| Robotaxi Baidu chạy 250.000 chuyến mỗi tuần, ngang Waymo của Alphabet Waymo mở rộng xe tự lái hoàn toàn tại bốn thành phố Mỹ Tesla cán mốc 10 triệu xe điện, Musk tiến gần gói lương 1.000 tỷ USD |
 |
| Uber và Pony.ai của Trung Quốc triển khai 2.000 robotaxi tại châu Âu. |
Uber đang đẩy mạnh chiến lược robotaxi bằng thỏa thuận mở rộng hợp tác với Pony.ai, doanh nghiệp xe tự lái Trung Quốc. Theo kế hoạch được hai bên công bố, 2.000 xe tự lái của Pony.ai sẽ được triển khai tại châu Âu, đồng thời quan hệ hợp tác được mở rộng sang Trung Đông.
Hai công ty dự kiến đưa dịch vụ đến thêm bốn thành phố châu Âu, nhưng chưa công bố danh sách địa điểm và thời gian triển khai cụ thể.
Quy mô 2.000 xe cho thấy robotaxi đang chuyển dần từ các chương trình thử nghiệm nhỏ sang bài toán vận hành đội xe lớn. Với xe tự lái, số lượng phương tiện có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng thu thập dữ liệu, rút ngắn thời gian chờ của khách và giảm chi phí vận hành trên mỗi chuyến đi.
Uber và Pony.ai đã có bước thử nghiệm quan trọng tại Zagreb, Croatia. Pony.ai xác nhận dịch vụ thương mại tại đây bắt đầu từ tháng 4/2026 với sự tham gia của Uber và Verne, một doanh nghiệp thuộc Rimac Group. Khu vực hoạt động ban đầu rộng khoảng 90 km2, gồm trung tâm Zagreb và sân bay.
Zagreb trở thành một phép thử đáng quan tâm bởi điều kiện giao thông tại thành phố này khác nhiều đô thị Trung Quốc. Đường hẹp, khu phố cũ, quy tắc giao thông và kết cấu đô thị phức tạp buộc hệ thống tự lái phải thích nghi với môi trường mới.
Đây cũng là vấn đề quan trọng đối với các doanh nghiệp xe tự lái Trung Quốc. Công nghệ hoạt động tốt tại Bắc Kinh, Thâm Quyến hay Quảng Châu chưa đồng nghĩa có thể ngay lập tức vận hành tại Paris, Madrid hoặc các đô thị Trung Đông.
Robotaxi cần đạt mật độ phương tiện đủ lớn mới có thể cạnh tranh với taxi truyền thống và dịch vụ gọi xe có tài xế.
Một đội xe nhỏ có thể chứng minh công nghệ hoạt động được, nhưng khó chứng minh mô hình kinh doanh có thể sinh lời. Khi số xe tăng, doanh nghiệp có thể bố trí phương tiện gần hành khách hơn, giảm thời gian xe chạy rỗng và phân bổ chi phí vận hành trên nhiều chuyến đi.
Pony.ai đang đẩy nhanh chiến lược này. Trong báo cáo quý I/2026, công ty cho biết đã hiện diện tại 9 quốc gia và bắt đầu cung cấp dịch vụ cho công chúng tại bốn thị trường ngoài Trung Quốc gồm Croatia, Qatar, Singapore và Hàn Quốc. Công ty đặt mục tiêu đưa robotaxi tới hơn 20 thành phố trên thế giới vào cuối năm 2026.
CEO Pony.ai James Peng gần đây cho biết đội robotaxi thế hệ thứ bảy của công ty đã tiến sát mốc 2.000 xe, so với khoảng 270 xe đầu năm 2025 và đặt mục tiêu đạt khoảng 3.500 xe cuối năm nay.
Quá trình giảm giá thành phương tiện cũng quyết định khả năng mở rộng. Pony.ai đặt mục tiêu đưa tổng chi phí linh kiện của robotaxi dành cho thị trường Trung Quốc xuống dưới 230.000 nhân dân tệ vào giữa năm 2027, gồm cả bộ thiết bị tự lái và xe nền.
