Chiến tranh Iran đe dọa đà tăng trưởng nhanh nhất G7 của Anh

Chi phí vay vốn của nhóm G7 đã tăng vọt kể từ khi cuộc chiến liên quan đến Iran nổ ra.

Kinh tế Anh giữ được đà tăng trưởng

Nền kinh tế Anh bước vào nửa cuối năm 2026 với một nghịch lý. Các số liệu tăng trưởng đang tốt hơn nhiều dự báo trước đó, trong khi một cú sốc năng lượng từ chiến tranh Iran có nguy cơ làm suy yếu chính động lực phục hồi vừa hình thành.

Số liệu do Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh, ONS, công bố ngày 13/8 cho thấy GDP nước này tăng 0,4% trong quý II/2026 so với quý trước. Kết quả này nối tiếp mức tăng 0,6% trong quý I.

Động lực chính tiếp tục đến từ dịch vụ. Sản lượng khu vực dịch vụ tăng 0,5% trong quý II. Trong đó, thông tin và truyền thông tăng 2,7%, còn các hoạt động chuyên môn, khoa học và kỹ thuật tăng 1,7%.

Riêng tháng 6, GDP của Anh tăng 0,3%. Thời tiết nóng, hoạt động tiêu dùng và nhu cầu liên quan đến World Cup đã hỗ trợ một số ngành dịch vụ.

Một tín hiệu khác đến từ doanh nghiệp. Đầu tư kinh doanh tăng 1,7% trong quý II, cho thấy khu vực tư nhân vẫn sẵn sàng bỏ vốn bất chấp môi trường địa chính trị bất ổn.

Sanjay Raja, nhà kinh tế trưởng về Anh tại Deutsche Bank, nhận định kết quả này giúp Anh duy trì vị trí trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất G7 trong quý thứ hai liên tiếp. Tăng trưởng trong nửa đầu năm đạt khoảng 2% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, tốc độ tăng GDP hiện tại chưa bảo đảm Anh có thể duy trì vị trí này trong những quý tiếp theo.

Tăng trưởng GDP của Vương quốc Anh đã vượt qua các nước cùng nhóm G7 trong quý đầu tiên.

Điểm yếu nằm ở hóa đơn năng lượng

Rủi ro lớn nhất đối với kinh tế Anh hiện không xuất phát từ nhu cầu trong nước mà đến từ bên ngoài, cụ thể là chiến tranh tại Trung Đông và cú sốc giá năng lượng.

Anh là nước nhập khẩu năng lượng ròng. Vì vậy, khi dầu và khí đốt quốc tế tăng giá, chi phí có thể truyền tương đối nhanh vào hóa đơn của hộ gia đình và doanh nghiệp.

Cơ chế tác động diễn ra theo nhiều tầng. Giá dầu cao làm tăng chi phí vận tải. Giá khí đốt tăng gây sức ép lên điện và sưởi ấm. Doanh nghiệp phải trả thêm tiền cho năng lượng, vận chuyển và nguyên liệu, sau đó có thể chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng.

Khi hóa đơn thiết yếu tăng, người dân còn ít tiền hơn cho mua sắm, nhà hàng, du lịch và các dịch vụ khác. Đây lại là những lĩnh vực đang đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng của Anh.

IMF đánh giá cú sốc năng lượng từ chiến tranh Trung Đông đang làm suy yếu triển vọng ngắn hạn của nước này. Trong báo cáo tham vấn Điều IV năm 2026, IMF dự báo kinh tế Anh tăng khoảng 1% trong cả năm 2026. Giá năng lượng cao hơn được dự báo làm giảm tiêu dùng, tăng chi phí sản xuất và gây sức ép lên đầu tư.

IMF cũng dự báo lạm phát toàn phần của Anh có thể tăng lên mức ngay dưới 4% vào cuối năm 2026 trước khi giảm trở lại.

Điều đó đặt Ngân hàng Trung ương Anh vào thế khó. Nếu lạm phát tăng do năng lượng nhưng nền kinh tế đồng thời chậm lại, cơ quan này phải cân bằng giữa kiểm soát giá cả và tránh siết nhu cầu quá mạnh.

Vì sao eo biển Hormuz quan trọng với Anh?

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây cũng có thể tác động đến nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.

Với Anh, vấn đề không đơn thuần là nước này nhập bao nhiêu dầu trực tiếp qua Hormuz. Dầu và khí đốt được định giá trên thị trường quốc tế, vì vậy sự thiếu hụt nguồn cung tại một khu vực có thể đẩy mặt bằng giá lên trên phạm vi toàn cầu.

Đó là lý do Chính phủ Anh coi việc duy trì hoạt động hàng hải qua Hormuz là vấn đề kinh tế trong nước.

Eo biển Hormuz làm thay đổi tư duy an ninh năng lượng toàn cầu

Sau khi nhậm chức ngày 20/7, Thủ tướng Andy Burnham đã trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump về tình hình Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết London cam kết hỗ trợ bảo đảm hoạt động vận tải biển qua eo Hormuz nhằm duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu và giảm chi phí cho doanh nghiệp, hộ gia đình.

Một cú tăng giá dầu trong thời gian ngắn có thể được doanh nghiệp và người dân hấp thụ. Nhưng nếu chiến sự và gián đoạn vận tải kéo dài nhiều tháng, giá năng lượng cao sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, tuyển dụng và chi tiêu.

