Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận những giải pháp thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông nghiệp khu vực phía Nam.
 |
| Hội nghị do Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long đồng chủ trì (Ảnh - Dân Việt). |
Theo báo cáo tại hội nghị, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô, sản lượng sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Trong quá trình này, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò then chốt, tạo nền tảng đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và phát triển các chuỗi giá trị bền vững.
Năm 2025, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, khu vực tiếp tục tăng trưởng 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ.
Khai thác lợi thế vùng, nâng cao giá trị nông sản
Khu vực phía Nam giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, xuất khẩu và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Khu vực có nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, vùng nguyên liệu tập trung, hệ thống sản xuất, cơ sở chế biến, hạ tầng logistics và khả năng kết nối thị trường.
Đáng chú ý, hai ngành hàng tôm và cá tra đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 6,84 tỷ USD, chiếm 60,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục phát triển các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng.
Tuy nhiên, tiềm năng và dư địa tăng trưởng của khu vực vẫn chưa được khai thác tương xứng. Một số chuỗi sản phẩm còn hạn chế về năng suất, chất lượng, quy mô liên kết, năng lực chế biến sâu, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Tỷ trọng rau quả chế biến mới đạt khoảng 22–25%, cho thấy dư địa đáng kể để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.
Trước thực tế này, hội nghị tập trung phân tích tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển theo ba vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm, gồm Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Trên cơ sở đặc thù của từng vùng, các đại biểu thảo luận việc xác định ngành hàng, sản phẩm chủ lực và những khâu cần ưu tiên đột phá, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng, liên kết địa phương và liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.
Các định hướng trọng tâm gồm nâng cao chất lượng, giá trị lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp; phát triển bền vững các ngành hàng cà phê, hồ tiêu, cao su, điều và cây ăn quả; đẩy mạnh chăn nuôi an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao. Đối với thủy sản, ưu tiên phát triển các ngành hàng tôm, cá tra và nuôi biển theo hướng hiện đại, bền vững, đáp ứng yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường.
 |
| Các đại biểu tham quan gian hàng trưng bày sản phẩm nông nghiệp bên lề hội nghị (Ảnh - Dân Việt). |
Gắn khoa học công nghệ với hiệu quả sản xuất thực tế
Để hiện thực hóa các định hướng phát triển, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được triển khai gắn với nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường. Trọng tâm là phát triển giống mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với điều kiện bất lợi; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải; nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và kết nối cung – cầu.
Cùng với đó, việc tăng cường hợp tác công – tư, huy động nguồn lực xã hội và sử dụng ngân sách nhà nước có trọng tâm được đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học công nghệ. Nguồn lực nhà nước cần ưu tiên nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ khó và xây dựng dữ liệu dùng chung, tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.
Hiệu quả thực hiện không chỉ được đánh giá qua số lượng nhiệm vụ nghiên cứu hay mức độ ứng dụng công nghệ, mà cần gắn với những chuyển biến cụ thể như cải thiện năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, doanh thu, chi phí sản xuất và thu nhập của người sản xuất.
Việc thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo sẽ góp phần khai thác tốt hơn lợi thế của từng vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành nông nghiệp khu vực phía Nam.
