| Thỏa thuận Mỹ - Iran có thể đảo chiều thị trường dầu mỏ Oman giữ thế mập mờ, thị trường đối mặt điểm mù tại Hormuz Nguy cơ thu phí eo biển Malacca tác động giá dầu |
 |
| Giá dầu tăng vì căng thẳng tại eo biển Hormuz |
Giá dầu thế giới tăng trong phiên giao dịch ngày 7/8 khi thị trường tiếp tục theo dõi kế hoạch kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz của Iran. Lo ngại lớn nhất của giới đầu tư là những hạn chế mới có thể khiến dòng dầu từ Trung Đông ra thị trường quốc tế tiếp tục gặp trở ngại.
Theo dữ liệu thị trường được Reuters ghi nhận trong ngày 7/8, dầu Brent giao dịch quanh 83 USD mỗi thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ ở vùng 78 USD mỗi thùng.
Động lực tăng giá xuất hiện sau khi Iran đưa ra dự thảo quy định mới đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Theo Reuters, kế hoạch được đề xuất có thể cấm các tàu mà Iran coi là “thù địch”, trong đó có tàu của Mỹ và Israel, đi qua tuyến hàng hải này.
Kế hoạch cũng đề cập các biện pháp xử lý đối với tàu vi phạm. Điều này khiến thị trường lo ngại việc khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz sẽ đi kèm nhiều điều kiện, thay vì nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường.
Iran và Oman đang thảo luận cơ chế tổ chức tuyến vận tải qua eo biển. Tuy nhiên, một thỏa thuận cuối cùng chưa được công bố.
Sự chưa rõ ràng về điều kiện đi lại, bảo hiểm hàng hải và các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến rủi ro đối với hoạt động vận chuyển dầu vẫn ở mức cao.
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Arab. Đây là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của hệ thống vận tải năng lượng toàn cầu.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, EIA, trong nửa đầu năm 2025, lượng dầu đi qua eo biển Hormuz đạt trung bình khoảng 20,9 triệu thùng mỗi ngày. Con số này tương đương khoảng 20% lượng dầu và sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ trên toàn cầu và khoảng một phần tư lượng dầu giao dịch bằng đường biển.
Quy mô này giải thích vì sao bất kỳ tín hiệu nào liên quan đến việc hạn chế lưu thông qua Hormuz đều có thể nhanh chóng tác động tới giá dầu. Khả năng thay thế tuyến đường này cũng hạn chế.
 |
| Eo biển Hormuz làm thay đổi tư duy an ninh năng lượng toàn cầu |
EIA ước tính các đường ống tại Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất có thể cung cấp khoảng 4,7 triệu thùng mỗi ngày công suất vận chuyển thay thế. Con số này thấp hơn nhiều so với lượng dầu thường đi qua Hormuz.
Vì vậy, nếu dòng vận chuyển qua eo biển giảm mạnh, hệ thống đường ống hiện có khó có thể bù hoàn toàn lượng dầu thiếu hụt.
Thị trường từng chứng kiến tác động này trong năm 2026. Khi hoạt động vận chuyển qua Hormuz bị gián đoạn mạnh trong những tháng trước, nguồn cung dầu từ Trung Đông giảm và giá Brent có thời điểm tăng rất mạnh.
Sau khi hoạt động hàng hải phục hồi từ cuối tháng 6, EIA điều chỉnh dự báo theo hướng nguồn cung toàn cầu dần bình thường hóa. Cơ quan này vào tháng 7 dự báo giá Brent trung bình trong quý III/2026 ở mức khoảng 74 USD mỗi thùng. Mức giá hơn 83 USD trong phiên 7/8 vì thế cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị đang trở lại thị trường.
Áp lực đối với thị trường dầu còn xuất hiện tại những khu vực sản xuất và vận chuyển năng lượng khác.
Các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng Nga tiếp tục khiến nhà đầu tư theo dõi nguy cơ gián đoạn nguồn cung sản phẩm lọc dầu. Cùng lúc, bất ổn tại các tuyến vận tải quanh Biển Đỏ và Vịnh Aden khiến doanh nghiệp vận tải phải tính toán lại hành trình.
Một số dòng dầu từ Saudi Arabia đã được chuyển sang tuyến đường khác để tránh những khu vực có mức độ rủi ro cao. Việc thay đổi hành trình có thể kéo dài thời gian vận chuyển và làm tăng chi phí logistics, bảo hiểm.
Thị trường vì thế đang chịu tác động đồng thời từ hai yếu tố. Một mặt, kỳ vọng về thỏa thuận liên quan đến Hormuz tạo cơ hội để nguồn cung Trung Đông phục hồi. Mặt khác, những điều kiện mà Iran có thể áp dụng khiến khả năng bình thường hóa hoàn toàn hoạt động vận tải vẫn chưa chắc chắn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/8 bày tỏ kỳ vọng cuộc xung đột liên quan đến Iran có thể sớm kết thúc. Tuy nhiên, thị trường dầu chưa phản ánh một kịch bản rủi ro đã được loại bỏ hoàn toàn.
Westpac nhận định giá dầu tăng có thể khiến nguy cơ lạm phát từ năng lượng tiếp tục tồn tại. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao, chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất có thể tăng theo.
Tác động này có thể lan sang thị trường tiền tệ và trái phiếu. Kỳ vọng lạm phát cao hơn thường khiến nhà đầu tư đánh giá lại khả năng các ngân hàng trung ương giảm lãi suất.
Đối với các nền kinh tế nhập khẩu nhiều năng lượng, biến động giá dầu còn ảnh hưởng tới cán cân thương mại, tỷ giá và chi phí sản xuất của doanh nghiệp.
Với Việt Nam, biến động kéo dài của giá dầu thế giới có thể tạo áp lực lên chi phí nhập khẩu nhiên liệu và vận tải. Mức độ truyền dẫn sang giá bán lẻ trong nước còn phụ thuộc diễn biến giá thành phẩm, tỷ giá, thuế, phí và cơ chế điều hành giá xăng dầu.
Trong ngắn hạn, tâm điểm của thị trường vẫn là nội dung cuối cùng của cơ chế vận tải qua eo biển Hormuz.
Nếu Iran và Oman đạt được thỏa thuận giúp hoạt động hàng hải trở lại ổn định, phần bù rủi ro trong giá dầu có thể giảm. Ngược lại, nếu các điều kiện kiểm soát khiến lưu lượng tàu tiếp tục bị hạn chế, Hormuz sẽ tiếp tục là biến số lớn đối với giá năng lượng toàn cầu.
| Hormuz quan trọng thế nào với thị trường dầu? Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là cửa ngõ nối các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Vịnh Ba Tư với thị trường thế giới. Trong nửa đầu năm 2025, khoảng 20,9 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến đường này, tương đương khoảng 20% lượng dầu và sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu. Các tuyến đường ống thay thế của Saudi Arabia và UAE chỉ có thể cung cấp khoảng 4,7 triệu thùng mỗi ngày công suất vận chuyển vòng qua eo biển. Do đó, việc Hormuz bị hạn chế trong thời gian dài có thể tác động trực tiếp tới nguồn cung, chi phí vận tải và giá dầu thế giới. |
