Chuyển từ lợi thế chi phí sang hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Đây là nhận định của ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) tại hội thảo "Đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ - Động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hội nhập", được Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp - Cục Công nghiệp tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ

Cũng theo ông Phạm Văn Quân, trong nhiều năm qua, Việt Nam đã tập trung phát triển thương mại, mở rộng thị trường, ký kết và thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA). Tuy nhiên, vẫn chưa có một bộ luật đủ tầm để tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp Việt Nam.

“Trong khi đó, mục tiêu đến năm 2030 là công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp khoảng 28% GDP, chúng ta vẫn còn thiếu những công cụ chính sách đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng suất và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế”, ông Phạm Văn Quân cho biết.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Trước tình hình này, ngày 22/12/2024, khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, từ Nghị quyết này nhiều chương trình hành động, kế hoạch triển khai và việc bố trí các nguồn lực đã được xây dựng nhằm thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ.

Những chủ trương, chính sách từ Nghị quyết 57 cùng với hệ thống luật pháp và các thể chế mới về khoa học, công nghệ sẽ thực sự đi vào cuộc sống, tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Hiện Bộ Công Thương đang xây dựng một dự án luật rất quan trọng là Luật Công nghiệp trọng điểm. Đây sẽ là một bước tiến lớn nhằm khẳng định vị trí, vai trò của ngành công nghiệp trong nền kinh tế, vai trò của đổi mới sáng tạo sẽ được phát huy.

Liên kết vùng, tạo không gian phát triển chung

Tại Hội thảo, các chuyên gia nhìn nhận, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Việt Nam cần chuyển từ tư duy phát triển công nghiệp dựa trên lợi thế chi phí sang phát triển dựa trên hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trọng tâm là xây dựng các cực tăng trưởng công nghiệp quy mô vùng, thay vì phát triển phân tán theo địa giới hành chính.

Toàn cảnh hội thảo.

Theo PGS.TS. Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - châu Á – Thái Bình Dương, cần hoàn thiện cơ chế điều phối vùng, tăng cường liên kết giữa các địa phương. Để làm được điều này, bên cạnh đầu tư hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số, cần xây dựng cơ chế chia sẻ nguồn lực, tạo không gian phát triển chung để hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quy mô vùng.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, cần từng bước nâng cấp năng lực công nghệ theo lộ trình để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp. Việt Nam cần có những doanh nghiệp đầu tàu đủ năng lực công nghệ và tài chính để dẫn dắt chuỗi cung ứng trong nước.

Đối với chính sách thu hút FDI, cần đổi mới theo hướng tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và lan tỏa tri thức, thay vì để khu vực FDI phát triển tách biệt.