể chỉ trông vào chính sách mà cần xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối riêng. Tuy nhiên, phần lớn các chuỗi phân phối hiện lại thuộc về doanh nghiệp nước ngoài, gây khó khăn trong việc đưa hàng Việt vào hệ thống. Do đó, ông Đậu Anh Tuấn đề xuất, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và phân phối, bởi đây là điểm nghẽn then chốt hiện nay.
Thuế đối ứng của Hoa Kỳ và cơ hội cho hàng Việt
Một hiệu ứng quan trọng của thuế đối ứng Hoa Kỳ là xu hướng chuyển hướng thương mại. Nếu các quốc gia khác, bao gồm cả Trung Quốc, khi gặp khó khăn trong xuất khẩu vào Hoa Kỳ, thì họ có thể tăng xuất khẩu hàng hoá vào Việt Nam, khiến các doanh nghiệp trong nước gặp cạnh tranh mạnh hơn.
Tuy nhiên, theo ông Trần Anh Thắng, thành viên HĐQT Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), thuế quan Mỹ có thể tạo cơ hội cho hàng Việt thay thế, đưa tiêu dùng nội địa lên ngôi. Cụ thể, khi hàng nhập khẩu đắt đỏ hơn, hàng Việt có thể được ưu tiên hơn, từ đó thúc đẩy tiêu dùng nội địa nếu nguồn cung và chất lượng đảm bảo.
 |
| Ông Trần Anh Thắng, Thành viên HĐQT Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam. |
Theo ông Trần Anh Thắng, nền kinh tế Việt Nam đang bị phụ thuộc quá nhiều vào đầu tư và xuất khẩu mà thiếu sức cầu nội địa ổn định sẽ dễ bị "tổn thương" trước các "cú sốc toàn cầu". Cú sốc này cũng được thể hiện ở thị trường vốn và thị trường tiêu dùng nội địa.
Ông Thắng khuyến nghị thúc đẩy cầu nội địa để củng cố trụ cột tăng trưởng bền vững này. Chi tiêu hộ gia đình hiện chiếm trên 53-57% GDP Việt Nam, tức cầu nội địa là động lực chính của tăng trưởng. Tín dụng tiêu dùng tạo đòn bẩy tài chính giúp hộ gia đình mua sắm, nâng cấp nhà cửa, xe cộ, học hành… sớm hơn, từ đó kích cầu sản xuất và dịch vụ.
Đánh giá triển vọng của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2025, GS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, năm nay xuất khẩu của Việt Nam có thể gặp khó khăn và triển vọng đầu tư chưa rõ ràng. Ba động lực đó đóng vai trò cốt lõi đối với tăng trưởng kinh tế, liên thông với nhau, từ đó các giải pháp cần liên thông với nhau, không nên rời rạc, riêng biệt.
 |
| Toạ đàm "Giải pháp củng cố và phát triển thị trường trong nước". |
Chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump buộc Việt Nam phải xem lại mô hình phát triển, trong đó cốt lõi là thị trường trong nước. Dữ liệu cho thấy trong cấu trúc GDP, khu vực tư nhân chiếm sản lượng 51% còn khu vực FDI chiếm 20-22%. Tuy nhiên, xuất khẩu của khu vực trong nước chỉ chiếm 25-27%, trong đó khu vực FDI chiếm hơn 70%. Kim ngạch xuất khẩu tương đương GDP của Việt Nam.
Từ đó, doanh nghiệp nội địa chủ yếu phục vụ thị trường nội địa và tương lai của khu vực doanh nghiệp trong nước là thị trường nội địa. Cần đặt vấn đề khảo sát thị trường nội địa gắn với khu vực tư nhân nội địa, vốn chiếm 84% thị trường lao động. Nếu khu vực này không ổn, động lực tăng trưởng sẽ không được đảm bảo. Những vấn đề căn cơ không được bàn đến nơi đến chốn.
Tỷ lệ tiêu dùng trên GDP ở Việt Nam cao, nhưng cấu trúc thị trường gặp nhiều điểm nghẽn, tốc độ lưu thông thị trường chậm, vòng quay tiền ở Việt Nam thấp. Đây là vấn đề cơ bản để đi tìm giải pháp chiến lược. Chính sự suy giảm của kinh tế Trung Quốc có tác động mạnh đến thị trường nội địa, nền sản xuất, việc làm và thu nhập của lao động Việt Nam. Về ngắn hạn, câu chuyện suy giảm của thị trường Trung Quốc là nguy cơ đối với Việt Nam.