Nếu mục tiêu này đạt được, robotaxi có thể tiến gần hơn tới mô hình kinh doanh quy mô lớn thay vì phụ thuộc vào những đội xe thử nghiệm có chi phí cao.
Điểm đáng quan tâm trong chiến lược của Uber nằm ở việc công ty không đặt cược vào duy nhất một nhà phát triển công nghệ.
Uber sở hữu một tài sản khác, lượng người dùng và mạng lưới gọi xe toàn cầu. Thay vì phải tự xây dựng từ cảm biến, phần mềm lái xe đến phương tiện, Uber có thể trở thành lớp kết nối giữa hành khách và nhiều đội robotaxi khác nhau.
 |
| Dịch vụ robotaxi của Zoox ra mắt tại Las Vegas |
Theo cách này, Pony.ai cung cấp hệ thống lái tự động và kinh nghiệm vận hành, đối tác địa phương xử lý đội xe và các yêu cầu pháp lý, còn Uber cung cấp nền tảng tìm kiếm khách hàng.
Mô hình đó giúp Uber giảm lượng vốn phải bỏ vào phát triển phần cứng, đồng thời tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một công nghệ.
Pony.ai cũng hưởng lợi. Công ty không phải tự xây dựng một ứng dụng gọi xe có lượng người dùng tương đương Uber ở từng quốc gia. Đây là yếu tố quan trọng khi robotaxi tiến ra ngoài Trung Quốc. Uber đang áp dụng công thức tương tự với nhiều doanh nghiệp khác.
Tháng 6, WeRide và Uber công bố kế hoạch đưa robotaxi vào Madrid, đánh dấu lần đầu hai bên cùng tiến vào thị trường châu Âu. Dịch vụ dự kiến hoạt động trong năm nay thông qua ứng dụng Uber, với sự tham gia của chính quyền khu vực Madrid và doanh nghiệp vận hành đội xe AVOMO.
Hai tuần sau, WeRide và Uber tiếp tục công bố kế hoạch triển khai robotaxi tại khu vực Zurich, Thụy Sĩ. Hoạt động thương mại dự kiến bắt đầu trong năm nay sau khi hoàn tất các yêu cầu quản lý. Điều này cho thấy Uber đang xây dựng một hệ sinh thái robotaxi đa nhà cung cấp thay vì chọn một người chiến thắng duy nhất.
Đằng sau kế hoạch của Uber là cuộc cạnh tranh ngày càng rõ giữa các hệ sinh thái xe tự lái Mỹ và Trung Quốc.
Ở phía Mỹ, Waymo đang giữ vị trí dẫn đầu về hoạt động robotaxi thương mại. Công ty cho biết hệ thống Waymo Driver đã vượt 220 triệu dặm vận hành hoàn toàn tự động tính đến cuối tháng 3/2026. Theo dữ liệu của công ty, số vụ va chạm gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong thấp hơn 94% so với người lái trong những khu vực và điều kiện được Waymo dùng để so sánh.
Waymo cũng đang chuẩn bị mở rộng sang London. Công ty đã bắt đầu chạy xe tự động với nhân viên an toàn ngồi sau vô lăng và xây dựng các trung tâm vận hành xe tại thành phố này.
Ở phía Trung Quốc, Pony.ai, WeRide và Baidu Apollo Go đều tìm cách đưa kinh nghiệm vận hành trong nước sang thị trường quốc tế.
WeRide đang tạo mạng lưới khá nhanh. Ngoài Madrid, công ty đã công bố kế hoạch thương mại hóa robotaxi tại Zurich. Dịch vụ tại Madrid dự kiến cho phép khách đặt xe trực tiếp qua ứng dụng Uber trong năm 2026.
Pony.ai chọn chiến lược tương tự khi liên kết với Uber, các nhà sản xuất ôtô và doanh nghiệp vận tải địa phương. Cuộc cạnh tranh vì vậy không còn đơn giản là chiếc xe nào tự lái tốt hơn. Câu hỏi lớn hơn là doanh nghiệp nào có thể đưa công nghệ vào nhiều thành phố nhất, xin được giấy phép nhanh nhất, xây dựng đội xe đủ lớn và cuối cùng tạo ra chi phí mỗi chuyến thấp hơn taxi có tài xế.