IMF cảnh báo một cuộc chiến kéo dài tại Trung Đông, đi kèm giá năng lượng và thực phẩm cao trong thời gian dài cùng biến động mạnh trên thị trường tài chính, là rủi ro giảm tăng trưởng quan trọng đối với Anh.

Dịch vụ tăng nhưng sản xuất chưa theo kịp

Cấu trúc tăng trưởng cũng đặt ra một câu hỏi khác. Khu vực dịch vụ đang tạo phần lớn động lực cho nền kinh tế. Thông tin, truyền thông, dịch vụ chuyên môn và các hoạt động liên quan đến tiêu dùng ghi nhận kết quả tích cực. Trong khi đó, sản xuất và xây dựng chưa cho thấy sức bật tương đương.

Điều này khiến nền kinh tế dễ chịu tác động khi thu nhập thực của người dân giảm. Shaniel Ramjee, đồng giám đốc quản lý đa tài sản tại Pictet Asset Management, cho rằng tăng trưởng của Anh đang tập trung nhiều vào dịch vụ. Trong bối cảnh thế giới tăng đầu tư cho hạ tầng, việc xây dựng và sản xuất công nghiệp của Anh chưa tạo được động lực tương xứng là điểm cần theo dõi. Ở chiều ngược lại, một động lực mới đang xuất hiện từ công nghệ.

Dữ liệu ONS cho thấy thông tin và truyền thông là một trong những ngành tăng nhanh nhất trong quý II. Reuters phân tích gần một nửa mức tăng GDP quý II có liên quan đến đóng góp của ngành này. Các hoạt động gắn với lập trình máy tính, tư vấn công nghệ và đầu tư thiết bị công nghệ thông tin đang hưởng lợi từ làn sóng AI toàn cầu.

Điều này tạo cho Anh một lớp đệm tăng trưởng mà nhiều nền kinh tế châu Âu không có ở quy mô tương tự.

Tuy nhiên, AI và dịch vụ công nghệ khó có thể triệt tiêu hoàn toàn một cú sốc năng lượng nếu giá dầu và khí đốt duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Bài toán đầu tiên của chính phủ Andy Burnham

Những con số GDP mới nhất mang lại khởi đầu thuận lợi cho chính phủ của Thủ tướng Andy Burnham, nhưng cũng đặt ra phép thử sớm.

Chính phủ muốn thúc đẩy tái công nghiệp hóa và tạo tăng trưởng trên phạm vi cả nước. Mục tiêu này đòi hỏi đầu tư lớn vào hạ tầng, sản xuất, năng lượng và công nghệ.

Giá năng lượng cao lại đi theo hướng ngược lại. Nó làm tăng chi phí sản xuất, giảm sức mua và khiến doanh nghiệp thận trọng hơn khi đầu tư.

Anh vì thế phải giải đồng thời ba bài toán: giữ lạm phát trong tầm kiểm soát, bảo vệ sức mua của hộ gia đình và duy trì đầu tư tư nhân.

Dư địa chính sách cũng không vô hạn. Hỗ trợ giá năng lượng quá rộng có thể làm tăng áp lực ngân sách. Thắt chặt tài khóa quá nhanh lại có nguy cơ làm giảm tăng trưởng. IMF khuyến nghị các biện pháp hỗ trợ hộ gia đình trước cú sốc năng lượng cần có mục tiêu rõ ràng, mang tính tạm thời và đi kèm nguồn tài chính bù đắp. Trong dài hạn, cuộc khủng hoảng còn làm nổi bật vấn đề an ninh năng lượng.

Một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào giá nhiên liệu quốc tế sẽ tiếp tục dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Đầu tư vào nguồn điện trong nước, lưới điện, năng lượng tái tạo, lưu trữ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng vì thế ngày càng gắn trực tiếp với khả năng cạnh tranh kinh tế.

Nửa cuối năm mới là phép thử thực sự

Kết quả quý II cho thấy kinh tế Anh bước vào cú sốc Trung Đông với nền tảng tốt hơn dự kiến. Tiêu dùng vẫn tăng, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư và dịch vụ duy trì sức kéo.

Nhưng phần lớn quý II chưa phản ánh đầy đủ những tác động kéo dài của giá năng lượng lên hóa đơn hộ gia đình, chi phí doanh nghiệp và lạm phát.

Tomasz Wieladek, nhà kinh tế vĩ mô trưởng khu vực châu Âu tại T. Rowe Price, cảnh báo tăng trưởng của Anh trong hai quý đầu năm thường mạnh hơn nửa cuối năm. Vì vậy, việc cho rằng xung đột Trung Đông không gây ảnh hưởng đến nền kinh tế có thể quá lạc quan.

Nửa cuối năm 2026 vì thế sẽ quyết định liệu Anh đang bước vào một chu kỳ phục hồi bền vững hay chỉ có một giai đoạn tăng trưởng tốt trước khi cú sốc năng lượng phát huy đầy đủ tác động.

Nếu dòng chảy năng lượng qua Trung Đông được ổn định và giá dầu hạ nhiệt, tăng trưởng dịch vụ, đầu tư tư nhân và làn sóng AI có thể giúp Anh duy trì đà phục hồi.

Ngược lại, nếu chiến tranh kéo dài và Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, nền kinh tế tăng trưởng nhanh của G7 có thể trở thành một trong những nền kinh tế phát triển chịu sức ép rõ nhất từ cú sốc năng lượng mới.