Truy xuất nguồn gốc: Chìa khóa minh bạch thị trường và nâng tầm hàng Việt

Vừa qua, tại Hà Nội, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) phối hợp cùng Tạp chí Tiếp thị và Gia đình tổ chức Tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng”.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Tham dự của Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh cùng đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia công nghệ, các tập đoàn, doanh nghiệp trong lĩnh vực xăng dầu, khí, hóa chất, phân bón...

Nâng cao sức cạnh tranh hàng Việt

Phát biểu tại buổi, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh cho rằng, vấn đề truy xuất nguồn gốc hiện mang tính thời sự cao trong bối cảnh pháp luật ngày càng đặt ra yêu cầu chặt chẽ về minh bạch nguồn gốc hàng hóa, cùng với sức ép hội nhập kinh tế trong nước và quốc tế.

Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh phát biểu tại tọa đàm.

Quan điểm của ông Trần Hữu Linh là cần nhìn nhận lại bản chất vấn đề để hiểu đúng và làm đúng. Cần hiểu đúng về truy xuất nguồn gốc, nhận diện lợi ích thực sự đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng; giúp doanh nghiệp xác định nên bắt đầu từ đâu trong quá trình triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc. “Truy xuất nguồn gốc không chỉ là công cụ quản lý mà là nền tảng xây dựng niềm tin, bảo vệ doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh hàng Việt. Chỉ khi sản phẩm có “chứng minh thư” rõ ràng về xuất xứ, quy trình sản xuất, chất lượng và hành trình lưu thông, thị trường mới có thể vận hành minh bạch, bền vững” - ông Trần Hữu Linh nêu rõ.

Đồng quan điểm, Tổng biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình Hoàng Vững cho rằng, truy xuất nguồn gốc là vấn đề đã được triển khai trong nhiều năm qua; nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các giải pháp truy xuất nguồn gốc từ vài năm trước. Hiện nay, có ít nhất hai Thông tư đang được xem xét ban hành, gồm Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc và Thông tư ban hành danh mục hàng hóa có nguy cơ cao, nguy cơ trung bình. Đây là các văn bản nhằm cụ thể hóa việc triển khai Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007) và Nghị định số 37 quy định chi tiết một số điều, biện pháp tổ chức thực hiện luật.

Tổng biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình Hoàng Vững phát biểu tại tọa đàm.

Cũng theo ông Hoàng Vững các quy định mới sẽ bắt buộc thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với những mặt hàng thuộc nhóm rủi ro cao. Nhà nước cũng khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm, hàng hóa khác nhằm nâng cao tính minh bạch, bảo đảm chất lượng và tăng cường niềm tin của người tiêu dùng. “Tọa đàm sẽ góp phần tháo gỡ băn khoăn cho doanh nghiệp, đồng thời cung cấp thêm góc nhìn thực tiễn cho cơ quan quản lý trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng tới mục tiêu minh bạch hóa thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam” - ông Hoàng Vững nhấn mạnh.

Truy xuất nguồn gốc hàng hóa là yếu tố “sống còn”

Tại tọa đàm, ý kiến của đại diện doanh nghiệp đều thống nhất cho rằng, việc gắn mã truy xuất nguồn gốc hàng hóa là yếu tố “sống còn”, bắt buộc doanh nghiệp phải thực hiện trong bối cảnh thị trường hiện nay. Đó không chỉ là việc cần để bảo vệ thương hiệu, bảo vệ người tiêu dùng, kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng… mà còn là điều kiện cần để thâm nhập thị trường quốc tế.

Chủ tịch Công ty CP Công nghệ Checkee Phạm Văn Quân chia sẻ tại tọa đàm.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đề xuất cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng quy chuẩn cho việc gắn mã hàng hóa; tăng cường cơ chế giám sát, quản lý; ban hành các thông tư, hướng dẫn thực hiện; có giải pháp công nghệ, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi, triển khai gắn mã. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn… người tiêu dùng biện pháp tự bảo vệ thông qua việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Chủ tịch Công ty CP Công nghệ Checkee Phạm Văn Quân cho rằng, hiện nay nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về bản chất của truy xuất nguồn gốc. Đây không đơn thuần là việc dán mã QR lên sản phẩm mà phía sau phải là cả một hệ thống công nghệ và dữ liệu được xây dựng xuyên suốt trong chuỗi cung ứng.

“Lợi ích lớn nhất của truy xuất nguồn gốc là giúp bảo vệ doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn ra rất phức tạp. Công nghệ xác thực đã phát triển, có thể xác minh sản phẩm trực tiếp trên hệ thống dữ liệu số. Điều này giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao niềm tin trên thị trường” - ông Phạm Văn Quân nhận đinh.

Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền Phan Văn Tâm chia sẻ.

Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền Phan Văn Tâm chia sẻ, Thông tư hướng dẫn mới của Bộ Công Thương sẽ bắt đầu có hiệu lực từ 1/7 tới, các doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện. Cổ phần Phân bón Bình Điền đã chuẩn bị từ trước, đã triển khai nhưng vẫn lo lắng.

“Chúng tôi sẵn sàng triển khai truy xuất nguồn gốc vì sẽ giúp nâng tầm thương hiệu để đứng vững trong giai đoạn mới. Tuy nhên, một vấn đề công nghệ mới đưa ra thị trường không phải dễ, chúng tôi phải làm thử, khi bắt đầu áp dụng còn nhiều bỡ ngỡ. Mong Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước có thêm thông tin, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp” - ông Phan Văn Tâm kiến nghị.

Phó Tổng Giám đốc Công ty Super Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao Nguyễn Quốc An cho biết, hiện nay trên thị trường có nhiều sản phẩm làm nhái thương hiệu của Công ty Super Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao.

Các diễn giả chia sẻ tại tọa đàm.

Để bảo vệ thương hiệu, uy tín doanh nghiệp và bà con nông dân, Công ty Super Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã triển khai hệ thống mã QR cho sản phẩm; phân chia thị trường theo từng khu vực để quản lý; phối hợp chặt chẽ với các nhà phân phối và đồng hành cùng người tiêu dùng trong việc nhận diện sản phẩm chính hãng.

“Với chúng tôi, truy xuất nguồn gốc trước hết là để bảo vệ uy tín doanh nghiệp và bảo vệ thị trường. Động lực lớn nhất xuất phát từ nhu cầu tự thân của doanh nghiệp trong việc bảo vệ thương hiệu và kiểm soát hàng hóa” - ông Nguyễn Quốc An chia sẻ.