Việc triển khai 2.000 robotaxi không đồng nghĩa 2.000 xe có thể lập tức chạy không người lái trên đường phố châu Âu.
Mỗi quốc gia có hệ thống cấp phép, quy định bảo hiểm, trách nhiệm khi xảy ra tai nạn và tiêu chuẩn an toàn khác nhau. Ngay trong các dự án hiện tại, quá trình mở dịch vụ thường diễn ra từng bước, từ thử nghiệm có nhân viên an toàn đến vận hành thương mại và sau đó mới tiến tới hoàn toàn không người lái.
Trường hợp WeRide tại Zurich cho thấy dịch vụ vẫn phụ thuộc vào phê duyệt của cơ quan quản lý. Tại Madrid, hoạt động thương mại cũng được triển khai với sự phối hợp của chính quyền địa phương.
Dữ liệu là vấn đề khác. Robotaxi cần camera, radar, lidar và hệ thống máy tính liên tục quan sát môi trường để đưa ra quyết định. Khi một doanh nghiệp Trung Quốc vận hành hàng nghìn xe tại châu Âu, câu hỏi về nơi lưu trữ dữ liệu, dữ liệu bản đồ, quyền riêng tư và khả năng truyền dữ liệu xuyên biên giới có thể trở thành một phần của quá trình cấp phép. Vì vậy, cuộc cạnh tranh robotaxi tại châu Âu có thể được quyết định bởi khả năng đáp ứng quy định và xây dựng quan hệ với chính quyền địa phương nhiều không kém năng lực AI.
Thị trường Việt Nam chưa bước vào giai đoạn robotaxi thương mại quy mô lớn. Tuy nhiên, diễn biến tại châu Âu cho thấy mô hình triển khai xe tự lái đang thay đổi.
Một doanh nghiệp không nhất thiết phải kiểm soát toàn bộ chuỗi từ sản xuất ôtô, phát triển AI, sở hữu đội xe đến ứng dụng gọi xe. Thị trường có thể hình thành theo cấu trúc nhiều lớp, gồm nhà phát triển công nghệ tự lái, hãng xe, doanh nghiệp quản lý đội phương tiện, nền tảng gọi xe và cơ quan quản lý. Đây là hàm ý quan trọng đối với Việt Nam nếu robotaxi được thử nghiệm trong tương lai.
Thay vì chờ đến khi xe tự lái phổ biến mới xây dựng hành lang quản lý, Việt Nam có thể nghiên cứu sớm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với xe tự hành, tập trung vào trách nhiệm khi xảy ra tai nạn, bảo hiểm, dữ liệu phương tiện, an ninh mạng và điều kiện chuyển từ xe có nhân viên an toàn sang xe hoàn toàn không người lái.
Kế hoạch đưa 2.000 robotaxi Pony.ai vào châu Âu vì thế lớn hơn một thỏa thuận giữa hai doanh nghiệp. Nó cho thấy ngành xe tự lái đang bước sang cuộc cạnh tranh về quy mô.
Và Uber đang đặt cược rằng trong cuộc cạnh tranh ấy, nền tảng kết nối hành khách với mọi đội xe tự lái có thể giá trị không kém chính công nghệ điều khiển chiếc xe.
| Robotaxi khác taxi thông thường thế nào? Robotaxi là xe có hệ thống tự động thực hiện nhiệm vụ lái thay con người. Ở cấp độ tự động hóa cao, phương tiện có thể nhận biết đường, người đi bộ, xe khác, tín hiệu giao thông và tự quyết định tăng tốc, phanh hoặc chuyển hướng trong phạm vi vận hành được cấp phép. Khác với taxi truyền thống, chi phí dài hạn của robotaxi không bao gồm tài xế. Đổi lại, doanh nghiệp phải đầu tư lớn cho cảm biến, máy tính, phần mềm AI, bản đồ, trung tâm điều hành, bảo trì và hệ thống hỗ trợ từ xa. |
